İonna Kuçuradi son yolculuğuna uğurlandı

Türkiye Felsefe Kurumu Başkanı, Dünya Felsefe Kuruluşları Federasyonu Onursal Başkanı, Felsefe Bölüm Başkanı ve Maltepe Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Merkezi kurucusu Prof. Dr. İoanna Kuçuradi için üniversitede cenaze töreni düzenlendi.

Maltepe Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusuf Aksar törende yaptığı konuşmada “hocaların hocası” Prof. Dr. İoanna Kuçuradi’yi son yolculuğuna uğurlamak üzere derin bir hüzünle toplandıklarını söyledi.

Kuçuradi’nin yalnızca filozof olmadığını belirten Aksar “Felsefeyi hayatın içine taşıyan, insan olmanın ve insan kalmanın en büyük erdem olduğunu savunan, adeta Yunus Emre’nin ‘insanı insan olduğu için sevmeyi’ şiar edinen anlayışının günümüz dünyasındaki en önemli temsilcilerinden birisiydi” diye konuştu.

Kuçuradi ile ilk 2000’li yılların başında Ankara’da Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kampüsü’ndeki İnsan Hakları Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde karşılaştığını anlatan Aksar, daha sonra Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde birlikte çalıştıklarını belirtti. Aksar, “O günden bugüne birçok Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi toplantılarında ülkemizi birlikte temsil etme fırsatı bulduğumuz Kuçuradi hocamıza ne kadar teşekkür etsek azdır” dedi.

Aksar, Kuçuradi’nin bıraktığı mirasın üniversitede yaşamaya devam edeceğini belirterek “Hocamızın bizlere bıraktığı insan sevgisi mirasının üniversitemizin ‘Düşüncede özgür, eğitimde çağdaş, bilimde evrensel’ mottosu ile her daim yaşayacağına olan inancım tamdır” diye konuştu.

Prof. Dr. Betül Çotuksöken de Kuçuradi ile 30 yıla yaklaşan Maltepe Üniversitesi, 40 yılı aşkın Türkiye Felsefe Kurumu bağı bulunduğunu belirtti.

Çotuksöken, Kuçuradi’nin kendisi için ne ifade ettiğini şu sözlerle anlattı:

“Kuçuradi demek her şeyden önce çalışmak demek bana göre. Daha geçen hafta bile dersiyle ilgili konuştuk; pazartesi akşamları verdiği ‘İnsan Hakları: Kavram ve Çeşitleri’ başlıklı dersi için konuştuk. Her şeyden önce çalışmak demek gerçekten. Vazgeçmemek demek, inatçı olmak demek… Sözleri arasına bunu da sıkıştırırdı hoca. Örgütlemek demek, kurumsallaştırmak demek. Her zaman amaç koymak ve amacından hiçbir şekilde ödün vermemek demek.”

Kuçuradi’nin olayları gözlemleme ve kavramsal ayrımlar yapma yaklaşımına da değinen Çotuksöken, Kuçuradi’nin insan hakları ve etik anlayışını ise şöyle anlattı:

“İnsana, insanın değerinin bilgisiyle yönelmek demek, ayrımcılık yapmamak demek. Verdiği sözü mutlaka tutmak. Karşısındaki kişinin potansiyelini keşfetmek ve destek vermek, yol açmak demek. İnsanı, türevi ve kişi olarak değerlerinde, etik değerlerinde yakalamak demek. İnsan haklarını etik ilkeler olarak çözümlemek demek. İnsana güvenmek, insandan hiçbir şekilde umudu kesmemek demek. İnsana sıkı sıkı sarılmak demek. İnsanın dünyasının sorunlarını her zaman tam farkındalık içinde karşılamak ve bu sorunlar karşısında her zaman belli bir duruş geliştirmek demekti.”

Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen de “Büyükşehir Belediyemizle birlikte bir ‘İoanna Kuçuradi Yaşam Merkezi’ projemizi hazırlamıştık ve temel atma töreninde kendisini de davet edip aslında sürprizi onunla paylaşacaktık. Ne yazık ki bunu onunla gerçekleştiremedik, onun adına bundan sonra bu projemizi hızlı bir şekilde hayata geçirmek için çalışmalarımızı hızlandıracağımızı sizlere ifade etmek isterim” dedi.

Köroğlu, Kuçuradi’nin ailesine öğrencilerine ve çalışma arkadaşlarına başsağlığı dileyerek “Türkiyemizin başı sağ olsun, bence dünyanın başı sağ olsun” diye konuştu.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Nuri Aslan da Kuçuradi’nin insan hakları alanındaki yaklaşımına dikkati çekerek Kuçuradi’nin “İnsan yalnızca insan olduğu için değerlidir” sözünü hatırlattı. Aslan şöyle konuştu:

“Ömrü boyunca bize çok temel ama zaman zaman unuttuğumuz bir hakikati hatırlattı: ‘İnsan yalnızca insan olduğu için değerlidir.’ Onun şu sözü bunu ne güzel anlatıyor: ‘Marifet, sevdiğimiz insanların da insan haklarını ve sevmediğimiz insanların da insan haklarını korumaktır. Dostlarımızınkini değil, dostlarımızınkini zaten koruyoruz. Arkadaşımız olan, yoldaşımız olan herkesin yanındayız. Önemli olan karşı fikirdeki insanların da düşünceleriyle yargılamamak ve onları da korumaktır’ diyor. Çünkü dostumuzun hakkını savunmak çok kolay. Asıl mesele bize benzemeyenin hakkını savunabilmektir.”

Aslan, Kuçuradi’nin düşüncelerinin yaşamaya devam edeceğini belirterek “Asıl mesele hiçbir ayrım yapmadan insanın onuruna sahip çıkabilmektir. Kendisine sözümüz olsun; ömrümüz yettikçe insan onurunu korumak için büyük bir mücadeleye devam edeceğiz. Bazı insanlar gider ama düşünceleri yaşamaya devam eder. Bazı hocaların dersi ise bir ömür boyu sürer, asırlara yayılır. İoanna Kuçuradi Hocamızın dersi bundan sonra da devam edecek bütün dünyada” dedi.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Felsefesi ve Sosyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Gülriz Uygur ise Kuçuradi’nin 40 yıldır hayatında olduğunu belirterek “Ben hocanın öğrencisiyim, hocanın arkadaşı oldum, sonra hocanın akrabası oldum” dedi.

Kuçuradi ile tanışmasını anlatan Uygur şunları kaydetti:

“Ben hukukçuyum. Hukuk fakültesini bitirdiğimde Adnan Güriz hocama gittim ve dedim ki ‘Ben felsefe öğrenmek istiyorum.’ Beni karlı bir kış gününde Hacettepe Felsefe’de İoanna Kuçuradi’nin odasına gönderdi. Hoca ellerimi tuttu, gözlerimin içine baktı, ‘Üşümüşsün’ dedi. Hayatımda ilk defa bir hoca ellerimi tutuyordu. Sonra bana çay getirtti, sonra bana sigara verdi. İlk defa bir hoca hayatımda öyle benimle hem bir sigarayı, bir çayı paylaşıyordu.”

Kuçuradi ile arasındaki bağın zaman içinde geliştiğini belirten Uygur, Kuçuradi’nin kendisine hukuk fakültelerinde insan haklarının öğretilmesi konusunda öncülük ettiğini söyleyerek “Hoca bana sordu, daha yeni bir asistanken Ankara Hukuk’ta: ‘Neden insan haklarını Hukuk Fakültesi’nde öğretmiyorsunuz?’ ‘Hocam’ dedim ‘Ben küçük bir asistanım, ben ne yapabilirim?’ ‘Yaparsın’ dedi” ifadelerini kullandı.

Uygur bu yaklaşımın ardından etik temelli hukuk eğitimi konusunda çalışmalar yaptıklarını belirterek “İlk mottomuz hocayla beraber ‘Erdem sahibi olmadan hukukçu olunmaz’dı” dedi.

Kuçuradi’nin eğitim anlayışını anlatan Uygur “Nerede ihtiyaç varsa orada ders var, onu öğretti. ‘Devam et’i öğretti, her zaman devam et, arkana bakmadan devam et” diye konuştu. Uygur, Kuçuradi’nin açtığı yolda hukuk fakültelerinde “Hukuk ve Etik” ile “Hukuk ve Meslek Etikleri” derslerinin zorunlu hale geldiğini belirterek “Etik değerler eğitimini hukukta yapıyoruz, yapacağız, devam edeceğiz. Erdem sahibi olmadan hukukçu olunmazı hayata geçireceğiz” dedi.

Kuçuradi’nin kendisine “İoanna Kuçuradi Müzesi’ni kur” dediğini aktaran Uygur “Bizimle beraber, hep beraber bu İoanna Kuçuradi Müzesi’ni hayata geçirip bu değerleri hep beraber yayma görevini yapacağız. Bu bizim ödevimiz. Hocamla beraber biz başka bir şekilde, farklı bir yaşantıyı deneyimleyerek ama onun öncülüğünde hep beraber devam edeceğiz. Doğum günün kutlu olsun hocam” sözleriyle tamamladı.

İstanbul Barosu Başkanı Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu da Kuçuradi ile İnsan Hakları Ulusal Komitesi Başkanı olduğu dönemde hapishaneleri ziyaret ettiklerini; kadın, çocuk ve yaşlı mahpuslarla görüşerek sorunlarını dinlediklerini ve çözüm önerileri ürettiklerini anlattı.

Kaboğlu, Kuçuradi’nin insan hakları alanındaki çalışmalarının genç kuşaklara aktarılması gerektiğini belirterek “Bir zamanlar Türkiye’de bunlar da yapıldı, insan hakları alanında çok önemli etkinlikler yapıldı dendiği zaman Kuçuradi hemen akla gelmeli ve bu genç kuşaklara anlatılmalıdır” dedi.

Kuçuradi’nin İnsan Hakları Danışma Kurulu görevini de aksatmadan yürüttüğünü belirten Kaboğlu geleceğe yönelik müze ve yaşam evi projelerinin konuşulduğunu hatırlattı.

Kaboğlu “Ben Betül Hoca’nın huzurunda şu vaatte bulunulmasını öneriyorum: ‘Çağın Olayları Arasında’ başlıklı, kendisine çıkardığımız, kendi adına yazdığımız armağan kitabın ikincisi yeniden basılsın, ama ikincisi ‘Kuçuradi Aramızda’ kitabını yazalım bugünkü toplantıdan da esinlenerek. Aramızda…” diye konuştu.

Ömer Çelik: Rehberimizdi

Türkiye Felsefe Kurumu Başkanı ve Dünya Felsefe Kuruluşları Federasyonu Onursal Başkanı Prof. Dr. İoanna Kuçuradi için Maltepe Üniversitesi Mimar Vedat Çakırca Konferans Salonu’nda tören düzenlendi. 89 yaşında hayatını kaybeden Kuçuradi için düzenlenen törende konuşan AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, “Hepimizin başı sağ olsun. Gerçekten hepimiz için çok büyük bir kayıp. Büyük bir öğretmenden ziyade insan olmanın anlamını bize öğreten büyük bir rehberdir.” dedi.

Törende konuşma yapan AK Parti sözcüsü Çelik “Hepimizin başı sağolsun. Gerçekten hepimiz için çok büyük bir kayıp. Büyük bir öğretmenden ziyade insan olmanın anlamını bize öğreten büyük bir rehberdir. Böyle abidevi rehberlere normal hayatımızda çok ihtiyacımız var. Ama bazı zamanlar var ki onların rehberliği yolumuzu bulabilmemiz için çok daha önemli oluyor. İçinde bulunduğumuz dünya bütün kuralların, bütün değerlerin yıkıldığı bir dünya haline geliyor. Aynı Gramsci’nin dediği gibi ‘Eski dünya ölüyor, yeni dünya doğmuyor, şimdi canavarlar zamanı’ demiş kelimesiyle de gerçekten o zaman bu sözün söylendiği zamandan çok daha fazla bugünkü dünyayı tarif eden bir söz. Gerçekten eski dünya ölüyor, yeni dünya tüm sancılarına rağmen doğmuyor ve canavarlar zamanı dediğimiz dünyada büyük bir barbarlığın hakim olduğu, Gazze’deki soykırımdan dünyanın başka yerlerindeki ağır insanlık sorunlarına kadar birçok iç yakıcı tabloyla karşı karşıyayız. O sebeple insan olmak ne demektir? İnsan olarak zor zamanlarda, karışık zamanlarda yolumuzu nasıl buluruz. Bu soruyu sorduğumuzda tek bir cevap çıkıyor karşımıza, bulmamız gereken bir cevap: O da hocamızın bütün ömrünü verdiği, bütün hayatını vakfettiği bir arayıştır. O da şu; insanla değer ilişkisi nedir. İnsanı değerden kopardığımız zaman insan olmaktan çıktığı için insanla değer arasındaki bağı nasıl kuracağız” dedi.

Çelik konuşmasının devamında “Belki hocamızın bütün hayatının özeti bize değerle, değer üretmeyle insan arasındaki ilişkiyi nasıl doğru kurabileceğimizi gösterir. Mevlana’nın bir sözü var, diyor ki: ‘Söyle, söyle ki her söyleyen bir ark açıyor, bir sonraki çağa su ulaştırıyor. Gerçi her çağın bir söyleyeni var ama bir öncekilerin söyledikleri ona yar. Bence hocamız çok iyi ifade eden bir dörtlük bu. Geçmişin büyük bilgelerinin, insanlık sanatının büyük ustalarının bütün o değer ve insan ilişkisini özümsemiş, öncekilerin söylediklerini kendisine yar etmiş ama bugün de bize bu çağın söyleyeni olarak, bu çağın öğretmeni olarak yol göstermiş abidevi bir şahsiyettir. Bizim yetişme tarzımız, hepimiz birçok arkadaşımla beraber biz kitapçılarda büyüdük. Onun için en büyük onurlardan bir tanesi ömrümüzün sonuna kadar felsefe öğrencisi olmaktır. O bakımdan bir değer arayışı olan, insanla değer arasındaki ilişkiyi arayan herkesin kendisine bulacağı en kıymetli değer öğretmenlerden, en kıymetli rehberlerden bir tanesi Yohan hocamızdır. Ne zaman insandan bahsetsek, ne zaman insanla değer ilişkisi arasında bir bağ kurmaya çalışsak onun rehberliği her zaman önümüzde yol gösterici olacak. Ne mutlu ki bize, bu güzel ülkede, bu büyük vatanda böylesine abidevi bir şahsiyet yetişmiş. Ne mutlu ki bize, hepimiz bütün Türkiye’de çeşitli meselelere kafa yoranlar onun talebesi olma fırsatını da elde etmişiz ve ne mutlu ki bize, biraz evvel gördüğünüz gibi bir deniz kenarında tek başına yürüse bile inandığı şeyleri bize anlatmak için bütün ömrünü vakfetmiş böylesine yüksek bir şahsiyete sahibiz. Bugün çok eksiğiz, büyük bir kayıpla karşı karşıyayız. Aynı zamanda insanlığın kaybı. Kendisi hakkında dünyanın çeşitli yerlerinde yayınlanan mesajları da takip ettim, ne söyleniyor diye. Ve bugün aslında herkesin aradığı şey insanı değerli kılan nedir. İnsanla değer arasındaki ilişkiyi nasıl kuracağız ve bugün daha büyük bir tehlikeyle karşı karşıyayız, belki insanlık tarihinde hiç olmayan bir tehlikeyle karşı karşıyayız. Yapay zeka elimizden bütün değerlerimizi alacak ve insan eliyle üretilmiş bir tehdit olarak önümüze geliyor. Ben zaman zaman felsefede tartışılmış bazı fikirleri, bazı düşünceleri yapay zekaya sorduğum zaman, aslında felsefi açıdan tartışmalı, birbirine zıt fikirlerin olduğu yerlerde zaman zaman yapay zekanın tek taraflı cevap verdiğini görüyorum.” dedi.

Çelik “Çok yakın zamanda bir değişiklik oldu biliyorsunuz, herhangi bir kavramı sorduğunuzda Google’a sizi bir sözlüğüne yönlendirirken artık sizi oraya yönlendirmiyor. Sizi doğrudan yapay zekasına yönlendiriyor ve siz o sözlükte öğrenmeniz gerekeni aslında filtrelenmiş ve yapılandırılmış bir şekilde görüyorsunuz. Onun için insanla değer arasındaki ilişki bugün daha büyük bir tehlikeyle karşı karşıya. Onun için iyi ki siz hocalarımız varsınız, iyi ki hocaların hocası İoanna hocamız bu topraklarda yaşadı ve biz onun öğrencisi olma şerefine nail olduk. Çok üzgünüz, çok büyük bir kayıp ama belki de vefatıyla birlikte bize şunu hatırlattı: Ey insanlık, ey öğrencilerim, ey kardeşlerim, ey evlatlarım, bu tehlikeye karşı size öğrettiğim dersi unutmayın. Hocam, derslerinizi unutmayacağız, sizi saygıyla uğurluyoruz” diye konuştu.