Hürmüz krizi ABD’yi mecbur bıraktı: Hindistan geçici olarak Rus petrolü alabilir

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent küresel petrol arzını sürdürmek amacıyla Hint rafinerilerinin Rus petrolü alımına izin veren 30 günlük geçici bir muafiyet yayımladıklarını bildirdi.

Bessent ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin paylaşım yaptı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın enerji gündeminin ülkenin petrol ve doğal gaz üretiminin şimdiye kadar kaydedilen en yüksek seviyelere ulaşmasıyla sonuçlandığını vurgulayan Bessent “Petrolün küresel piyasaya akmaya devam etmesini sağlamak amacıyla Hazine Bakanlığı Hint rafinerilerinin Rus petrolü satın almasına izin veren 30 günlük geçici bir muafiyet yayımlıyor.” ifadesini kullandı.

Bessent kasten kısa vadeli tasarlanan bu önlemin yalnızca halihazırda denizde mahsur kalmış petrolü içeren işlemlere yetki vermesi dolayısıyla Rus hükümetine kayda değer bir mali fayda sağlamayacağına dikkati çekti.

Hindistan’ın ABD’nin önemli bir ortağı olduğuna işaret eden Bessent şunları kaydetti:

“Yeni Delhi’nin ABD petrolü alımlarını artırmasını bekliyoruz. Bu geçici önlem, İran’ın küresel enerjiyi rehin alma girişiminin yol açtığı baskıyı hafifletecektir.”

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın misillemeleri sonrasında küresel ticaret için önemli bir güzergah olan Hürmüz Boğazı’nda trafik durma noktasına gelmiş, petrol fiyatları yükselmişti.

Stratejik petrol rezervleri yeniden gündemde

Hürmüz Boğazı çevresinde artan askeri gerilim ve petrol akışına ilişkin belirsizlikler Körfez’den petrol ithal eden ülkelerin stratejik ham petrol rezervlerine ilgiyi artırdı.

Donald Trump 3 Mart’ta yaptığı açıklamada Körfez’den geçen deniz ticaretinin, özellikle enerji sevkiyatının güvenliğinin sağlanması amacıyla siyasi risk sigortası ve teminat mekanizmalarının devreye alınması talimatı verdiğini duyurdu. Ancak denizcilik sektörü bu adımın krize ancak sınırlı katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

Boğazın beklenenden daha uzun süre kapalı kalabileceği endişeleri Körfez petrolüne yüksek derecede bağımlı ülkeleri alternatif arayışlara yönlendirirken acil durumlar için oluşturulan stratejik petrol stoklarının önemi yeniden gündeme geldi.

Hürmüz Boğazı’ndan taşınan petrolün büyük bölümü Asya ülkelerine gidiyor. Çin, Hindistan ve Japonya bu petrolün başlıca ithalatçıları.

Uzmanlara göre stratejik petrol rezervlerinin hemen devreye sokulması krizin daha da büyümesi halinde ilerisi için seçenekleri sınırlayabilir. Buna karşılık rezervlerin kullanılmaması da piyasanın devlet müdahalesine ilişkin güven duygusunu zayıflatabilir. Bu ikilem, petrol fiyatlarının seyrini etkileyen başlıca faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

Rezerv kullanımı piyasa sinyallerine bağlı olmalı

Rice Üniversitesi Baker Enstitüsü Enerji Çalışmaları Merkezi Kıdemli Direktörü Kenneth Medlock, AA muhabirine yaptığı açıklamada, rezervlerin hangi arz kesintisi senaryolarında ekonomik açıdan etkin olacağı sorusunun, özellikle ani fiyat artışları dönemlerinde sürekli gündeme geldiğini belirtti.

Medlock, ekonomik açıdan en etkin yaklaşımın takdire dayalı değil, kurala dayalı olması gerektiğini vurgulayarak, “Rezerv kullanımı siyasi kararlarla değil, piyasa sinyallerine göre otomatik devreye girmelidir. Takdire dayalı müdahaleler gecikmeli etki gösterir ve piyasa koşulları başka mekanizmalarla zaten değişmeye başlamış olabilir. Ancak petrol fiyatları hızla yükselir ve Hürmüz Boğazı’ndan akış uzun süreli kesintiye uğrarsa, yapılacak bir rezerv salımı görece etkili olabilir. ABD’de benzin fiyatları yükselmeye başladığında siyasi saiklerle yapılacak bir salım ise her zaman ekonomik açıdan verimli olmayabilir.” değerlendirmesinde bulundu.

Koordineli stok kullanımı gündeme gelebilir

Medlock, olası rezerv salımlarının etkisinin mevcut stok seviyeleri ve yedek üretim kapasitesine bağlı olduğunu belirterek, “ABD’nin tek başına yapacağı bir salımın etkisi sınırlı olabilir. Ancak Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonu ile toplu müdahale fiyatlar üzerinde anlamlı etki yaratabilir. Bu, salım büyüklüğüne ve Basra Körfezi’nden yapılan ihracatın aksama oranına bağlı.” dedi.

Genel olarak, ABD, IEA ülkeleri ve Çin’in stratejik stoklarının birkaç haftalık bir kesintiyi dengeleyebileceğine işaret eden Medlock, uzun süreli bir kapanmada stokların fiyat artışlarını dengeleme kapasitesinin zorlanacağını söyledi.

Bu durumda Basra Körfezi dışındaki OPEC+ üyelerinden üretim artışı ve Rus petrolünün belirleyici rolünün gündeme gelebileceğine değinen Medlock “Talep taraflı önlemler örneğin karne uygulamaları genellikle son çare olarak kullanılır. Uzun süreli arz şokunda büyük tüketici ülkeler arasında koordineli salımlar oldukça muhtemeldir. Stratejik petrol rezervi ve IEA stratejik stok sistemlerinin amacı da budur. Ayrıca, yaklaşık 120 günlük tüketime eşdeğer stoklara sahip Çin ile eşgüdüm arayışları gündeme gelebilir” dedi.