Oligarşiye karşı Paris manifestosu: Milyarderler demokrasilere tehdit!

Nobelli ekonomistler Daron Acemoğlu'ndan Paul Krugman'a, çok satan kitapların yazarları Naomi Klein'den Thomas Pikkety'ye dünya çapında 100'den fazla araştırmacı bir manifesto yayınlayarak milyarderlere karşı bir demokratik enternasyonel kurulmasını önerdi. Manifestonun tam metni burada.

Ekonomi 22 Kasım 2026

Başını Fransız iktisatçı ve dünya çapında milyonlarca satan 20. Yüzyılda kapital adlı kitabın yazarı Thomas Pikkety’nin çektiği, aralarında Nobel ödüllü iktisatçılar Daron Acemoğlu, Paul Krugman, Esther Duflo; akademisyen ve yazar Naomi Klein’dan Lea Ypi, Şeyla Benhabip, Mariana Marzucat o gibi isimlerin de bulunduğu 100’den fazla araştırmacı, “Uluslararası oligarşiye karşı manifesto” başlığıyla bir metin yayınladı ve bu metni imzaya açtı.

Metnine ve imzacılarına bu linkten ulaşılan manifestoyu aynı linkteki web sitesinden imzalamak da mümkün. Manifestonun tam metnin Türkçe çevirisi şöyle:

“Dünyanın dört bir yanından 100’ü aşkın araştırmacıyla (ekonomistler, siyaset bilimciler, hukukçular, sosyologlar,filozoflar, tarihçiler ve diğerleri) birlikte alarm zillerini çalıyoruz: Milyarderler demokrasilerimiz için bir tehdittir.

Forbes dergisi 1987 yılında dünyanın en büyük servetlerini sıralamaya başladığında, o dönem yaklaşık 1.500 haneye karşılık gelen en zengin %0,0001’lik kesimin serveti, küresel gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) %3’üne denk geliyordu.

2026 yılında, küresel nüfus artışı sonucunda artık yaklaşık 3.000 haneyi kapsayan nüfusun bu aynı küçücük dilimi, küresel GSYİH’nin %17’sine eşit bir servet elinde tutuyor.

Bu değişim güç dengesini altüst etti: Yapay zeka geliştirme kararı gibi tercihleri tüm insanlığı etkileyen çok uluslu şirketleri yönlendirme gücü; gazeteleri, radyo istasyonlarını, televizyon kanallarını ve sosyal ağları satın alarak hakim ideolojiyi şekillendirme gücü; seçim kampanyalarını ve adayları finanse ederek kamu politikalarını etkileme gücü.

Bu güç, çağdaş demokrasileri yozlaştıran bir dinamik içinde kendini sürekli pekiştiriyor. Ekonomik kudretleri büyüdükçe oligarklar çıkarlarını savunmak için giderek daha fazla harcama yaptılar. En zenginlerin ekonomik gücü böylece siyasi güçlerini pekiştirmek için kullanıldı ve tam tersi de işledi.

Eşitsizliğin tarihsel olarak en düşük seviyeye indiği İkinci Dünya Savaşı’nın ardından gelen on yıllarda gözden kaybolan demokrasi ile oligarşi arasındaki gerilim, artık tümüyle geri döndü ve çağımızın belirleyici meselesi olarak kendini yeniden dayatıyor.

Ancak bu mücadelenin bugünkü koşullarını anlayamayız ve demokratik güçlerin zaferi için gereken koşulları derinlemesine düşünemeyiz; ta ki temelden yeni bir şeyi kabul edene kadar. Tarihte ilk kez aşırı servet ve bunun sağladığı güç, gerçekten gezegen ölçeğinde kendini gösteriyor.

Elon Musk, Twitter sosyal ağını satın alıp kendi benimsediği ideolojik amaçların hizmetine sunduğunda, sarsılan yalnızca Amerikan cumhuriyeti değildir; birçok ülkede kamusal tartışmanın ta kendisi, ulusların demokratik yaşamının kalbi dönüşüme uğrar.

Donald Trump Amerika Birleşik Devletleri’nde kurumlar vergisini düşürüp finansal şeffaflık kurallarını ortadan kaldırdığında, bundan yararlanan yalnızca en zengin Amerikalılar değildir; ABD’deki işlerini daha da kârlı hale getirebilen dünyanın dört bir yanındaki oligarklardır.

Bir avuç teknoloji baronu, enerji ve su tüketen veri merkezleriyle yeryüzünü kaplamaya karar verdiğinde, ele geçirilen yalnızca Tennessee’nin ya da İç Moğolistan’ın kaynakları değildir; uçuruma doğru sürüklenen bir bütün olarak gezegendir.

Aşırı servet her zaman aşırı güç anlamına gelir ve milyarderler, servetlerinin ağırlıklı olarak altın külçelerinden ya da nakitten oluşmadığına dikkat çekmekte haklıdır. Servetleri bundan çok daha fazlasından oluşur: Her şeyden önce, servetlerinin büyük kısmını oluşturan hisse senedi portföyleri aracılığıyla dünyanın başlıca şirketlerinin gidişatı üzerindeki denetimden.

Uluslararası oligarşiye karşı artık demokratik bir Enternasyonal inşa etmeliyiz.

Geçmişte ödenmemiş vergilerin tahsil edilmesiyle birleştirilmiş ultra zenginlere yönelik asgari vergi, müdahale ve sansüre karşı daha güçlü medya bağımsızlığı ile gazetecilerin daha iyi korunması ve yapay zeka şirketleri için uluslararası ve özelleştirilmekten çıkarılmış yeni bir mülkiyet modeli sayesinde, dünyanın demokratik güçleri üstünlüğü yeniden ele geçirebilir.

Demokrasilerin hayatta kalması ve gezegenin yaşanabilirliği tehlikede. Bize katılın!

Paris, 21 Kasım 2026″

10Haber bültenine üye olun, gündem özeti her sabah mailinize gelsin.