Ukrayna’da protestolar sonuç aldı, Zelenski baş komutanını değiştirdi

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Salı gecesi, artan protestolar ve ülkenin yaklaşık beş yıllık savaştan sağ çıkmasına yardımcı olan ulusal birliğin parçalanma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu endişeleri arasında, en üst düzey generalini görevden aldı.

General Oleksandr Sirski’nin görevden alınması, birkaç gün önce onunla aynı safta yer alarak Ukrayna Savunma Bakanı Mikhailo Fedorov’u görevden alan Zelenski için büyük bir geri adımdı.

The New York Times’ın haberine göre, Zelenski, General Sirski’nin yerine Müşterek Kuvvetler Komutanı Tümgeneral Mikhailo Drapati’yi atadığını söyledi. Bu seçim, Drapati’nin savaş stratejisi konusunda General Sirski ile olan anlaşmazlığında Fedorov’un yanında yer almasının ardından protestocuları memnun edecek gibi görünüyordu.

Binlerce insan, Zelenski’yi rotayı değiştirmeye ve Fedorov’un savaş vizyonunu, yani savaşın giderek insansız hava araçları ve robotlar tarafından domine edildiği görüşünü yeniden teyit etmeye zorlamak için kitlesel gösterilere katılmıştı. Yüksek teknoloji inovasyonuna dayanan bir askeri reformu savunan 35 yaşındaki Fedorov, özellikle gençler olmak üzere birçok Ukraynalı için bir umut sembolü haline geldi.

43 yaşındaki General Drapati, Ukraynalı subayların genç kuşağının bir parçası. Rusya’nın 2022’de tam ölçekli işgalini başlatmasının ardından, taktiksel yenilik, insansız hava aracı entegrasyonu ve doğrudan hesap verebilirlik konularına odaklanan bir cephe komutanı olarak ün kazandı. Hem sıradan askerler hem de askeri reformcular tarafından genel olarak büyük saygı görüyor.

Fedorov yaptığı açıklamada, General Drapati’nin atanmasını “yeni bir nefes ve yeni bir umut kaynağı” olarak nitelendirerek, “değişimin sesi”nin “artık göz ardı edilemeyeceğini” ekledi.

Fedorov’un savunma bakanı olarak sadece altı ay görev yaptıktan sonra geçen hafta görevden alınması, Ukrayna’nın savaşta inisiyatifi nihayet ele geçirdiği bir dönemde gerçekleşti; bu da büyük ölçüde Rusya ve Kırım’daki hedeflere yönelik uzun ve orta menzilli insansız hava araçlarının giderek daha etkili kullanımından kaynaklanıyordu.

Zelenski, kamplar arasındaki farkların çözülmesi imkansız hale gelmesi nedeniyle Fedorov ile General Sirski arasında seçim yapmak zorunda kaldığını söyledi.

Nihayetinde protestolar büyüdükçe anlaşmazlığın kişilik çatışmasının çok ötesine uzandığı ortaya çıktı. Pek çok Ukraynalı için Fedorov, hayat kurtarabilecek, zafere giden teknoloji odaklı bir yolu temsil ederken General Sirski, tamamen yıpratma yoluyla yürütülen bir savaşın en karanlık, en cezalandırıcı gerçeklerini temsil etmeye başlamıştı.

60 yaşındaki General Sirski, savaşın başlarında Kiev savunmasında ve Eylül 2022’deki Harkiv karşı saldırısında önemli bir rol oynamıştı. Şubat 2024’te silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak atandı.

Salı gecesi yaptığı açıklamada Zelenski, generalin hizmetlerinden dolayı övgüde bulunarak, “sonuçlar elde ettiğini” ve “her savaşçının onurlu bir şekilde muamele görmeyi hak ettiğini” söyledi.

Birçok üst düzey Ukraynalı komutan gibi, General Sirski de kişisel sadakatin taktiksel yenilikten daha çok değer gördüğü Sovyet askeri sisteminde eğitim görmüştü. Eleştirmenler onu katı ve gerçeklerden uzak olarak tanımladılar ve hiçbir zaman geniş bir kamuoyu hayranlığı kazanmadı.

Uzun ve kanlı 2023 Bahmut Savaşı sırasında, General Sirski, sınırlı taktiksel kazanımlar için yüksek kayıplara katlanması nedeniyle “Kasap” lakabını kazandı. Bu anlatıyı reddederek, askerlerin hayatını korumanın en büyük önceliği olduğunu söyledi.

Fedorov’un görevden alınmasının hemen ardından General Sirski’ye yönelik eleştiriler patlak verdi. Gaziler, analistler ve aktif görevdeki askerler, General Sirski’yi hızla değişen savaş alanına uyum sağlama girişimlerini engellemekle suçladılar. Protestocular, “Fedorov yeniliktir, yaşlı dedeler yozlaşmadır” yazılı pankartlarla sokaklara döküldüler.

Fedorov, rekabeti teşvik etmek ve Genelkurmay ile siyasi bağlantıları olan silah üreticileri arasındaki gayri resmi bağları koparmak için savunduğu tedarik reformlarına askeri kurumun direndiğini söyledi.

General Sirski’yi kendi gücünü korumak için perde arkasında manevralar yapmakla suçladı ve Rusya’yı yenmek yerine generalin “ülkeyi nasıl böleceğini düşündüğünü” söyledi.

Ordu içindeki muhalefetin açıkça ortaya çıkmasıyla durum kırılma noktasına ulaştı.

Geçen hafta General Drapati, Fedorov’u destekleyen nadir bir kamuoyu açıklamasında, “Sessizlik orduyu korumaz; sadece hataların birikmesine izin verir” diye yazdı.

Hava Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Albay Pavlo Yelizarov istifasını sunarak, Fedorov’un görevden alınmasını “ülkenin savunmasına büyük bir darbe” olarak nitelendirdi.

Bu derinleşen karışıklık karşısında, Zelenski tugay komutanlarıyla bir araya gelerek endişelerini dinledi. Ofisi, yurt içinde sabırlı olunması çağrısında bulunurken, yurt dışındaki müttefikleri de güvence altına almaya çalıştı.

Eski istihbarat şefi ve şu anki cumhurbaşkanlığı ofisi başkanı Kirilo Budanov, yaptığı açıklamada, “Durum profesyonelce, yapıcı bir şekilde ve devletimizin çıkarları doğrultusunda çözülüyor. Herkesten sakin kalmasını rica ediyorum” dedi.

“Düşman, iç anlaşmazlıklarımızın her birini yakından izliyor ve kendi aramızda kavga etmeye başlamamızı bekliyor,” diye ekledi. “Düşmanlarımıza doğrudan şunu söylüyorum: Bunu göremeyeceksiniz.”

Zelenski, günlerce çeşitli kademelerden üst düzey askeri liderlerle bir araya geldi ve Fedorov’u tekrar kendi saflarına çekmeye çalıştı.

Başkanla görüştükten sonra Fedorov, endişelerini gidermek için yapıcı bir diyaloğun başladığını söyledi. Bir açıklamada, “Kesinlikle değişiklikler olacak” dedi.

Ukraynalılar, savaş devam ederken seçim yapılamayacağını büyük ölçüde kabul ettiklerinden, kitlesel gösteriler iktidarı denetlemenin bir aracı haline geldi.

Geçen yıl, Zelenski’nin ülkenin yolsuzlukla mücadele kurumlarını yeniden kurma girişiminin ardından on binlerce Ukraynalı ülke genelinde protesto gösterileri düzenledi. Hükümet, protestolara yanıt olarak hızla rotasını değiştirdi.

Fedorov’un görevden alınmasının ardından gelen gösteriler, ordudaki uzun süredir devam eden gerilimleri ortaya çıkardı. Askerler, iç çekişmenin son derece tehlikeli olduğunu, çünkü muharebe birliğini zayıflatabileceğini ve hayal kırıklığına uğramış birlikleri firar etmeye iterek ordunun personel krizini daha da kötüleştirebileceğini söyledi.

General Sirski, tartışma sürerken büyük ölçüde sessiz kaldı ve sadece cephedeki komutanlarla yaptığı görüşmelerin videolarını yayınladı. Ancak Pazartesi günü, Militarnyi haber kuruluşunda, “çatışmalar hakkındaki bir mitoloji” olarak adlandırdığı şeye yanıt vermek ve görev süresini savunmak için bir köşe yazısı yayınladı.

Yazısında, Fedorov ile herhangi bir çatışma olduğunu öğrendiğinde şaşırdığını ve eğer birileri gücenmişse özür dilediğini belirtti.

“Ukrayna, Fedorov’dan, Sirski’den ve herhangi birimizden daha büyüktür,” diye yazdı. “Ukrayna, yeri doldurulamaz insanlara sahip olduğu için değil, ordusu, kurumları ve işini yapan milyonlarca insanı sayesinde ayakta kalacaktır. Bu savaşı iki insan arasındaki bir çatışmaya indirgemek, düşmana yapabileceğimiz en büyük hizmettir.”

Sonuç olarak, Bay Zelenski, generali görevden almanın birliği yeniden sağlamanın tek yolu olduğu sonucuna vardı.