Gazze anlaşması: Trump’a göre İsrail çok memnun

Amerikan Başkanı Donald Trump, Cuma günü Hamas’ı silahsızlandırmaya yönelik yeni planın uygulanabilirliği hakkındaki soruları geçiştirerek, İsrail hükümetinden gelen endişe işaretlerine rağmen İsrail’in anlaşmadan “çok memnun” olduğunu öne sürdü.

Camp David başkanlık konutunda yapılan kabine toplantısının ardından gazetecilere konuşan Trump, “İsrail ile bir anlaşmamız var,” dedi. “İsrail bundan çok memnun. İsrail bize yardımcı oldu.”

The New York Times’ın haberine göre, planı “tarihi bir atılım” olarak ilan ettikten bir gün sonra, Trump beklentileri düşürdü. Durumu “çok karmaşık” olarak nitelendirerek, sürecin muhtemelen “iniş çıkışlar” yaşayacağı konusunda uyardı.

Plan, resmi olarak, Trump’ın 2025’in başlarında İsrail ve Hamas arasındaki barış çabalarını ve Gazze’nin nihai yeniden inşasını denetlemek üzere kurduğu çok uluslu bir organ olan Barış Kurulu tarafından yürütüldü. Katar, Mısır ve Türkiye bu çabada merkezi roller oynadı.

Son zamanlarda ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşıyla gölgede kalan Gazze çatışması, Perşembe gecesi Trump’ın Hamas’ın “tamamen silahsızlanmayı” kabul ettiğini zafer edasıyla açıklamasıyla Washington’da yeniden gündeme geldi. İsrail uzun zamandır, grubun silahlarından vazgeçmesi şartıyla Gazze’den tamamen çekileceğini söylüyor.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun plana karşı herhangi bir direnişi, Trump ile ilişkilerini daha da karmaşık hale getirebilir. İki lider, İran ile diplomasi yürütmenin ve İsrail’in İran destekli Lübnan militan grubu Hizbullah’a karşı savaşının doğruluğu konusunda son zamanlarda ciddi görüş ayrılıkları yaşıyor.

Trump, Netanyahu’nun İran’ın yalnızca amansız askeri ve ekonomik baskıya yanıt verdiğine dair uyarılarını reddetti ve Tahran ile nükleer programı ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda müzakereler yapmaya çalıştı. Trump ayrıca, bu çatışma ABD’nin İran ile görüşmelerini tehdit ettiğinde, Netanyahu’yu İsrail’in Hizbullah’a karşı askeri harekatını önemli ölçüde sınırlamaya zorladı.

Ve son Hamas silahsızlanma planı, Netanyahu’nun Trump’ın baskısı altında isteksizce kabul ettiği, İsrail ile Filistinli grup arasında Ekim 2025’te imzalanacak ateşkes anlaşmasını ilerletmeyi amaçlıyor.

Orta Doğu Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Natan Sachs, “Bu, Trump’ın iradesini Netanyahu’ya dayatmasının bir başka örneği” dedi.

Gazze savaşı, Hamas militanlarının 7 Ekim 2023’te İsrail’e baskın düzenleyip yaklaşık 1200 kişiyi öldürmesinin ardından başladı. Gazze sağlık yetkililerine göre, İsrail büyük bir güçle karşılık vererek bölgenin büyük bir kısmını tahrip etti ve 70.000’den fazla insanı öldürdü.

Trump, İran’daki beş aylık popüler olmayan savaştan sonra Gazze’deki ilerlemeyi, görevdeki ilk yılında defalarca Nobel Barış Ödülü’ne layık olduğunu ilan ettiği barışçı imajını yeniden canlandırmak için bir fırsat olarak görebilir.

Şimdi, Gazze için yeni bir atılımı kamuoyu önünde kutlayan Trump’ın, Netanyahu’nun kendisini baltalamamasını sağlamak için de bir teşviki var.

Bu biraz çaba gerektirebilir. Netanyahu, Trump’ın açıklaması hakkında resmi bir açıklama yapmadı, ancak Cuma günü İsrail hükümeti, Hamas’ın “gerçek” silahsızlanması konusunda ısrar eden yalnızca “diplomatik bir yetkiliye” atfedilen yorumları dolaştırdı.

Ve Netanyahu’nun sağcı ulusal güvenlik bakanı İtamar Ben-Gvir, sosyal medyada planı “kabul edilemez” olarak nitelendirdi; Netanyahu, bu tür konularda aşırı sağcı destekçilerini nadiren alt etti.

Hamas’ın Trump’ın tüm iddialarını gerçekten kabul edip etmediği de belirsiz. Grup Cuma günü, İsrail Gazze’ye yönelik saldırıları durdurana kadar “ağır silahlarını” teslim etmeye başlamayacağını söyleyerek tereddütlü bir tavır sergiledi. (Hamas ayrıca, İsrail için stratejik olarak az tehdit oluşturan ancak grubun Gazze üzerindeki siyasi kontrolünü sürdürmesine olanak tanıyan hafif silahları teslim etme planı olmadığını da belirtti.)

Yeni anlaşma, büyük ölçüde her iki tarafın da Ekim ayındaki ateşkes kapsamında daha önce verdiği sözleri yansıtıyor. Hamas silahsızlanacağını, İsrail ise saldırılarını durduracağını taahhüt etmişti. Ancak her iki taraf da daha sonra diğerini sözünü tutmamakla suçladı ve ikisi de gerçekleşmedi. Her iki taraf da diğerinin ilk adımları atması konusunda ısrarcı olmaya devam ediyor.

Cuma günü bir muhabirin bu sıralamanın nasıl işleyeceği sorusuna Trump, soruyu geçiştirdi. 

En iyi ihtimalle, yeni plan çok kademeli bir başlangıç ​​yapacak. Barış Kurulu tarafından yayınlanan 15 maddelik anlaşmaya göre, tarafların uygulama takvimini belirlemek için iki haftaları olacak ve bu süre uzatılabilecek. Silahların imha edilmesi ve depolanması süreci ile Gazze altındaki Hamas tünellerinin imhası “kademeli, sıralı ve zaman sınırlı bir şekilde” gerçekleşecek.

İsrail’in açık çekinceleri ve Hamas’ın avantaj elde etmek için çabaladığına dair işaretler göz önüne alındığında, Sachs, anlaşmanın uygulanmasının Trump için zor olacağını söyledi.

İsrail ve Hamas’ın bu konuya son derece yüksek öncelik verdiğini belirten Sachs, Trump’ın ise kolayca dikkatini dağıtan sayısız başka gündem maddesi olduğunu söyledi.