Rubio, “Savaş 2-4 hafta daha sürecek” deyince dünya piyasaları çöktü, petrol yeniden fırladı

Marco Rubio, Hürmüz Boğazı’ndaki kalıcı aksaklıklar konusunda uyararak, Ortadoğu’daki yoğunlaşan krizin küresel piyasalarda şok dalgaları yaratmasıyla birlikte İran’daki savaşın bir ay daha sürebileceğini söyledi.

Dışişleri Bakanı, Donald Trump’ın Tahran’la olan çatışmayı sona erdirmek için müzakerelere 10 günlük bir süre tanımasından bir gün sonra, G7 dışişleri bakanlarıyla görüşmek üzere Fransa’ya yaptığı ziyarette savaşa ilişkin son değerlendirmesini yaptı.

Muhabirlere verdiği demeçte, ABD askeri operasyonlarının “aylar değil, haftalar içinde” sona ereceğini söyledi; bu süre, Trump’ın yönetiminin saldırının süreceğini beklediği “dört ila altı haftadan” daha uzun olabilir. ABD’nin en üst düzey diplomatı, G7 dışişleri bakanlarıyla özel olarak yaptığı görüşmede, çatışmanın iki ila dört hafta daha sürebileceğini söyledi.

Financial Times gazetesinin haberine göre, Rubio’nun Cuma günkü açıklamaları, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının yol açtığı arz kesintilerinin kötüleşmesiyle ilgili endişelerin petrol fiyatlarını savaşın başlangıcından bu yana en yüksek seviyeye doğru ittiği bir dönemde geldi. Bu arada, New York Borsası, savaşın yakın zamanda sona ermeyeceği ihtimalinden dolayı yatırımcıların geri çekilmesiyle Cuma günü üst üste ikinci kez sert düşüş yaşadı.

Citigroup bu hafta, “Orta Doğu’daki karışıklık küresel ekonomi için önemli aşağı yönlü riskler oluşturuyor” uyarısında bulunarak, çatışmanın küresel büyümeyi sekteye uğratma ve enflasyonu artırma tehdidi getirdiğini belirtti.

Nomura’da türev stratejisti olan Charlie McElligott, “Enerji arz şokundan kaynaklanan hasarın küresel ekonomiyi zaten ciddi zarara soktuğunu” ekledi.

Amerikan Dışişleri Bakanı Rubio, Tahran’ın dünyanın petrolünün beşte birinin taşındığı stratejik su yolu olan Hürmüz Boğazı üzerindeki hakimiyetini sürdürebileceğini kabul etti.

“Karşılaşacağımız acil zorluklardan biri, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda geçiş ücreti sistemi kurmaya karar verebileceği ihtimalidir,” dedi.

Rubio, bu senaryonun “dünya için tehlikeli olduğunu ve dünyanın bununla başa çıkmak için bir plana sahip olmasının önemli olduğunu” da sözlerine ekledi.

S&P Global’e göre, ABD ve İsrail’in saldırısını başlatmasından bu yana geçen dört haftada, su yolundan geçen gemi sayısı, savaştan önceki aynı döneme kıyasla yüzde 97 azaldı. Önceki dönemde 1.743 olan geçiş sayısı, bu dönemde sadece 32 oldu.

Rubio’nun açıklamaları, petrol fiyatlarındaki artışa katkıda bulundu; Brent petrolü haftayı varil başına 114,57 dolardan tamamladı – bu, ayın başlarında yaşanan kaotik bir işlem döneminde kısa süreliğine ulaştığı 119,48 dolara yakın bir seviye. Petrol fiyatı, savaşın başlamasından bu yana bir ay içinde yüzde 55’ten fazla artış gösterdi.

Yükselen petrol fiyatları, benzinden dizel yakıtına ve jet yakıtına kadar her şeyin maliyetini artırdı ve bu da OECD’nin bu hafta ABD, İngiltere ve Euro Bölgesi de dahil olmak üzere büyük ekonomiler için enflasyon tahminini yükseltmesine yol açtı. OECD Türkiye için enflasyon tahminini de yükseltti, büyüme tahminini düşürdü.

İran’daki savaş, küresel finans piyasalarını her hafta daha geniş anlamda sarsıyor ve yatırımcıların merkez bankalarının enerji kaynaklı enflasyon şokunu teşvik etmek için borçlanma maliyetlerini artırmak zorunda kalacaklarına dair bahis oynamalarıyla hisse senetleri ve tahvillerde çalkantıya neden oluyor.

Wall Street’in gösterge endeksi S&P 500, savaşın başlamasından bu yana yaklaşık %7,4 düştü ve Eylül 2022’den bu yana en büyük aylık düşüşünü yaşıyor. Teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik Endeksi Perşembe günü düzeltmeye girdi ama Ekim ayındaki zirvesinden %10’dan fazla aşağıda.

MSCI’ın küresel hisse senetlerinin geniş barometresi, yatırımcıların savaşın başlangıçta tahmin edilenden daha uzun sürebileceğine dair işaretlerden korkmasıyla Mart ayında yaklaşık %9 düştü.

ABD’de borçlanma maliyetleri aynı zamanda hızla yükseldi ve iki yıllık Hazine tahvil getirileri yarım puan artarak yüzde 3,9’a ulaştı. Wall Street bankaları ve yatırımcıları da bu hafta, yoğun volatilite dalgaları sonucunda finansal sistemin temel taşı olan Hazine bonosu piyasasında gerilimlerin ortaya çıkmaya başladığını söyledi.

Bu arada, yatırımcılar nakde yönelince değerli metallerin fiyatları düştü. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası altın stokundan 60 tona yakın bölümü satarak küresel altın piyasasında sarsıntıya neden oldu.

JPMorgan Cuma günü müşterilerine, “Orta Doğu çatışmasının üzerinden bir ay geçti, petrol her şeyi yeniden fiyatlandırıyor ve geleneksel güvenli limanlar yıkılıyor – altın satılıyor, devlet tahvil getirileri ise yükseliyor” dedi.

Rubio, ABD’nin savaşta “planlandığı gibi veya planın ilerisinde” olduğunu söyledi. “[Savaşı] uygun zamanda, aylar değil haftalar içinde sonuçlandırmayı bekliyoruz ve ilerleme çok iyi gidiyor. Açıkçası, yapacak bazı işlerimiz var. İşi bitirmemiz gerekiyor ve biz de bitiriyoruz,” dedi gazetecilere.

Trump bu hafta Tahran’la müzakere yoluyla bir çözüm bulmak için diplomatik girişimleri başlattı, ancak ABD bölgeye binlerce ek asker sevk ederken Tahran’a karşı askeri tırmanma tehditlerini sürdürdü.

Perşembe günü Trump, İran’ın ABD ile bir anlaşmaya varması için 6 Nisan’a kadar süre verdiğini, aksi takdirde enerji sektöründeki hedeflere yönelik saldırılarla karşı karşıya kalacağını söyledi. Ancak başarılı bir müzakerenin olasılığı oldukça belirsiz.

Enerji ve sanayi hedge fonu Gallo Partners’ın baş yatırım sorumlusu Michael Alfaro, ABD yönetiminin İran’daki savaşın ilk beklentilerin ötesine uzayabileceğine dair sinyalinin piyasaları tedirgin ettiğini söyledi.

Afaro, planlanan asker konuşlandırmalarının, “Rubio’nun operasyonların iki ila dört hafta daha sürebileceğini belirtmesiyle birlikte, yatırımcıları daha büyük bir belirsizlik ve daha yüksek emtia fiyatlarını fiyatlandırmaya zorladığını” belirtti.

“Bu, başkanın operasyonun orijinal dört ila altı haftalık zaman çizelgesinin çok ilerisinde gittiği yönündeki tekrarlanan görüşünden açık bir sapmadır ve şimdi tırmanmanın söz konusu olduğu hissi var.”

Enerji analistleri, savaş ne kadar uzun sürerse, Körfez petrol ve doğalgaz endüstrisine ve toparlanma yeteneğine o kadar uzun süreli zarar vereceği konusunda uyardı.

“Üretim ne kadar uzun süre düşük kalırsa, toparlanma o kadar zorlaşır; üretimde daha derin kesintiler, daha yavaş toparlanma riskini, daha yüksek yatırım ihtiyaçlarını ve bazı durumlarda kalıcı saha hasarını artırır,” diyor Energy Aspects adlı araştırma grubunun kurucusu ve piyasa istihbaratı direktörü Amrita Sen.

OECD tahminini 6 puan birden artırdı: Türkiye’de enflasyon yüzde 26,7 olur