AİHM İmamoğlu tutuklamasını sordu: Cumhurbaşkanlığı adaylığıyla ilgisi var mı?

19 Mart 2025 tarihinde gözaltına alınan ve devam eden süreçte tutuklanarak cezaevine gönderilen İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu hakkında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) harekete geçti.

 AİHM, Ekrem İmamoğlu’nun tutukluluğuna dair Türkiye’ye altı soru yöneltti.

İlk dört soru, tutukluluğun hukuka uygunluğu, makul şüphe, tutukluluk süresi ve etkili başvuru yollarına ilişkin standart başlıkları içeriyor. Beş ve altıncı sorular ise İmamoğlu’nun tutuklanmasının siyasi saiklerle mi olduğu ve cumhurbaşkanı adaylığına engel olup olmadığına yönelik. 

AİHM İkinci Daire hükümete sorularından önce dava konusunu açıkladı ve İmamoğlu’nun tutuklandığı sırada cumhurbaşkanlığı seçimleri için aday olarak belirlenmesi gibi gözaltına alınma ve tutuklanma sürecine dair bilgilere yer verdi. 

Medyascope’ta yer alan habere göre mahkemenin kritik sorularından biri beşinci soru oldu. Hükümete İmamoğlu’nun tutuklanmasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde (AİHS) öngörülen amaçlar dışında siyasi saiklerle olup olmadığı doğrudan soruldu. 

Bu soru yöneltilirken eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın yargılanmasının siyasi olduğuna dair karar da hatırlatıldı. 

AİHM İmamoğlu hakkında yürütülen ceza süreci ve tutukluluğun cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olarak yer almasını ve seçim sürecine etkin katılımını engelleyip engellemediğini sordu.

Bu soruyla 1 no’lu ek protokolün 3. maddesinde düzenlenen “serbest seçim hakkı”nın uygulanabilirliği sorgulandı. Bu başlıkta “Başvurucu hakkında başlatılan ceza yargılaması ve tutukluluğu – siyasi amaçlarla uygulandığı iddiasıyla – başvurucunun seçilme hakkını ve seçim sürecine etkin katılımını engellemiş midir?” sorusu yer aldı.

AİHM Türkiye’ye İmamoğlu’nun tutuklanmasının “makul şüpheye” dayanıp dayanmadığını, tutuklama ve tutukluluğun devamı kararlarında “ilgili ve yeterli gerekçe” bulunup bulunmadığını ve tutukluluk süresinin “makul” olup olmadığını da sordu.

Mahkeme daha önce Selahattin Demirtaş ve Gezi davası tutuklusu Osman Kavala’nın tutuklanmaları için de “makul şüphenin oluşmadığı” yönünde karar vermişti.

Bunun yanı sıra, soruşturma dosyasına getirilen erişim kısıtlamalarının, başvurucunun tutukluluğa etkili şekilde itiraz etmesini engelleyip engellemediği de hükümete yöneltilen sorular arasında yer aldı. Bu noktada eski HDP Eş Genel Başkanı Figen Yüksekdağ ile HDP milletvekilleri hakkında tutukluluğa etkili itirazın engellediğini de içeren AİHM’in hak ihlali kararı hatırlatıldı.

19 Mart 2025’te gözaltına alınıp dört gün sonra tutuklanan Ekrem İmamoğlu adına, 10 Kasım 2025’te AİHM’e haksız tutukluluğa ilişkin başvuru yapıldı. İmamoğlu’nun tutuklu avukatı Mehmet Pehlivan sosyal medya hesabından AİHM’in başvuru için “öncelikli inceleme kararı” verdiğini 26 Aralık’ta duyurdu. Pehlivan, öncelikli inceleme kararının Türkiye’den yapılan başvurularda nadir olarak verilen bir karar olduğuna da dikkat çekmişti.

Bu kararla birlikte AİHM’in yönelttiği soruların dosyanın yalnızca tutukluluk tedbirinin hukuka uygunluğu ile sınırlı kalmadığı, siyasi haklar, seçim süreci ve demokratik temsil boyutlarını da kapsayacak şekilde genişletildiği şeklinde yorumlandı.