SpaceX halka açıldı, 75 milyar dolar topladı

Elon Musk’ın SpaceX’i, şimdiye kadarki en büyük ve belki de en yakından takip edilen halka arzıyla Cuma günü borsada işlem görmeye başlayacak. Şirket, halka arzın büyük bir bölümünü bireylere sattı. Cuma günkü performansı, bu yılın ilerleyen aylarında beklenen OpenAI ve Anthropic’in mega halka arzlarına yatırımcı iştahının önemli bir göstergesi olacak.

Gelirinin büyük kısmını uydu internet biriminden elde eden ve yeni gelişmekte olan bir yapay zeka işine sahip olan roket üreticisi, “SPCX” koduyla işlem görecek. Şirket, hisse başına 135 dolardan 555,6 milyon hisse satarak yaklaşık 75 milyar dolar topladı ve bu işlem şirketin değerini yaklaşık 1,77 trilyon dolara çıkardı.

Bu durum SpaceX’in kurucusu ve ortağı Elon Musk’ın kişisel servetini 1 trilyon  dolar sınırına getirdi. SpaceX hisselerinin biraz yükselmesi halinde Musk tarihin ilk trilyoneri olacak. Sadece o da değil; halen SpaceX’de çalışan veya geçmişte çalışmış hemen hemen 4 bin 400 kişi de bir anda dolar milyoneri oldu. Bunlar arasında elindeki hisse senedi opsiyonları 100 milyon doları aşan çalışanlar da var.

The Wall Street Journal gazetesi bu büyük halka arzla ilgili bilmemiz gereken her şeyi derlediği bir haber yayınladı.

Hisseler ne zaman işlem görmeye başlayacak?

SpaceX yöneticileri New York’taki Nasdaq’ın açılış zilini çalacak, ancak büyük ilgi gören halka arzların hisseleri genellikle günün ilerleyen saatlerine kadar işlem görmeye başlamaz.

Halka arzı yöneten bankacılar, oynaklığı azaltmak için genellikle işlem başlamadan önce satılan hisselerin yaklaşık %10’u için alıcı ve satıcıları eşleştirmek isterler. SpaceX için bu, yaklaşık 55 milyon hisse veya yaklaşık 7,5 milyar dolar değerinde olacaktır.

Halka arz öncesi yatırımcıların bir süre hisse satmaları kısıtlandığı için, yüksek talep gören bir halka arzda hisse alanlar arasında istekli satıcılar bulmak zaman alabilir.

SpaceX’e kadar en büyük ABD halka arzı olan Alibaba’nın hisseleri, 2014 yılındaki halka arzında öğleden biraz önce işlem görmeye başlamıştı. Geçen yıl, en dikkat çekici halka arzlardan biri, hisseleri öğleden sonra 2’den hemen önce işlem görmeye başlayan yazılım üreticisi Figma’nın halka arzıydı.

Konuya aşina olan kişilerin söylediğine göre, SpaceX’in bankacıları, hisselerin ilk gününde birkaç saat işlem görmesini sağlamak için tipik sipariş oranını eşleştirmeden işlem başlatmaya karar verebilirler.

Hisse senedi ne kadar oynak olacak?

Bankacılar ve yatırımcılar, SpaceX’in hisse fiyatının ilk işlemlerde dalgalı olabileceğini tahmin ediyor; bunun nedeni kısmen hisselerin büyük bir kısmının bireysel yatırımcılar tarafından tutulmasının beklenmesidir. Bireylerin hisselere hücum edeceğini öngören bazıları, aynı şekilde panikleyip hisselerden çıkabileceklerinden de endişe ediyor.

Hisse fiyatındaki herhangi bir keskin hareket, işlemleri durdurabilecek devre kesicileri tetikleyebilir. Yeni halka arz edilen çoğu şirket için, her iki yönde %10’luk bir dalgalanma beş dakikalık bir duraklamaya neden olur. Hisseleri durdurulan şirketler arasında Figma ve Mayıs ayındaki ilk işlem gününde hisseleri hızla yükselen çip şirketi Cerebras Systems yer alıyor.

Tek tek hisselere uygulanan bu zorunlu duraklamalar, Dow Jones Sanayi Endeksi’nin sekiz dakika içinde 700 puan düşüp daha sonra kaybın büyük bir kısmını telafi ettiği 2010 yılındaki ani düşüşten sonra geldi.

“Yeşil ayakkabı” opsiyonu hakkında bunca konuşmanın sebebi ne?

Hisse senedi düzensiz bir şekilde işlem görmeye başlarsa, bankacıların durumu sakinleştirmek için gizli bir silahı var.

Aracı kurumlar genellikle halka arzın toplam teklif büyüklüğünden daha fazla hisseyi yatırımcılara satarlar; buna halk arasında “yeşil ayakkabı” denir. SpaceX örneğinde, belirtilen teklif büyüklüğünden yaklaşık %15 daha fazla hisse sattılar.

Bu, teknik olarak teklif miktarından daha fazla hisse tahsis ettikleri anlamına geldiği için, bu durumda halka açılmaya aracılık eden Morgan Stanley’in fazla hisseleri geri satın alıp yatırımcılara teslim etmesi gerekir. Hisse senedi düşmeye başlarsa, banka hisseleri açık piyasadan satın alır ve bu da hisse senedi fiyatını desteklemeye yardımcı olur. Hisse senedi düşüş göstermezse, istikrar aracı kurumu yatırımcılara teslim etmesi gereken ek hisseleri doğrudan şirketten satın alabilir.

“Yeşil ayakkabı” terimi, yıllar önce bu yöntemin bir versiyonunu kullanan ilk şirketten, Stride Rite’ın öncüsü olan bir ayakkabı üreticisinden geliyor. O zamanlar Facebook olarak bilinen Meta Platforms, 2012’de halka arz edildiğinde, hisseleri düşmeye başladı ve bankacıları daha fazla hisse satın almak için devreye girdi.

Elon Musk’ın “ya kabul et ya da reddet” fiyatlandırma stratejisi nasıl sonuç verecek?

Musk’ın her şeyinde olduğu gibi, SpaceX’in halka arzı da normların dışına çıktı. Potansiyel yatırımcılara halka arz öncesinde olası bir fiyat aralığı sunmak ve geri bildirimlerini dikkate almak yerine, şirket baştan itibaren kesin bir hisse fiyatı belirledi: 135 dolar.

Amaç, zaten tüm zamanların en büyük halka arzı olan bu işlemde dramayı sınırlamaktı. Ancak, birçok kişinin yol boyunca önemli bir adım olarak gördüğü şeyi ortadan kaldırdı: fiyat keşfi. Bu yaklaşımın başarısı kısmen SpaceX hisselerinin Cuma günü nasıl işlem göreceğine bağlı olacak. Hisse senedi yükselirse, eleştirmenler SpaceX’in hisseleri daha yüksek fiyatlandırmayarak para kaybettiğini söyleyecekler. Hisse senedi düşerse veya yatay seyrederse, SpaceX ve danışmanlarının talebi abarttığı yönünde eleştiriler gelecektir.

Peki, sistem dayanacak mı ve daha geniş piyasa etkisi ne olacak?

SpaceX’in halka arzının büyüklüğü, Nasdaq’taki işlem altyapısını test edecek ve daha geniş piyasada dalgalanma etkileri yaratabilir.

Nasdaq, işlem platformunun hazır olduğundan emin olmak için deneme açılışlarıyla pratik yaptı. Facebook halka arz edildiğinde, işlemden önce emirlerini değiştirmeye veya iptal etmeye çalışan bazı yatırımcılar, bir teknoloji arızası nedeniyle onay alamadı. Bu karışıklık, Facebook hisselerinin ilk işlem gününde düşmesine katkıda bulundu. Hisseler, bir yıldan fazla bir süre boyunca halka arz fiyatının üzerine çıkmadı.

Bu arada, bazı piyasa gözlemcileri, bireysel yatırımcıların SpaceX hisselerini satın almak için satabileceği hisselerde, örneğin teknoloji şirketlerinin ve Musk’ın elektrikli otomobil üreticisi Tesla’nın hisselerinde Cuma günü ek hareketlilik bekliyor. Vanda Research’e göre, bu tür satışlar haftanın başlarında, bireysel yatırımcıların iki gün üst üste tek hisse senedi varlıklarını net bazda satmalarıyla zaten başlamış gibi görünüyordu. (Elbette, bu satışlar teknoloji hisseleri için genel olarak kötü performans gösteren günlerde gerçekleşti.)

SpaceX hisselerinin herhangi bir büyük endeks fonunda görünmesi birkaç gün sürecek, bu nedenle halka arzın piyasa üzerindeki daha geniş etkisi önümüzdeki birkaç hafta veya daha uzun süre boyunca ortaya çıkabilir.