79 yaşında, 1,81 boy, 79 kilo ağırlığında bir erkeğim; 0.04 saniyede neler becerebilirim?

İnsan hayatında “0.04 saniye” nedir?

Zamanın Tanrısı “Kronos”, bunun ne olduğunu geçen hafta 11 gün  arayla tanık olduğum iki örnekle anlattı bana.

Hala anlayabildiğimden emin değilim.

Cuma sabahı Spotify’a yüklenen iki yeni şarkı ve iki farklı ritm

Cuma sabahı saat 06.00’da, o gece Spotify’a yüklenen yeni şarkıları tarıyorum.

David Guetta, Kiko Olivier ve Giacomotto’nun birlikte yaptığı “Prayer” adlı parçayı dinliyorum.

Son günlerde Tik Tok ve Instagram fenomeni haline gelen “Kabede Hacılar” ilahisinin, Hristiyan versiyonu diyebilirsiniz.

Farkı bir ilahiyi alıp disko ritmiyle “Mix’lemişler…”

Acayip hızlı bir disko şarkısı olmuş.

Onun hemen arkasından Elowine’in “İstanbul” adlı yeni jazzy parçası geliyor.

Boğaz’da gün batımında büyük keyifle dinlenecek, insana huzur veren sakin bir ritm… 

İkisi de “Bana ait” hayat ritmleri…

“Allegro ma non troppo” bir bossa nova jazz hayat ritmimin ruhsal ortalamasını tayin ediyor.

Öyleyse bütün bu ritmlerin arasındaki  fark neydi?

8 Şubat günü Kış Olimpiyatlarında skorda şaşırtıcı bir rakam: 0.04

Bu soruyu 11 gün  önce sormuştum kendime…

8 Şubat 2026 günü, İtalya Milano-Cortina Kış Olimpiyatları Kadınlar “Downhill” (İniş) yarışını izliyorum.

İniş bir “Alp disiplini…”

Yarış bitiyor, ekrandan skor tablosuna bakınca  gözlerim fal taşı gibi açılıyor.

Birinci: Breezy Johnson(ABD): 1:36.10

İkinci: Emma Aicher (Almanya): 1.36.14

Arada sadece 0.04 saniye var.

Birinci ile ikinci, altınla gümüş arasındaki süre

Düşünün…0.04 saniye…

Sadece 0.04 saniye…

Birini “Birinci” ötekini “İkinci” yapıyor.

Birinin boynuna altın, ötekininkine gümüş madalya takılıyor. 

İkisi kürsüden inerken, geriye ikinciler için söylenen şu söz kalıyor: 

“Kaybedenlerin birincisi…”

Peki nedir bu süre?

Büyük müdür, küçük mü?

Sporda 0.001 saniye fark da var

Sporda bundan küçük farklar da var.

Hüseyin Bolt, 2008 Bejing Olimpiyatları  100m finalini 0.20 saniye fark ile kazanmıştı. 

Bu devasa bir farktı.

“Elite sprintlerde”:  0.01 – 0.02 – 0.03 saniye çok sık görülüyor. 

0.04 saniye ise 100 metrede yaklaşık 40 santim civarında bir mesafe ediyor.

Aynı olimpiyatta Michael Phelps 2008 100m kelebek finalini 0.01 saniye farkla kazanmıştı.

At yarışlarında 0.001 saniye ölçüm farkları bile kaydedildi.

Bisiklette ve kayakta da 0.01–0.02 saniyelik finişler oldu.

Beni asıl şaşırtan şey, bu sürenin artık “Ölçülebilir” olması.

Yani bu devirde performans palavrasına yer yok artık…

Geriye kalan hayatımda 0.04 saniyenin ne manası var ki?

Artık 80 yaşıma gidiyorum.

1.81 boyum ve 79 kilo ağırlığımla “Hız” ve “Performans” denen ölçüm birimleri farklı kategoriye geçmiş bir erkeğim.

Mesela ne ifade eder bu 0.04 saniye benim geriye kalan bedenimde ve hayatımda…

Benim için; sporda veya “Becerebileceğimiz” işlerde hala bir “rekabet ölçüsü müdür?”

Mesela, 0.04 saniyede neler yapabilirim?

Karar alabilir miyim?

Yoksa “Felsefi” bir mesele mi bu…

Buraya kadar benim tanık olduğum ve anlattığım durumdu.

Sorular bana aitti.

Şu andan itibaren sözü  “Yapay Zeka”ya bırakıyorum.

Gerisini o anlatıyor.

Elimizin yandığını kaç saniyede fark ederiz?

0.04 saniye, insan hayatında “Göz kırpmadan bile kısa” bir süre…

İnsan bu 0.04 saniyede ne yapabilir? 

En genel cevap şu:

Basit refleksleri başlatabilir ama tamamlayamaz.  

Önceden öğrenilmiş bir uyaranı “tanımaya” başlayabilir, ama “Bilinçli bir karar veremez.”

Bilinçli karar verme genelde 200–300 milisaniye sürer. 

0.04 saniye daha çok refleks devresi seviyesidir. 

Örneğin: Sıcak bir şeye dokunduğunda geri çekme refleksi yaklaşık 70–100 ms’de başlar. 

Görsel uyaranı bilinçli algılama 150 ms’den sonra. 

Yani “40 ms” (0.04 s) dediğimiz süre,  “Beyinin daha yeni fark etmeye başlıyor” anlamına geliyor.

Böbürlenme kibirli insan senden büyük mantis karidesi var

Kendimizi ölümlüler aleminde  en mükemmel beyine sahip canlı sayıyoruz. 

En iyi en hızlı en doğru kararı biz veririz diyoruz, ama Gazze’deki katliam kararını da, İran’da başını açmak isteyen kızlara ateş açma kararını da  “İnsanın verdiğini” unutuyoruz. 

Fazla böbürlenmeyin… Bizden daha hızlı daha doğru karar verebilen canlılar var.

“Mantis karidesi” mesela…

Reaksiyon hızı tam bir efsane…

Saldırı ve eylem  süresi: sadece 2–3 milisaniye.  Yumruğu mermiden daha hızlı çakıyor düşmanına…

Kaçma kararı açısından kimse bir adi sinekle yarışamaz

Ama “karar verme” refleks açısından bakarsak, “Housefly’la” kimse yarışamaz.

Bildiğimiz adi karasinek sinek yani

Görsel işlem hızı insanın yaklaşık 6–7 katı.  

Yaklaşık 20–30 milisaniyede kaçış başlatabilir… 

Bir sineği yakalamanın zor olma sebebi bu.

Yani 0.04 saniye hayatta kalma bakımından hayati önemde bir süre.

Peki yapay zeka 0.04 saniyede neler becerebilir?

Tabii bütün bunlar “Ölümlü canlılar” arasındaki hayat yarışını ilgilendiriyor.

Herhalde siz de şu sorunun cevabını merak ediyorsunuz.

“0.04 saniye” Yapay Zekâ için ne ifade ediyor?

Sizin ve benim anlayabileceğim, mümkün olan en basit kelimeler ve cümlelerle söyleyeyim: 

(*) Modern bir GPU(Grafik işlem birimi); örneğin NVIDIA H100,  saniyede trilyonlarca işlem yapabilir. 

Bir görüntü sınıflandırma kararı birkaç milisaniyede alınabilir. 

Bazı özel donanımlar mikro saniye seviyesine iner. Yani ham işlem hızında erişilmez bir fark bu.

Yine de hala bir teselli var

Yine de bir teselli var.

İnsan beyni paralel, bağlamsal ve enerji verimliliği açısından hâlâ inanılmaz. 

20 watt ile çalışıyor. 

Kısaca;

0.04 saniyede insan bilinçli karar veremez ama en azından Allahın ona verdiği en büyük sürat olan, refleksi başlatır. 

Geriye kalan tek soru Dan Brown’ın kitap ismi mi?

Geriye bir felsefi sorun kalıyor ki;

Henüz cevabını veremedik:

“Özgür irade” ve “Refleks…”

“0.04 saniyede o refleksin kararını kim veriyor?

Özgür irademle “BEN” mi?

Yoksa,  benden bağımsız sinir sistemim mi?” 

Belki Dan Brown da son kitabının kapağındaki iki kelime de belki de bunu anlatmak istiyordu:

“Sırların Sırrı…”

O kimse, ne ise…

Asıl “O”, 0.04 saniyede neleri “Becerebiliyor?”

Mesela bir atom bombasının düğmesine basmak için “Sıfır nokta sıfır sıfır kaç saniye gerekir…”