Liderlik ve Dayanıklılık: Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Temposu

Modern siyasette liderler çoğu zaman söyledikleriyle, ideolojileriyle veya aldıkları kararlarla tartışılıyor. Oysa devlet yönetiminin daha az konuşulan ama son derece belirleyici bir boyutu var: liderlerin çalışma temposu ve dayanıklılığı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın günlük çalışma ritmine baktığımda doğrusu hep aynı soruyu soruyorum: Bir insan bu kadar işi aynı gün içinde nasıl yapabiliyor, nereden buluyor bu enerjiyi?

Bu yazı bir siyasi övgü ya da eleştiri değil. Daha çok liderlerin gündemi, yük kaldırma kapasitesi ve yönetim tarzı üzerine bir gözlem.

Çoğumuz gün içinde üç önemli toplantı yapıp üzerine bir televizyon programı, bir makale yazımı, iki iş yemeği ve aile görüşmelerini eklediğimizde akşam saatlerinde enerjimizin hızla düştüğünü hissederiz. Günlük hayatın küçük ama yorucu ayrıntıları – seyahat, ev işleri, sağlık kontrolleri, okuma ve gündemi takip etme – buna eklendiğinde tempo daha da ağırlaşır.

Türkiye Cumhurbaşkanı’nın programına bakıldığında ise tablo çok daha yoğun görünüyor.

Bir Günün Anatomisi

Cumhurbaşkanlığı programlarının kamuya yansıyan kısmına bakıldığında bir günün içine çoğu zaman şu başlıkların sığdığı görülüyor:

•Devlet yönetimi, güvenlik ve kriz toplantıları

•Kabine ve bürokrasi görüşmeleri

•Parti işleri ve grup toplantıları

•Büyükelçi kabulleri ve diplomatik temaslar

•İş dünyası temsilcileriyle görüşmeler

•Açılış törenleri ve saha ziyaretleri

•Uluslararası telefon görüşmeleri

•Televizyon konuşmaları ve medya mesajları

•Vali, büyükelçi ve rektör atamaları

Bunlara çoğu zaman günde birkaç farklı konuşma ekleniyor. Üstelik şehir ziyaretleri, mitingler, uluslararası zirveler ve devlet ziyaretleri de bu programa dahil.

Veriler de bu yoğunluğu doğruluyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2014’te Cumhurbaşkanı olduktan sonra 262 uluslararası ziyaretle 91 ülkeye gitti.

Sadece 2024 yılında bile 17 ülkeye 19 ayrı dış ziyaret gerçekleştirerek çok yoğun bir diplomasi trafiği yürüttü.

Türkiye içinde ise 2015–2023 döneminde 475 il ziyareti gerçekleştirdiği hesaplanıyor.

Yalnızca 2014–2022 döneminde Erdoğan’ın 382 büyük siyasi konuşması analiz edilmiş durumda.

Bu ölçekte bir siyasi aktivite modern demokrasilerde oldukça dikkat çekici.

Dünya Liderleri Nasıl Çalışıyor?

Erdoğan’ın temposunu anlamak için diğer liderlerin çalışma modellerine bakmak öğretici.

ABD başkanlarının programı yoğun olsa da sistem büyük ölçüde kurumsal delegasyon üzerine kuruludur. Beyaz Saray’da yaklaşık 1800 kişilik idari ve danışman kadrosu görev yapar. Politika üretiminde bakanlıklar ve think-tank’ler önemli rol oynar.

Uluslararası seyahat temposu da bu farkı gösterir.

Barack Obama sekiz yıllık başkanlığı boyunca 52 uluslararası seyahatle 58 ülke ziyaret etti.

Donald Trump ilk başkanlık döneminde 19 dış seyahatle 25 ülkeye gitti.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise 2017’den bu yana 325 dış seyahatle 98 ülkeye ziyaret gerçekleştirdi.

G7 liderlerinin uluslararası seyahat verileri incelendiğinde bazı liderlerin görev süreleri boyunca 400 bin milin üzerinde uçuş yaptığı görülüyor.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ise son yıllarda uluslararası seyahat temposunu düşürmüş durumda. Pandemi öncesi dönemde yılda ortalama 14 ülke ziyareti yaparken son yıllarda bu sayı azaldı.

Bu karşılaştırmalar liderlerin çalışma modelinin yalnızca kişisel enerjiyle değil, sistemin kurumsal yapısıyla da yakından ilişkili olduğunu gösteriyor.

Türkiye’de ise yürütme gücünün Cumhurbaşkanlığı makamında yoğunlaşması liderin çalışma temposunu doğrudan artırıyor.

Muhalefetin Enerjisi

Türkiye’de yalnızca iktidar liderleri değil, muhalefet liderleri de yoğun bir tempoda çalışıyor.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel son dönemde oldukça hareketli bir siyasi profil sergiliyor. Şehir ziyaretleri, mitingler, televizyon programları ve parti organizasyonlarıyla sahada aktif.

Muhalefet liderleri için zorluk farklıdır.

Çünkü aynı anda üç görevi yürütmek zorundadırlar:

•Parti içi dengeleri yönetmek

•İktidara alternatif politika üretmek

•Seçmeni mobilize etmek

Bu da ciddi bir enerji ve dayanıklılık gerektirir.

Liderliğin Görünmeyen Mekanizması

Bu kadar yoğun bir tempoyu sürdürebilmek için güçlü bir kurumsal destek şarttır.

Başarılı liderlerin arkasında genellikle üç temel yapı bulunur:

Güçlü bir özel kalem sistemi: Programın filtrelenmesi ve önceliklendirilmesi burada yapılır.

Yetkin danışman ekipleri: Ekonomi, güvenlik, diplomasi ve politika alanlarında hazırlık yapılır.

Profesyonel konuşma ekipleri: Modern siyasette mesaj yönetimi ciddi bir uzmanlık alanıdır. Bugün birçok liderin arkasında onlarca konuşma yazarı, veri analisti ve strateji danışmanı çalışır.

Siyasetin Adrenalini

Liderlik yalnızca çalışma temposu değildir; aynı zamanda güçlü bir adrenalin kaynağıdır.

Devlet yönetiminin yarattığı karar gücü, kriz yönetimi ve sürekli hareket hali liderlere büyük bir enerji verir.

Bu nedenle birçok lider görevden ayrıldıktan sonra ciddi bir boşluk yaşayabilir.

Bill Clinton, Barack Obama, Tony Blair ve David Cameron gibi liderlerin kariyer sonrası dönemlerine bakıldığında bu psikolojik geçiş açıkça görülür.

Görev sona erdiğinde tempo yavaşlar, günlük adrenalin düşer ve hayatın anlamı farklı bir çerçeveye oturur.

Bazıları bu boşluğu kitap yazarak, konferanslar vererek veya vakıf faaliyetleriyle doldurmaya çalışır. Ancak devlet yönetiminin yarattığı yoğun enerji kolay kolay yerine konamaz.

Liderlik Bir Maraton

Sonuçta siyaset kısa mesafe koşusu değil, uzun bir maratondur.

Zihinsel dayanıklılık, fiziksel enerji, kriz yönetimi ve sürekli iletişim aynı anda gerekir.

Bu nedenle bazı liderler yalnızca politikalarıyla değil, çalışma enerjileriyle de dikkat çeker.

Recep Tayyip Erdoğan da bu açıdan dünya siyasetinde dikkat çeken örneklerden biridir. Bu yüzden Türkiye’de halef tartışmaları yapılırken çoğu zaman şu soru sorulur:

Onun temposuna, karizmasına ve yönetim enerjisine yaklaşabilecek kim var?

Modern liderliğin asıl sınavı ise yalnızca iktidarı sürdürmek değildir. Enerjiyi doğru yönetmek ve hayatın ikinci perdesine hazırlanabilmektir.

Çünkü gerçek liderlik bazen yalnızca iktidarda değil, iktidardan sonra da dengede kalabilmekle ölçülür.