Anayasa Mahkemesi Trump’a demokrasi dersi verdi, Trump mahkemeye hakaret etti

Amerikan Başkanı Donald Trump geçen yıl daha göreve gelir gelmez gerek ekonomi ve gerekse dış politikasının merkezine Amerika’nın dünyanın geri kalanına uyguladığı gümrük vergilerini yükseltmeyi yerleştirdi.

1 Nisan gününü “Bağımsızlık Günü” ilan eden Trump o gün bütün dünyaya yüzde 10 gümrük vergisi koydu, üzerine aralarında Kanada ve Meksika’nın da bulunduğu yakın komşularına, Avrupa Birliği ve Japonya gibi müttefikleri de bulunan çok sayıda ülkeye de “karşılıklılık” adı altında daha da yüksek gümrük vergileri getirdi. Çin’e uygulayacağını söylediği gümrük vergileri bir ara yüzde 145’e kadar yükseldi.

Trump bu ekstra vergilerin bir kısmından daha sonra yapılan müzakerelerle vazgeçmiş olsa da, yüzde 10’luk vergi kaldı, Çin gibi bazı ülkelerden gelen ürünler ise çok daha yüksek oranlarda vergilendirilmeye devam etti.

Başkan bu vergi artışlarını 1977 yılında çıkarılmış ve bugüne kadar hiç uygulanmamış bir kanuna dayandırıyordu. Kanun “Uluslararası Acil Durum Ekonomik Gücü” adını taşıyordu ve normalde Amerikan kongresine ait olan vergi koyma yetkisi bu kanunla ancak savaş gibi uluslararası acil durumlarda başkana yetki veriyordu.

Başkan o yüzden insan kaçakçılığı ve uyuşturucu kaçakçılığını “savaş” olarak niteledi ve bu kanundaki olağanüstü yetkisini kullandı.

Ancak bu yetki pek çok Amerikan eyaleti tarafından mahkemeye taşındı, o davalar da döndü geldi Amerikan Yüksek Mahkemesi’ne. Mahkeme iki ay önce tarafların görüşlerini dinlemişti, dün de kararını açıkladı.

Çoğunluğunu Cumhuriyetçi başkanlar, hatta Donald Trump tarafından atanmış muhafazakar üyelerin oluşturduğu mahkeme, 9’a 3 oyla Başkanın yetkilerini aştığını, o kanunu kullanarak gümrük vergisi koyamayacağına hükmetti. Mahkeme, vergi koyma yetkisinin Kongre’de olduğunu hatırlattı.

Başkan Trump, kendi politikalarının merkezinde yer alan gümrük vergisi konusunda yaşadığı bu ağır yenilgiyi çok sert sözlerle eleştirdi. Mahkeme başkanı ve aleyhte oy veren bazı üyelerden, “vatansever olmayan aptallar” ve “Demokratların kucağındaki köpekler” olarak söz etti.

Ülkeyi yasalar yerine başkanlık kararnameleriyle yönetmek isteyen ve partisinin parlamentonun iki kanadındaki çoğunluğuna rağmen kanun çıkarmaya çok yönelmeyen Trump, dün Yüksek Mahkeme kararının ardından yeniden bir gümrük vergisi kararnamesi imzaladı ve bütün dünyaya yüzde 10 vergi getirdi.

Ancak bu vergilere dayanak olarak kullandığı iki kanundan biri, gelen vergilerin en fazla 150 gün içinde Kongre’den onaylanmasını gerektiriyor, diğeri ise belki aylar sürecek dış ticaretle ilgili soruşturmaların sonucuna bağlı.