Dikkate dair 10 şehir efsanesi: Belki de odaklanma sorununuz yoktur

Aramalar, bildirimler, trafikteki kalabalık, komşudan gelen sesler, tabelalar, “ütüyü fişten çektim mi’ler,” işler güçler derken beynimiz her saniye 11 milyon bit bilgi bombardımanına tutuluyor. Biz ise bu bombardımanın sadece yüzde 0,0004’ünü bilinçli olarak algılayabiliyoruz.

Modern dünyada odaklanma sorunu yaşamamız elbette çok normal. Odaklanma konusundaki yanılgıları anlamak, beynimizi zorlamak yerine beynimizle uyumlu çalışmamızı sağlayabilir. İşte odaklanma hakkında doğru bildiğimiz yanlışlar…

Şehir efsanesi: Odaklanmak zordur

Aslında odaklanmak zor değil; beyniniz her zaman o an “en önemli” gördüğü şeye (mesela Instagram’da arkadaşınızın kedisinin fotoğrafına) odaklanır. Burada sorun, beynimizin doğal işleyişiyle savaşmamız. Sıkılıyorsanız işi ilginçleştirin, zihniniz doluysa yazarak boşaltın, yorgunsanız dinlenin.

Odaklanmak için bildirimleri kapatın

Sadece bildirimleri kapatmak yetmez; telefonun görünürde olması bile bilişsel kapasiteyi ve çalışma belleğini düşürür. Teksas Üniversitesi’nde 2017’de yapılan bir araştırmada, katılımcılar, telefonları başka bir odada olduğunda karmaşık bilişsel görevleri daha iyi yerine getirdi. Kapsamlı bir çalışma yapacaksanız telefonunuzu başka bir odaya bırakın.

Her zaman “akış” haline girmeye çalışmalıyız

Gergin ve diken üstünde bir zihin durumunun tam zıttı olduğu ifade edilen ve çoğunlukla verimlilik için en uygun durum olarak öne sürülen “akış hali” zamanın nasıl geçtiğinin farkında bile olmadığımız kadar net bir dikkat durumu olarak tanımlanıyor.

Tamamen kaybolduğumuz o “akış” hali harika tabii ama bu evreye her an ulaşmak mümkün değil. Üstelik bunu bir rutin olarak hedeflemek de gerçekçi değil. Akışa girmek 10-15 dakika kesintisiz süre gerektirir; o nedenle e-postalarınızı yanıtlarken “akışa” giremezsiniz. Çıtayı düşürün: Birkaç saniye aynı şeye odaklanmak bile bir başarıdır.

Sadece bir e-postaya bakıp döneceğim

Görevler arasında geçiş yapmak odaklanmanın en büyük katilidir. Başka bir işe her baktığınızda beyninizin bir kısmı eski işte takılı kalır ve bu durum geçici bir IQ düşüşüne neden olur. Yani dikkatinizi bölmek sizi yavaşlatır ve veriminizi azaltır. İşleri gruplandırarak (örneğin toplantıları sadece pazartesiye alarak) bu geçişleri azaltın.

İşleri bitirmek için sessizlik gerekir

Bazen beyin yeterince uyarılmadığı için dikkati dağılır. Eğer yaptığımız iş çok kolay, sıkıcı ve yavaşsa dikkatimiz hemen başka yere kayar. Beynimiz için diğer her şey daha enteresan olur.

Çözüm, zorluk seviyesini artırmaktır: Mesela ofistekiler bir diziden bahsederken ağır bir metin okumanız gerekiyorsa metni daha hızlı okumayı deneyin veya bildik ama dikkatinizi dağıtmayacak bir şarkı açın. Özellikle her gün yaptığınız bir işte dikkatiniz dağılıyorsa işi biraz zorlandırarak veya hızlandırarak kendinize meydan okuyun.

Önce kolay işleri hallet

“Küçük zaferler” başta motive edici görünse de sınırlı olan zihinsel enerjinizi tüketir. Gerçi bu teknik ADHD’si olan kişiler için verimli olabilir çünkü ADHD’li kişiler görevleri önceliklendirmede zorluk çekerler. Ancak en zor işi sona bırakmak çözüm olmayabilir. Sabahları ilk iş olarak zor işlerinizi halledin. Çünkü beyniniz gün içinde yorulur ve dürtüselleşir.

Sosyal medyayı molalarla sınırlayın

Sosyal medyada takılıp ekran kaydırmak beyninizi dinlendirmez, aksine yeni bilgi girişleriyle beyninizi yorar. Ekran kaydırmak işinizden daha az yorucu olabilir fakat bu sürede yine beyninize bilgi girişi devam eder. Gerçek bir mola camdan dışarı bakmak, (kulaklıklar olmadan) yürüyüş yapmak veya sadece boş durmaktır. Bu tür aktiviteler, beynin “varsayılan mod ağını” aktifleştirerek bilgileri temizlemesini sağlar.

“Günü planlama” tekniği herkese uygundur

Gününü saat saat planlamak herkese göre değildir çünkü genellikle bir işin ne kadar süreceğini yanlış tahmin ederiz. Ancak günlerinizi saat saat ve hatta dakika dakika planlamak sizin işinize yarıyorsa buna bir de yapılacaklar listesi eklemeyin. Bazen daha çok iş bitirmenin yolu, daha az projeyi hayata geçirmektir.

Çoğu toplantı e-posta ile halledilmeli

Toplantıların hiç olmadığı bir dünya pek çok çalışanın hayali; kimse toplantı yapmayı sevmiyor. Fakat toplantıları kısaltmak veya işleri e-postayla halletmeye çalışmak her zaman çözüm olmuyor. E-posta trafiğini yönetmek, bazen tek bir uzun toplantıdan daha fazla enerji tüketiyor.

Uzmanlar ayrıca, iş arkadaşlarımızı “not defteri” olarak kullanmamamız konusunda uyarıyor: Aklınızda yapılacak çok şey varsa hemen e-posta göndermek yerine işlerinizi not alın ve sonra kendi başınıza çözmeyi veya beklemeyi deneyin. Çok fazla e-posta gönderiyorsanız sorunun bir parçasısınız demektir.

Modern dünya dikkat dağıtıcılarla dolu olsa da onlara karşı sandığımızdan daha güçlüyüz. Üzerimize yağan ekran bağımlılığı ve azalan dikkat aralığı raporları karşısında odaklanma yeteneğimiz konusunda umutsuz hissetmemiz gayet normal.

Telefonu çekmeceye kaldırmaktan ziyade, ekran kaydırmayla kaybettiğiniz zamanla neler yapabileceğinize odaklanın. Belki de odaklanma sorununuzun temelinde kendinizden çok şey beklemeniz gibi bir unsur yatıyordur. Verimlilik takıntısından kurtulup beyninizin dinlenmeye ihtiyacı olduğunu kabul edin.