Osman Gazi’nin evi burada mıydı?

Osmanlı devletinin kurucusu Osman Gazi’nin evi neredeydi? Bu soru, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi (BŞEÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Prof. Dr. Taner Bilgin’in kafasını son 20 yıldır meşgul ediyor.

Kütahya Dumlupınar Üniversitesinin Bilecik’in Söğüt ilçesinde bulunan, daha sonra Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi’ne devredilen meslek yüksekokulunda 2005 yılında ders veren Prof. Dr. Taner Bilgin, aynı sene Milli Mücadele döneminde 10’lu yaşlarda olan Bilecikli Celal Devecioğlu ile tanıştı.

Bilgin, Devecioğlu’nun kendisine “Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Gazi’nin Şeyh Edebali Külliyesi arazisinde bir evinin bulunduğu, evin daha sonra kenti işgal eden Yunanlarca yıkıldığı” bilgisini vermesi üzerine konutun yerini tespit etmek için arayış içine girdi.

Bu kapsamda 2006’da Berlin’de bir resim sergisini ziyaret eden Bilgin, burada Sultan 2. Abdülhamid döneminde Bilecik’te demir yolu inşaatında çalışmış Alman bir işçinin eşi tarafından 1891 yılında yağlı boyayla resmedilen, çiftin torunları tarafından sergilenen Osman Gazi’nin evinin yer aldığı tabloyu gördü.

Daha sonraki süreçte Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığında çalışmalarını sürdüren Bilgin, burada 2011 yılında, Nisan 1911’de Bilecik Mutasarrıflığınca (Osmanlı döneminde şehir ile ilçe arasındaki yönetim birimi) Dahiliye Nezaretine (İçişleri Bakanlığı) gönderilen, Osman Gazi’nin evinin tadilatına ilişkin bir belgeye rastladı.

Eski Bilecik Belediye Başkanı Necmi Kadıoğlu tarafından 1935’te Osmanlıca kaleme alınan, “Bilecik Tarih ve Coğrafya Etüdü” adlı kitapta da “konutun 2 katlı, yaldızlı tavanlı ve oyma ahşaplara sahip olduğu”na dair bilgiler bulan Bilgin, elindeki belgelerle Şeyh Edebali Külliyesi’nde yer aldığı tahmin edilen evin yerinin tescillenmesi için geçen sene Bilecik Valiliğine başvurdu.

Evin varlığı, yeri ve mimari özellikleri, Eskişehir Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünce külliye arazisinde gerçekleştirilen saha çalışmaları sonucu 2025’te tescillendi.

“Umarım bu 2 katlı evi yeniden canlandırabiliriz”

Prof. Dr. Taner Bilgin, Osmanlı’nın 1299’da kurulduğunu hatırlatarak, “Hem o yılda hem de sonraki süreçte burada pek çok yapı inşa edilmiş fakat bunların büyük kısmının günümüze ulaşamadığını görmekteyiz.” dedi.

Evin yerini ortaya çıkarmak için araştırma sürecine girdiğini anlatan Bilgin, şöyle devam etti:

“Arşivlerde ve diğer kaynaklarda ‘Acaba Osman Gazi’nin evi nerede?’ diye sormaya başladım. Burada belediye başkanlığı yapmış Necmi Kadıoğlu, ‘Bilecik Tarih ve Coğrafya Etüdü’ adlı Osmanlıca kaleme aldığı kitabında eve ilişkin ayrıntılı bilgiler vermiş. ‘Evin yaldızlı tavanlı, 2 katlı ve oyma ahşaplara sahip olduğunu’ ifade etmiş.”

Bilgin, belgelerde Sultan 2. Abdülhamit döneminde, evin bulunduğu bölgeye çeşitli hediyelik eşyalar gönderildiğine dair bilgilere de rastladığını belirtti.

Elde ettiği verilerle evin yerinin tescillenmesi için Valiliğe başvurduğunu ifade eden Bilgin, şunları kaydetti:

“Eskişehir Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne bağlı bir ekip buraya gelerek inceleme yaptı. Aynı zamanda kurulun elinde bulunan tapularla da buranın vakıf arazisi olduğu tespit edildi. Bu 40 metrekarelik alan, ‘Osman Gazi’nin evinin olduğu yer’ olarak tescillendi. Umarım bu 2 katlı evi yeniden canlandırabiliriz.”

Bilgin, belgelere göre evin bakımı ve korunmasından “Kesilioğulları” adlı bir ailenin sorumlu olduğunu sözlerine ekledi.