Savaşta 20. gün: ABD, İran petrolüne yaptırımı kaldırmayı düşünüyor

Küresel piyasalar Perşembe günü, ABD-İsrail-İran savaşının 20. gününe girmesiyle birlikte, küresel enerji krizinin derinleşmesi endişeleri ve petrol fiyatlarının varil başına 119 dolara (yaklaşık %10 artış) yükselmesi ve ardından 108,65 dolara yerleşmesiyle dalgalanmalar yaşadı.

Başkan Trump, Amerikalıları rahatlatmaya çalışarak krizin geçici olacağını söyledi. Pentagon, savaş için 200 milyar dolarlık fon arayışında olmasına rağmen, “Yakında bitecek” dedi; bu da zaten bölücü bir kampanyanın maliyetini artıran önemli bir meblağ.

Çarşamba günü İran ve Katar’daki büyük enerji tesislerine yönelik yeni saldırılar, enerji arzı konusunda endişeleri artırdı. Hazine Bakanı Scott Bessent, Perşembe günü Fox Business’a verdiği demeçte, krizi hafifletmek için ABD’nin milyonlarca varil İran petrolüne uygulanan yaptırımları kaldırmayı değerlendirdiğini söyledi. Buna rağmen, S&P 500 günü %0,3 düşüşle kapattı.

Petrol fiyatları, 28 Şubat’ta başlayan çatışmanın başından bu yana yükselişteydi ve uluslararası ham petrol vadeli işlemleri üç haftadan kısa bir sürede neredeyse yüzde 50 arttı.

Perşembe öğleden sonra petrol fiyatlarındaki düşüş, tedirgin yatırımcıların biraz nefes almasına olanak sağladı. Ancak piyasadaki dalgalanmalar, analistlerin inatçı bir gerçek olarak nitelendirdiği şeyi hatırlattı: Bölge güvenli hale gelene kadar fiyatlar muhtemelen anlamlı bir şekilde düşmeyecek.

S&P Global Energy’nin petrol piyasaları araştırma başkanı Jim Burkhard, “Aslında mesele, tankerlerin boğazdan tekrar güvenli bir şekilde geçebilmesine bağlı,” dedi. “Ancak bu açıldıktan sonra bile darboğazlar yaşanacak.”

Perşembe günü petrol fiyatlarındaki düşüş, Trump’ın Oval Ofis’te gazetecilere İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’ya İran’ın enerji sahalarına yönelik saldırıları durdurma talimatı verdiğini söylemesinin ardından geldi. Saatler sonra, İsrail lideri Kudüs’te düzenlediği basın toplantısında, 20 günlük bombardımandan sonra İran’ın artık uranyum zenginleştirmesinin veya balistik füze üretmesinin mümkün olmadığını söyledi.

Bu konuda hiçbir kanıt sunmadı ve geçen yıl ABD saldırılarıyla İran’ın İsfahan’daki nükleer tesisinin altına gömülen yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokundan bahsetmedi. Beyaz Saray, yorumlarına yanıt vermedi.

Günün ötekş önemli gelişmeleri şunlardı:

Kara askeri gidecek mi?: Perşembe günü Oval Ofis’te Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile yaptığı görüşmede, Bay Trump’a İran’da kara birliklerinin kullanılması soruldu. Şöyle dedi: “Hiçbir yere asker göndermiyorum. Gönderseydim size söylemezdim.” Yorumculara göre Trump günün birinde kara askeri gönderme ihtimali için kapıyı açık bıraktı.

Füze saldırıları: Katar’daki Ras Laffan enerji merkezine Çarşamba ve Perşembe günleri düzenlenen saldırılar, ülkenin doğal gaz ihracat kapasitesini yüzde 17 oranında azalttı ve devlet enerji şirketi QatarEnergy’nin başkanı ve enerji bakanı Saad Sherida al-Kaabi’ye göre yıllık gelirde tahmini 20 milyar dolarlık bir kayba neden oldu. Al-Kaabi, füzelerden kaynaklanan hasarın onarımının üç ila beş yıl süreceğini ve Avrupa ve Asya pazarlarına arzı etkileyeceğini söyledi.

Suudi Arabistan: Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı, ülkenin İran saldırılarından korunmak için “gerekli görüldüğü takdirde askeri harekat yapma” hakkını saklı tuttuğunu söyledi.

Ölü sayısı: İran’ın Birleşmiş Milletler Büyükelçisi geçen hafta savaşın başlangıcından bu yana en az 1.348 sivilin öldürüldüğünü söyledi. Çarşamba günü, Washington merkezli bir insan hakları grubu olan İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı, en az 1.369 sivilin öldürüldüğünü bildirdi. Lübnan Sağlık Bakanlığı Perşembe günü yaptığı açıklamada, ölen Lübnanlıların sayısının 1.000’i aştığını bildirdi. Yetkililer, İran’ın İsrail’e yönelik saldırılarında en az 14 kişinin öldüğünü söyledi. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ölü sayısı ise 13’e ulaştı.