Körfez’in Güvenli Limanı Sarsılırken: İstanbul İçin Bir Fırsat mı?

Uzun yıllar boyunca Dubai, Abu Dabi ve Doha gibi Körfez şehirleri uluslararası sermaye için neredeyse kusursuz bir denklem sundu: düşük vergi, hızlı bürokrasi, güvenli şehir hayatı ve küresel ulaşım bağlantıları. Bu nedenle Ortadoğu’nun çalkantılı coğrafyasında adeta steril ekonomik adalar gibi görülüyorlardı.

Ancak son savaş dalgası bu algıyı ciddi biçimde sarstı.

Elbette Dubai, Abu Dabi ya da Doha bir gecede cazibesini kaybetmez. On yıllar içinde kurulan finansal ağlar, serbest bölgeler, lojistik altyapı ve uluslararası şirket ekosistemi hâlâ ayakta. Ama kırılan şey fiziksel altyapı değil, psikolojik güven. Küresel sermaye için bu çoğu zaman en kritik unsurdur.

Benim gözlemim şu: “tek güvenli üs” modeli artık sorgulanıyor.

Bugün birçok küresel şirket ve varlıklı aile risklerini tek bir coğrafyada toplamak yerine farklı merkezlere dağıtmayı tercih ediyor. Operasyon merkezi bir şehirde, servet yönetimi başka bir şehirde, aile yaşamı ise bambaşka bir yerde konumlandırılıyor.

Ben de bunu bire bir yaşadım.

Dubai’de bazı bölgelerde emlak fiyatlarının üçte bire yakın gerilediğini gördük. Bu ortamda biz de ofislerimizi küçülttük, bazı finansal hesaplarımızı başka merkezlere kaydırdık.

Çünkü sermaye doğası gereği ürkektir.

Ve risk gördüğünde hızla hareket eder.

Bugün baktığımızda servet güvenliği açısından Cenevre ve Zürih, finans altyapısı bakımından Londra, Asya bağlantıları açısından Singapur ve Hong Kong yeniden öne çıkıyor. Malta gibi bazı küçük ama düzenli finans merkezleri de yatırımcılar için alternatif oluşturuyor.

Avrupa şehirleri ise yaşam kalitesi, eğitim ve sağlık altyapısı açısından yeniden cazibe kazanıyor.

Tam da bu noktada Türkiye açısından kritik bir soru ortaya çıkıyor:

İstanbul bu yeni denklemde bir rol oynayabilir mi?

Bence evet.

İstanbul’un en büyük avantajı jeopolitiktir. Avrupa ile Orta Doğu, Karadeniz ile Akdeniz ve Orta Asya ile Avrupa arasında eşsiz bir kavşakta yer alıyor. Bunun yanında güçlü bir sanayi hinterlandı, gelişmiş sağlık altyapısı ve zengin bir kültürel hayat sunuyor.

Birçok uluslararası yönetici için yaşam kalitesi yalnızca güvenlikten ibaret değildir. Çocukların eğitimi, sosyal hayat, kültür, gastronomi ve şehir deneyimi de belirleyici unsurlardır.

Bu açıdan İstanbul birçok Körfez şehrinden daha güçlü bir yaşam ekosistemi sunabilir.

Ancak burada çok kritik bir eşik var.

Bu potansiyelin gerçekleşmesi yalnızca coğrafya sayesinde olmaz.

Yatırımcıların baktığı üç temel unsur vardır:

hukuki öngörülebilirlik, kurumsal güven ve siyasi istikrar.

Bugün Türkiye’de uluslararası sermayeyi tereddütte bırakan bazı meseleler hâlâ var. Hukuki ve siyasi keyfiyet algısı, suç örgütlerinin yarattığı güvensizlik, zaman zaman gündeme gelen el koyma uygulamaları ve regülasyon belirsizlikleri yatırımcı açısından ciddi soru işaretleri yaratabiliyor.

Sermaye riskten kaçmayı sever.

Bu yüzden bugün hâlâ birçok yatırımcı için Cenevre, Zürih, Londra, Singapur veya Hong Kong daha güvenli liman olarak görülüyor.

Buna bir de İstanbul’un deprem riski eklenince bazı yatırım kararları ertelenebiliyor.

Ancak bütün bu sorunlar çözülemez değil.

Tam tersine doğru politikalarla İstanbul’un önünde gerçek bir fırsat penceresi bulunuyor.

Dünya artık tek merkezli değil.

Çok merkezli bir ekonomik düzen doğuyor.

Bu yeni haritada İstanbul, doğru yönetildiği takdirde, Avrupa ile Orta Doğu arasında önemli bir ticaret, finans ve yaşam merkezi olabilir.

Ama bunun için en önemli yatırım gökdelenlere değil, güvene yapılmalıdır.

Çünkü küresel ekonominin en değerli para birimi artık petrol ya da veri değil.

Güvendir.