Başkası adına utanmaktan daha fenası yok herhalde.

İngilizcede bu hisse ‘cringe’ deniyor. Z Kuşağının çok kullandığı bir kelime.

Hayattaki her duygu durumuna karşılık bir kelimesi bulunan Almanca’da bu hisse ‘Fremdschämen’ deniyor.

İnsana kendi utançlarının yeteceğini düşünenlerdenim. Bunun üstüne bir de başkaları adına, onların sözleri ve davranışları yüzünden utanmak eklenince insan üstüne bütün dünyanın yükü yüklenmiş gibi hissediyor.

Biraz geri döneceğim…

Herkes gibi ben de 9 Haziran 2023’te Gaye Erkan Merkez Bankası Başkanı olarak atandığında şaşırdım. Bu ismi bir yerden biliyordum ama nereden?

Kısa bir araştırma nereden hatırladığımı ortaya çıkardı. Küçük bir Amerikan Bankası olan First National Bank’te bir dönem eş başkan olarak görev yapmıştı ama banka batıp ABD’nin TMSF’si olan kuruma devredilmeden birkaç ay önce görevinden ayrılmıştı (2021). O dönemde The Wall Street Journal’da hakkında iddialarla dolu bir haber okumuştum ama sonra Erkan’a bir şey olmadı.

2022’de Amerika’nın orta-küçük boylu emlak finansman şirketlerinden Greystone’a CEO oldu ama bu macerası da 6 ay bile sürmedi.

Mühendis ve matematik kökenliydi, sonra Princeton Üniversitesinde finans mühendisliği alanında doktora yaptı. Ayrıca Harvard’ın ünlü iş idaresi okulundan da MBA derecesi vardı. Kağıt üzerinde çok parlaktı ama nedense işlerinde dikiş tutturamıyor, hep bir yanı gölgeli kalıyordu.

Hakkında bu bilgileri öğrenip bu kanaati edinince merak etmeye başladım: Gaye Erkan’ı acaba Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a kim tavsiye etmişti?

İlk şüphelenilen isim Mehmet Şimşek’ti elbette, kendi ekibini kurmak istemişti ve ekibin en önemli ayağı Merkez Bankası Başkanı olacaktı. Ama sonradan bu kanı değişti; Mehmet Şimşek bu atamadan (ve bu arada eski Başkan Şahap Kavcıoğlu’nun da BDDK’nın başına gelmesinden) çok da memnun olmadığını belli etti.

O sırada Gaye Erkan’ı Baykar’ın CEO’su, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın damadı Selçuk Bayraktar’ın da ağabeyi Haluk Bayraktar’ın tavsiye ettiğine dair bazı kulis haberler de çıktı ama bunlar ne doğrulandı ne yalanlandı. Bu tavsiye benim aklıma pek yatmadı ama internete sorduğunuzda hala Haluk Bayraktar’ın adı çıkıyor.

Derken Gaye Erkan ansızın ilk adı olan Hafize’yi de kullanmaya başladı. Bu onun karakteriyle ilgili bir ipucuydu. Mühendis babayla matematik öğretmeni annenin kızı olarak İstanbul’un Erenköy’ünde büyümüş, Türkiye’nin sunabileceği en Batılı eğitimlerden birini almış, sonra da Amerika’da aynı yüksek ve kaliteli eğitimi sürdürmüştü ve hep ‘Gaye’ olarak kalmıştı; şimdi ansızın Hafize’nin kullanılmaya başlanması herkese Ak Parti muhafazakarlığına yanaşma çabası gibi göründü.

İlk cicim aylarının ardından ortaya Gaye Erkan’ın babası diye bir figür çıktı. Kızının ofis yöneticisi gibi hareket ediyor, Merkez Bankası’nda kızından gelen gücünü kullanıyor, personeli azarlıyor ve başka şeyler yapıyordu.

Gaye Erkan’ın Merkez Bankası kariyeri de kısa sürdü; sadece 7 ay sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan onu görevden aldı.

Ama Gaye Erkan hayatımızdan çıkmadı. Kocasının yaşamaya ve çalışmaya devam ettiği ABD’ye geri dönmedi, Merkez Bankası’ndan maaşını almaya devam etti. Kendisinden kaynaklı söylentilere göre Cumhurbaşkanı Erdoğan ‘El altında durmasını, ona bir görev vereceğini’ söylemişti.

Bodrum’da, bana göre yarımadanın en iyi yeri ve denizi sayılmayan Turgutreis’te oldukça pahalı (1,3 milyon euro) bir ev satın aldı; yazları sık sık anne ve babasıyla buraya gidiyordu.

Turgutreis’teki site içinde 74 odalı Swiss Otel tarafından işletilen bir de otel olan güzel bir site.

Ama şimdi site sakinlerini temsilen site yönetimi, Hafize Gaye Erkan ve babası aleyhine hem Noter kanalıyla bir ihtarname çekmiş hem de savcılığa gidip Erkan’ı şikayet etmişler.

İşte o haberi okurken Gaye Erkan adına utandığımı fark ettim.

Çünkü ihtarnamede de, Swiss Otel müdürünün savcılığa verdiği ifadede korkunç bazı şeyler var.

Bana göre en utanç verici olanı Gaye Erkan’ın ve babasının site personeliyle otel personeline karşı uygun gördükleri aşağılayıcı tavır ve tutumlar.

Artık Merkez Bankası’ndan maaş da almayan bu bir çocuklu genç kadın (1979 doğumlu, sadece 47 yaşında) neyle geçinir, ne iş yapar bilmiyorum ama istese eminim Amerika’da kariyerini yeniden kurabilir, Türkiye’ye göre kalbur üstü sayılabilecek bir gelire kolayca sahip olabilirdi. Belli ki bir takım yetenekleri ve becerileri var (ama yöneticilik sanırım onlardan biri değil).

‘Maliye Bakanı olacağım, hepinizi hapse attırırım’ tehdidi, bir zamanlar güce bir yerinden değmiş ama artık onun tamamen uzağında kalmış bir kişinin karakteri hakkında hepimize fikir veriyor.

Biz utanıyoruz, acaba o ne yapıyor?