İran ve ABD ‘dolaylı’ görüşmesi Umman’da başladı

İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, Tahran-Washington arasında tansiyonun yeniden yükseldiği, Washington’un Tahran’a karşı bölgede askeri yığınağını artırdığı bir dönemde gerçekleşiyor.

Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar kapsamında taraflar, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin ev sahipliğinde Maskat’ta bir araya geldi.

Müzakerelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken, ABD’yi Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil ediyor.

Görüşmelerde İran’dan Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, Ekonomik İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Hamid Kanberi ile Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de hazır bulunuyor. ABD tarafında da Witkoff’un yanında ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı ve danışmanı Jared Kushner yer alıyor.

İran ile ABD 12 günlük savaşın ardından yeniden müzakere masasındaİran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, 12 gün süren savaşın ardından yeniden başladı. Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan diplomatik süreç, Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerinin çabalarıyla yeniden canlandırıldı.

Yeniden başlayan müzakerelerde, uranyum zenginleştirme ve İran’daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor. İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde tutma karşılığında yaptırımların kaldırılmasını isterken, ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılmasını talep ediyor.

ABD yönetimi ayrıca İran’ın füze programını ve bölgedeki silahlı gruplara desteğini de müzakere masasına getirmek istiyor. İran ise nükleer program dışındaki konuları müzakere etmeyeceğini birçok kez bildirdi.

Dolaylı görüşmelerin ilk turu sona erdi

İran ve ABD arasındaki dolaylı görüşmelerin birinci turu Umman’ın başkenti Maskat kentinde tamamlandı. İranlı heyetine İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’li heyete ise Özel Temsilci Steve Witkoff önderlik ediyor.

Görüşme 10:52 itibarıyla başladı ve yaklaşık  iki saat sürdü. Yerel saatle 10:00’da başlaması beklenen görüşmeler ertelendi. İran Devlet Televizyonu görüşmenin 11:00’e alındığını duyurdu.

Umman Dışişleri Bakanlığı İran ve ABD ile yapılan görüşmelerin “diplomatik ve teknik müzakerelerin yeniden başlatılması için uygun koşulların hazırlanmasına odaklandığını” açıkladı.

X’te yayınlanan bir gönderide bunun “tarafların sürdürülebilir güvenlik ve istikrarı sağlama konusundaki kararlılıkları ışığında” yapıldığı da eklendi. İran devlet basını, ikinci tur görüşmelerin yakında başlayacağını vurguladı.

İran Devlet Televizyonu IRNA’da yayımlanan habere göre görüşmelerde iki taraf da “olası bir savaş sebep olacağı bedeller” konusunda mutabık kaldı.

IRNA, tarafların önceki müzakerelere göre “çok daha gerçekçi” bir yaklaşımla görüşmeleri ele aldıklarını ve İranlı yetkililerin tutumları, Tahran’ın bu müzakere turuna net bir gündemle girdiğini ve sonuçlara odaklandığını yazdı.

IRNA, Mevcut dolaylı müzakere turunun öncelikle nükleer dosya ve yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını ekledi ve İran’ın müzakerelerindeki en önemli talebinin, somut sonuçlar elde edecek şekilde ekonomik yaptırımların kaldırılması olduğunu vurguladı.

Bunun yanında haberde, İran’ın “mevcut müzakere turunda kendi topraklarında uranyum zenginleştirme konusundaki yasal hakkını vurgulamakta ve bu konuyu kırmızı çizgi olarak gördüğü” yinelendi.

Olası bir saldırıda İran’a karşı operasyonu yönetecek olan CENTCOM komutanı Bradford Cooper da Umman’a geldi. Bölgedeki en üst düzey ABD askeri komutanının dolaylı görüşmelere katıldığı bildirildi.

ABD heyetini ise halen Steve Witkoff yönetiyor. Witkoff, Trump’ın damadı Jared Kushner ve Umman Dışişleri Bakanı’nın görüntüleri yayınlandı.

Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamid Al Busaydi, İranlı yetkililerle yaptıkları dolaylı görüşmeler öncesinde Witkoff ve Kushner’in liderliğindeki ABD heyetiyle bir araya geldi.

Daha önce, isimsiz üst düzey bir ABD yetkilisine atıfta bulunan Wall Street Journal, ABD heyetinde Merkez Komutanlığı şefi Amiral Brad Cooper’ın da yer alacağını bildirmişti.

İran tarafından bir diplomat, Reuters’a yaptığı açıklamada “ABD askeri yetkililerin görüşmede bulunması, diplomasiye zarar veriyor” diye konuştu.

İran Dışişleri Bakanı ise görüşmelerden önce Umman Başbakanı ile görüştü. Görüşmeden konuşalanlar hakkında açıklama yapılmadı.

Görüşmelerin dolaylı olması taleplerin ve tekliflerin Ummanlı bakanlar tarafından aktarılmasına sebep oldu. Son bilgilere göre Türk, Mısır ve Katar’dan heyetler görüşmelere katılmadı.