Dış basında iki yorum: NATO zirvesinin kazananı Erdoğan

Ankara’da yapılan NATO zirvesinin ardından uluslararası basında heba analizler devam ediyor.

Reuters’ın analizine göre, Barack Obama’dan bu yana Türkiye’yi ziyaret eden ilk ABD Başkanı olan Trump’ın verdiği mesajlar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan açısından önemli bir diplomatik başarı olarak öne çıktı.

Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile bir araya gelen Trump, iki lider arasındaki kişisel ilişkilere dikkat çekerek Türkiye’ye yönelik savunma sanayii yaptırımlarını kaldırmaya hazır olduğunu söyledi.

Trump ayrıca Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesine açık olduğunu belirtirken, bu konuda henüz nihai kararını vermediğini ifade etti.

Reuters’a göre Türkiye, NATO Zirvesi’ni yalnızca ittifakın gündeminin ele alındığı bir platform olarak değil, aynı zamanda Washington ile son yıllarda gerilen ilişkilerin yeniden normalleşmesi açısından önemli bir diplomatik fırsat olarak değerlendirdi.

Trump’ın, zirveye ev sahibi olması nedeniyle Erdoğan’a verdiği desteği vurgulaması da Ankara tarafından olumlu karşılandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da yaptığı açıklamada Trump’ın kendisine ve iki ülke arasındaki ilişkilere yönelik olumlu yaklaşımını memnuniyetle karşıladığını belirterek ABD Başkanı’na teşekkür etti.

F-35 ve yaptırımlarda süreç devam edecek

Haberde, Trump’ın Türkiye’ye F-35 satışı konusunda olumlu mesajlar vermesine rağmen, sürecin önünde önemli hukuki ve siyasi engeller bulunduğu vurgulandı.

ABD Kongresi’nin onayı ile Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemi nedeniyle uygulanan yaptırımların, olası bir normalleşme sürecinde belirleyici olmaya devam edeceği ifade edildi.

Reuters, Trump’ın İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun Türkiye’ye F-35 satılmasına yönelik eleştirilerine karşı Erdoğan’ı savunduğunu da aktardı.

Halkbank davası ilişkilerde olumlu hava oluşturdu

Analizde, zirve öncesinde ABD’de yıllardır devam eden Halkbank ceza davasının sonuçlanmasının da Ankara-Washington hattında olumlu bir atmosfer oluşturduğu belirtildi. Bu gelişmenin, iki ülke arasındaki ilişkilerin yeniden ivme kazanmasına katkı sağlayabileceği değerlendirmesi yapıldı.

NATO içinde Türkiye’nin rolü öne çıktı

Reuters, Joe Biden döneminde insan hakları ve demokratik standartlara ilişkin eleştiriler nedeniyle mesafeli seyreden ABD-Türkiye ilişkilerinin, Trump döneminde daha stratejik bir zemine oturduğunu yazdı.

Türkiye’nin savunma sanayiindeki artan kapasitesi, Karadeniz ve Orta Doğu’daki jeopolitik konumu ile NATO’nun güneydoğu kanadındaki kritik rolünün Washington açısından yeniden ön plana çıktığı ifade edildi.

Haberde, Erdoğan’ın iç politikada ana muhalefete yönelik hukuki süreçlerin gölgesinde bulunduğu bir dönemde, ABD ile ilişkilerde yaşanan yumuşamanın siyasi açıdan da önem taşıdığı değerlendirmesine yer verildi.

Öte yandan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirve sırasında yaptığı açıklamada demokrasinin yalnızca seçimlerden ibaret olmadığını, gösteri hakkı ve basın özgürlüğünün de demokratik sistemin temel unsurları arasında yer aldığını söyledi.

Reuters, bu açıklamanın Türkiye’de gazeteciler ve bir komedyene yönelik gözaltılarla ilgili sorular üzerine yapıldığına dikkat çekti.

The Economist ne dedi?

Dünyaca ünlü ingiliz dergisi The Economist’in son yayınında yer alan değerlendirmede şu yorum yapıldı:

“NATO’nun Ankara Zirvesi’nin kazananlarından biri ev sahibi olan Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan oldu.

Zirve öncesinde Türk yetkililer, özel görüşmelerde ABD Başkanı Donald Trump’ın zirveye katılmasının bile başlı başına bir başarı sayılacağını ifade etmişti. Trump zirveye katıldı ve beraberinde önemli mesajlar getirdi.

ABD’nin, Erdoğan’ın Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2020 yılında durdurduğu Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satışının yeniden başlatabiliceğini söyledi. Ayrıca Türkiye’ye yönelik uygulanan CAATSA (Amerika’nın Hasımlarına Yaptırımlarla Karşı Koyma Yasası) yaptırımlarını geri çekme sözü verdi.

ABD Kongresi, Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının ancak Ankara’nın Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini elden çıkarması durumunda verilebileceğini belirtiyor.

Ayrıca İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, Türkiye’ye F-35 satışının Orta Doğu’daki güç dengesini bozacağı yönündeki itirazlarına karşın, taraflar arasında bir uzlaşma ihtimali her zamankinden daha yakın görünüyor.”