Kemiğin itibarı iade edildi: Kasap tezgâhında ‘etiketle’ satılıyor

Alım gücündeki düşüşün en belirgin hissedildiği ürünlerden biri kırmızı et oldu. Kasaplarda kıyma ve kuşbaşının kilogram fiyatları 1000 lirayı aşarken TÜİK’in üretim verileri de kırmızı et arzındaki gerilemeye işaret etti.

Türkiye’nin kırmızı et üretimi 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 10,5 azalarak 1 milyon 885 bin 130 tona geriledi. Sığır eti üretimindeki düşüş ise yüzde 11,5 olarak kayıtlara geçti.

Et fiyatlarındaki artış kasapların tezgâhlarında da dikkat çekici bir değişime neden oldu. İstanbul’un farklı ilçelerindeki kasapların aktardığına göre geçmişte müşterilere ücretsiz verilen ya da çoğunlukla değerlendirilmeden ayrılan kemiklere talep son dönemde belirgin biçimde arttı.

BirGün’den Meral Danyıldız’ın haberine göre Kağıthane’de 35 yıldır kasaplık yapan Recai Tapan meslek hayatı boyunca kemik talebinin bu kadar arttığı bir dönem görmediğini söyledi.

Tavuk, kuzu ve dana kemiği sattığını belirten Tapan geçmişte kemikleri müşterilerine yemek ve çorbalarda kullanmaları için ücretsiz verdiklerini anlattı. Ancak ekonomik koşulların değişmesiyle birlikte talebin tersine döndüğünü belirten Tapan “Et alamayan, tavuğu alamayan gelip tavuk kemiği kaynatıyor. En azından yemeğine tat versin, et koksun diye dana kemiği kullanıyor” dedi.

Kemiklerin “yok sattığını” belirten Tapan kendi dükkânında satılan etlerden çıkan kemiklerin talebi karşılamaya yetmediğini, bu nedenle dışarıdan kemik satın almaya başladıklarını söyledi.

Tapan “Bugün bir kilo kıyma bin lira, kuşbaşı bin 200 lira olmuş. İnsanlar evine et alamayınca en azından çoluk çocuk kemiğin vitaminini alsın diye uğraşıyor” dedi.

Kadıköy Hasanpaşa’daki kasaplarda da benzer bir tablo yaşanıyor. İşletmelerde tavuk kemiğinin kilogramı 50, kuzu kemiğinin 100, dana kemiğinin ise 120 liraya kadar satılıyor. Bazı kasaplar kemikleri hâlâ ücretsiz verirken, artan talep nedeniyle bazı işletmeler ürünü dışarıdan temin ediyor.

15 yıldır kasaplık yapan Mert Sevinç de kemik talebindeki artışa dikkat çekti. Mesleğe başladığı dönemde bugün satılan kemiklerin müşterilere ücretsiz verildiğini belirten Sevinç, yurttaşların artık eti alamadığı için daha düşük maliyetli alternatiflere yöneldiğini söyledi.

Sevinç, kuzu ve dana kemiklerinin özellikle çorba ve yemeklerde hazır bulyon yerine tercih edildiğini belirterek, “İnsanlar tenceresinde gerçek bir et lezzeti, et kokusu hissetmek istiyor. Bunun için mecburen kemiği tercih ediyor” dedi.

Kasap Sevinç’e göre ekonomik daralma yalnızca kırmızı et tüketimini etkilemiyor. Beyaz ette de yurttaşların daha hesaplı alışveriş yöntemlerine yöneldiğini belirten Sevinç, eskiden iki-üç kilogram et alan müşterilerin artık dükkâna çok daha az uğradığını söyledi.

Yurttaşların bütün tavuk alıp parçalattığını ve tek tavuktan birkaç farklı yemek çıkarmaya çalıştığını anlatan Sevinç “Ette alım gücü inanılmaz düştü” dedi.

Beşiktaş’ta kasaplık yapan Mustafa Özduran ise dükkânında kemikleri hâlâ ücretsiz verdiklerini söyledi. Özduran özellikle çorba yapmak isteyenlerin yanı sıra ekonomik nedenlerle kemik isteyen müşteriler de olduğunu belirtti.

Kasapların anlattığı değişim, yurttaşların mutfak alışkanlıklarına da yansıyor.

Evde hasta baktığını ve emekli aylığından başka gelirlerinin bulunmadığını belirten Kıymet Kılınç et alışverişinde miktarı azaltmak zorunda kaldığını söyledi. Kimi zaman kıyma yerine tavuk aldıklarını, onu da kilogramla değil daha küçük miktarlarda satın alabildiklerini anlatan Kılınç çorba ve pilavlarda kullanmak üzere kemik de aldıklarını belirtti.

Kasaplarda da eskisi kadar müşteri olmadığını belirten Kılınç, geçmişte ücretsiz verilen kemiklerin artık ücret karşılığında satılmasının da ekonomik koşulların bir sonucu olduğunu söyledi.

Ekonomik tablo bazı yurttaşları da eti tamamen sofradan çıkarmaya itiyor.

62 yaşında olmasına rağmen çalışmaya devam ettiğini söyleyen Birol Şencan et alamadığında kemik satın almayı da tercih etmediğini belirtti.

Şencan “Bu millet eti nasıl yesin ki? Bakın ben 62 yaşındayım ve hâlâ çalışmak zorundayım. Et alamıyorum diye gidip yerine kemik falan da almıyorum. Onun yerine hiç yemiyorum” dedi.

Yaklaşık bir yıldır kırmızı et tüketemediğini söyleyen Şencan et yiyebildiği son dönemin Kurban Bayramı olduğunu belirterek “O da ancak kurbandan kurbana, pay düşerse tüketebiliyorum. Başka da bir şansımız yok” diye konuştu.