Meksika bir kartel patronunu öldürdü, çeteler ülkeyi savaş alanına çevirdi

Meksika hükümeti, Pazar günü ülkenin en çok aranan kartel liderini öldürdüğünü açıkladı ve bu, kartel militanlarının intikam almak için ülke genelinde bir dizi yangın ve şiddet olayına yol açarak rahatsız edici bir güç gösterisine dönüştü.

“El Mencho” olarak bilinen Nemesio Oseguera Cervantes, Meksika’nın en güçlü kartellerinden biri olan Jalisco Yeni Nesil Karteli’nin uzun süredir lideriydi ve ülkenin en şiddet yanlısı suçlularından biri olarak kabul ediliyordu. Son on yılda hızla büyüyen, uyuşturucu üreten ve satan, yerel işletmelerden haraç alan ve ülke genelindeki toplulukları terörize eden bir suç örgütünün başındaydı.

Oseguera’nın öldürülmesi, Meksika’yı şiddetin artmasına yol açabilecek son derece gergin bir döneme soktu. Kartel liderlerinin geçmişte yakalanması, hükümet ile karteller arasında ve ayrıca başı kesilmiş suç örgütünde iktidar için mücadele eden karşıt gruplar arasında savaşlara yol açmıştı.

Bu korkular, Pazar günü Meksika genelinde hızla yayılan şiddet olaylarıyla daha da arttı. Ülke genelindeki eyaletlerde silahlı gruplar yolları bloke etti ve süpermarketleri, bankaları ve araçları ateşe verdi; bu, ülkenin yakın tarihinin en yaygın karışıklık patlamalarından biriydi.

Meksika hükümeti yaptığı açıklamada, Meksika güvenlik güçlerinin Pazar günü, kartelinin kurulduğu ve merkezinin bulunduğu batı kıyı eyaleti Jalisco’daki yaklaşık 20.000 nüfuslu Tapalpa kasabasında Oseguera’yı yakaladığını belirtti. Hükümete göre, Oseguera operasyonda yaralandı ve tıbbi müdahale için Mexico City’ye götürülürken hayatını kaybetti. En az dokuz kartel üyesi daha öldürüldü.

Trump’ın baskısı hafifler mi?

Oseguera’nın öldürülmesi, Meksika’nın uyuşturucu kartellerine karşı yeni operasyonunda büyük bir zafer ve Meksika’da saldırı tehditlerinde bulunan Başkan Trump’ın baskısını azaltmaya yardımcı olabilir. Meksika hükümeti, ABD’nin Oseguera’ya karşı operasyona yardımcı olan istihbaratı sağladığını söyledi. ABD yetkilileri, bunun bir Meksika operasyonu olduğunu ve operasyonda hiçbir Amerikan askerinin yer almadığını belirtti.

En az 13 eyalette, kartel militanları yangın çıkararak ve yolları yanan araçlarla kapatarak kaos yaratmaya çalıştı. Karteller, güçlerini göstermek ve yetkililerin onlarla tekrar karşı karşıya gelmesini engellemek amacıyla, üst düzey patronlarının yakalanmasının ardından sık sık şiddet olayları yaratıyorlar.

Sadece Jalisco eyaletinde yetkililer, bir devlet bankasının 20 şubesinin ateşe verildiğini veya hasar gördüğünü, grupların ise 20’den fazla yolu kapatmak için araçları ateşe verdiğini söyledi. Jalisco yetkilileri, bazı bölgelerde toplu taşımanın askıya alındığını ve otellerin, özellikle Amerikalı ve Meksikalı turistlerin gözdesi olan sahil kenti Puerto Vallarta’da, konuklarına içeride kalmaları konusunda uyarıda bulunduğunu belirtti.

Dünya Kupası maçlarının oynanacağı kent

Şiddetin büyük bir kısmı, bu yılki Dünya Kupası’na ev sahipliği yapacak olan 1,4 milyonluk nüfusa sahip Jalisco’nun başkenti Guadalajara’da meydana geldi. Pazar günü Guadalajara Uluslararası Havalimanı’nda panik yaşandı ve sosyal medyada havalimanı personeli ve yolcuların binadan kaçtığını gösteren videolar yayınlandı. Havalimanı ve Meksika federal hükümeti, havalimanının normal şekilde çalıştığını ve yolcular için herhangi bir risk olmadığını söyledi.

Konserler ve futbol maçları iptal edildi. Uçuşlar farklı yönlere kaydırıldı. Ve en az bir liman faaliyetlerini durdurdu.

ABD hükümeti, beş eyaletin (Jalisco, Tamaulipas, Michoacán, Guerrero ve Nuevo León) bazı bölgelerinde vatandaşlarına “bir sonraki duyuruya kadar evde kalmaları” konusunda uyarıda bulundu. Çeşitli havayolları seyahat uyarıları yayınladı veya uçuşları durdurdu.

Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, Meksikalılara sakin kalmaları çağrısında bulundu, “Tüm eyalet hükümetleriyle tam bir koordinasyon var,” dedi. “Bilgilendirilmiş ve sakin kalmalıyız. Ülkenin büyük bölümünde faaliyetler normal şekilde devam ediyor.”

Pazar öğleden sonra Guadalajara ürkütücü bir sessizliğe bürünmüştü. Sokaklar büyük ölçüde ıssızdı ve sakinler evlerinde kaldığı için benzin istasyonları da dahil olmak üzere çoğu işletme kapanmıştı.

Puerto Vallarta’da da benzer şiddet olayları yaşandı.

Bu huzursuzluk, Meksika’nın Yucatán Yarımadası’ndaki Cancún ve Playa del Carmen gibi diğer turistik merkezleri de vurdu.

Cüneyt Özdemir de mahsur kaldı

Çatışmalar sürerken gazeteci Cüneyt Özdemir, tatil için gittiği Meksika’da mahsur kaldı.

Sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada çatışmaların ortasında kaldıklarını duyuran Özdemir, “Meksika Büyükelçiliğimiz ile irtibat halindeyiz” dedi.

Bulunduğu otelden canlı yayın yapan Özdemir, Meksika’nın en büyük kartellerinden birinin liderinin öldürüldüğünü, Meksika’daki 6 ya da 8 eyalette misilleme eylemleri yapıldığını; otobüslerin, araçların yakıldığını, tüm uçuşların iptal olduğunu söyledi.

‘El Chapo’ ve ‘El Mayo’dan sonra…

Brookings Enstitüsü’nde devlet dışı silahlı gruplar uzmanı olan Vanda Felbab-Brown, Bay Oseguera’nın öldürülmesinin öneminin, 2016’da “El Chapo” olarak bilinen Sinaloa Karteli lideri Joaquín Guzmán Loera’nın veya 2024’te “El Mayo” olarak bilinen eski ortağı Ismael Zambada García’nın yakalanmasıyla eşdeğer olduğunu söyledi.

Erken dönemde Şiddet olayları, 2019’da Meksika güçlerinin El Chapo’nun oğlu Ovidio Guzmán López’i yakalamasıyla Sinaloa’da yaşananları da yankıladı. Saatler içinde, ağır silahlı kişiler Culiacán’ı felç ederek gün ışığında ateş açtılar ve hükümeti onu serbest bırakmaya zorladılar.

Şimdi bu kargaşanın daha da yayılıp yayılmayacağının, Jalisco kartelinin liderlerinin örgütü bir arada tutabilecek net bir halefiyet çizgisi oluşturup oluşturmadığına bağlı olacağını söyledi. Aksi takdirde, Bay Oseguera’nın ölümünün bıraktığı boşluk, grubun parçalanmasına ve yeni bir kan dökülmesi dalgasına yol açabilir, dedi.

Jalisco karteli, Bay Oseguera’nın komutası altında Meksika’nın en baskın uyuşturucu kaçakçılığı örgütlerinden biri haline geldi ve kokain, metamfetamin ve son yıllarda fentanil de dahil olmak üzere sentetik uyuşturucuları Amerika Birleşik Devletleri’ne taşırken, birden fazla eyalette rakipleriyle savaştı.

ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı ve eski ABD’nin Meksika Büyükelçisi Christopher Landau, Meksika güvenlik güçlerini Bay Oseguera’yı öldürdükleri için tebrik etti. Çevrimiçi olarak yaptığı paylaşımda, “Bu, Meksika, ABD, Latin Amerika ve dünya için büyük bir gelişme,” dedi. “İyiler kötülerden daha güçlü.”

Operasyon kapsamında, Meksika güçleri iki kartel üyesini daha ele geçirdi ve yetkililerin “uçakları düşürebilecek ve zırhlı araçları imha edebilecek roketatarlar” olarak tanımladığı çeşitli silah ve zırhlı araçlara el koydu.

Hükümetin açıklamasına göre, operasyonda Meksika güvenlik güçlerinden üç üye yaralandı.