2. Dünya Savaşı’nda MİT’in Alman konsolosluğunda casusu varmış

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasında 1943’te gerçekleştirilen Adana görüşmesine ilişkin Alman konsolosunun değerlendirmelerinin yer aldığı tarihi istihbarat belgesini yayımladı. Belge içeriği itibarıyla çok önemli ve anlamlı değil ama bir bakımdan çok önemli: Bu belge sayesinde, 2 Dünya Savaşı sırasında MİT’in Alman konsolosluğunun içinde “160” diye kod isim verdiği bir casusu vardı ve içeriden bilgi alıyordu. Acaba açıklanmayan başka belgelerde bu 160 aracılığıyla ne gibi bilgiler elde edilmiş, NAZİ Almanyasının emelleri hakkında neler öğrenilmişti?

Milli İstihbarat Teşkilatı tarafından paylaşılan belge, 8 Şubat 1943’te hazırlanan, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasında gerçekleştirilen Adana görüşmesine ilişkin Alman konsolosunun değerlendirmelerinin aktarıldığı yazıdan oluşuyor.

MİT’in resmi internet sitesinde, “Özel Koleksiyon” başlığı altında yer alan “Belgeler” kısmında yayımlanan istihbarat raporlarına yenisi eklendi.

Paylaşılan , Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti İzmir Merkez Amirliğince 8 Şubat 1943’te hazırlanan, İnönü ile Churchill arasında gerçekleştirilen Adana görüşmesine ilişkin Alman konsolosunun değerlendirmelerinin aktarıldığı yazıdan oluşuyor.

Belgede, şu ifadelere yer verildi:

“İngiliz Başvekili Churchill’in Adana ziyareti üzerine ilk gün büyük bir telaş gösteren Alman konsolosu, 4/2/1943 günü 160 ve tercüman beşüş bir çehre ile odasına çağırmış ve aynen şunları söylemiştir:

Şimdi sefarethaneden bir şifre aldım. Bu şifrede Türk hükümetinin Alman dostluğundan ayrılmayacağına dair Von Papen’e kat’i teminat verdiği bildiriliyor. Bundan başka dostlarınız sizden bu mülakat hakkında biz Almanların ne düşündüğünü soracak olurlarsa Almanya’nın bu mülakatı büyük bir soğukkanlılıkla karşıladığını söyleyiniz. Saygılarımla arz eylerim. Z. M. A. ”

Üzerinde “Churchill ziyareti ve Alman konsolosu” konu başlığı bulunan belgede, kaynak olarak “İzmir Yuvası” ibaresi yer alırken, evrak üzerinde 12 Şubat 1943 tarihli kayıt damgasının da bulunduğu görüldü.

Belgede “160” diye yazılan kişi MİT’in konsolosluk içindeki casusuna verdiği kod adı.

İnönü ile Churchill, İkinci Dünya Savaşı devam ederken 30-31 Ocak 1943’te Yenice İstasyonu’nda bir araya gelmişti.

Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, her iki tarafın da ağır baskısı altında kalmasına ve Türkiye’nin 2. Dünya Savaşına katılması istenmesine rağmen yıllar süren sabırlı bir denge politikasıyla Türkiye’yi savaşa sokmamayı başarmıştı. Türkiye ancak savaş bittikten sonra, müttefiklerin yanında ve Almanya’ya karşı savaş ilan etti ama o sırada zaten çatışmalar sona ermişti.

İnönü, işte MİT’in bu casuslarının elde ettiği bilgiler sayesinde, kendisine Almanya’dan gelecek yeni olası baskıları önceden öğreniyor, denge politikasını ona göre şekillendiriyordu. Alman konsolosluğunda casusu olan MİT’in büyük olasılıkla İngiliz Büyükelçiliği ve konsolosluklarında da kaynakları vardı ama bunları bilmiyoruz, MİT böyle belgeler henüz yayımlamadı.