Trump dün sabah ‘Savaş yakında bitiyor’ dedi, akşama yine ağız değiştirdi

Petrol fiyatlarının 110 doların  üstüne çıkması hem dünya hem Amerikan ekonomisi için tehlike sinyali. Bunu dikkate alan Başkan Trump’ın gözünü petrol fiyatlarına diktiği çok belli. 

İran’a karşı savaşın ne zaman sona ereceğine dair çelişkili sinyallerin ardından, Başkan Trump Pazartesi akşamı, İran liderlerinin dünyanın enerji arzını kesmeye çalışması durumunda daha da agresif bir tavır sergileyerek uyarılarda bulundu.

Trump, gazetecilerle yaptığı görüşmede, “Onlara öyle sert vuracağız ki, ne onlar ne de onlara yardım eden başka biri dünyanın o bölümünü asla geri kazanamayacak” dedi.

Günün erken saatlerinde başkan, ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşının sona ermek üzere olduğunu ima etmişti. CBS muhabiri Weijia Jiang ile yaptığı telefon görüşmesinde Trump, savaşın “neredeyse tamamlandığını” söyledi ve “Programın çok ilerisindeyiz” dedi.

Bu yorumlar, uzun sürecek bir savaş korkusunu piyasalarda hafifletmiş gibi görünüyordu. Petrol fiyatları düştü ve hisse senetleri yükseldi. Ancak piyasalar günün sonunda kapandıktan sonra Trump tavrını değiştirdi.

Florida’da Cumhuriyetçi milletvekilleri ile bir araya geldiği toplantıda, “Birçok açıdan kazandık, ancak yeterince değil” dedi. “Bu uzun süredir devam eden tehlikeyi bir kez ve tamamen sona erdirecek nihai zaferi elde etmek için her zamankinden daha kararlı bir şekilde ilerliyoruz.”

Daha sonra basın toplantısında İran ile savaşın bu hafta bitip bitmeyeceği sorulduğunda, Trump “Hayır” dedi. Sadece “yakında, çok yakında” dedi.

Trump, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in yerine Müçteba Hamaney’i lider olarak atama kararından duyduğu hoşnutsuzluğu dile getirdi. Ali Hamaney savaşın ilk gününde öldürülmüştü, ancak Trump oğlunun da aynı kaderi paylaşıp paylaşmayacağı sorusuna doğrudan cevap vermedi.

Seçim hakkında, “Hayal kırıklığına uğradım,” dedi, “çünkü bunun ülke için aynı sorunların daha fazlasına yol açacağını düşünüyoruz.”

Geçen ay 70 doların altında fiyatlandırılan uluslararası petrol fiyatı, Pazar gecesi geç saatlerde kısa süreliğine neredeyse 120 dolara yükseldi, ardından G7 zengin ülkelerinin fiyatları düşürmek için müdahale etmeyi düşündüklerini söylemesinin ardından düştü. Trump’ın CBS’ye yaptığı açıklamaların ardından tekrar düşüşe geçen petrol fiyatı, günü 90 doların altında kapattı.

Savaş, dünyanın petrolünün yaklaşık beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’ndan gemi trafiğini neredeyse tamamen durdurdu. Trump, uluslararası gözlemcilerin aksini söylemesine rağmen, CBS’ye boğazın gemi trafiğine yeniden açıldığını iddia etti ve “boğazı ele geçirmeyi düşündüğünü” söyledi, ancak bunun ne anlama geleceği belirsizdi.

İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri İran’ı bombalamaya devam etti – Trump, ABD güçlerinin savaşın başlamasından dokuz gün sonra 3.000 hava saldırısı gerçekleştirdiğini söyledi – ve İran bir kez daha komşularına füze ve insansız hava araçları fırlattı.

İran’ın yeni dini lideri Müçteba Hamaney, öldürme tehditlerine rağmen, Pazartesi günü üst düzey din adamları tarafından atandı. İran ordusu ve sertlik yanlısı siyasi güçleri bu seçimi büyük bir coşkuyla kutlarken, Tahran’da hükümet karşıtlarının pencerelerinden “Müçteba’ya ölüm” diye bağırdıkları duyuldu; bu da yaygın, ancak çoğu zaman sessiz kalan muhalefeti yansıtıyordu.

Çatışma 10. gününe girerken, İranlı yetkililere göre ABD ve İsrail’in İran’daki saldırılarında yaklaşık 1300 kişi öldü, İran’ın Orta Doğu genelindeki saldırılarında ise 30’dan fazla kişi hayatını kaybetti. İsrail ordusu 1900’den fazla İranlıyı öldürdüğünü açıkladı.

Lübnan’da ise devlet medyasına göre İsrail saldırılarında yaklaşık 500 kişi öldü ve Cumhurbaşkanı Joseph Aoun’a göre 600.000’den fazla kişi yerinden edildi. İran destekli Hizbullah militanlarının roket saldırılarına karşılık olarak İsrail güçleri güney Lübnan’a girdi ve Hizbullah kalelerini bombaladı.

Türkiye’de Milli Savunma Bakanlığı, İran’dan fırlatılan bir balistik füzenin NATO savunması tarafından düşürülmeden önce Türkiye’yi hedef aldığını bildirdi. Bu, altı gün içinde açıklanan ikinci benzer olaydı. Yetkililer, 4 Mart’taki önceki İran saldırısının Türkiye’nin güneyindeki İncirlik Hava Üssü’nü hedef aldığını söyledi.

İran, Türkiye’yi hedef aldığını reddetti ve Pazartesi günkü açıklamayla ilgili henüz bir yorum yapmadı.

İsrail acil servislerinden Magen David Adom’a göre, Pazartesi sabahı İran’ın füze saldırısında İsrail’de en az bir kişi öldü ve ülkedeki ölü sayısı en az 11’e yükseldi. Suudi Arabistan Pazartesi günü, krallığın devasa Şeybe petrol sahasına yönelik saldırıları, başkent Riyad üzerindeki insansız hava araçlarını ve bir Suudi hava üssünü hedef alan balistik füzeleri engellediğini açıkladı.

Bahreyn’de, devlete ait enerji şirketi, devam eden çatışmalar ve rafineri kompleksine yapılan son saldırıyı gerekçe göstererek sözleşmelerini artık yerine getiremeyeceğini açıkladı.

Savaşta diğer bazı gelişmeler şöyleydi:

Körfez ülkeleri: İran’ın misilleme saldırılarının sivil kayıpları Basra Körfezi’ndeki Arap ülkelerinde artmaya devam ediyor. Bahreyn İçişleri Bakanlığı Salı sabahı erken saatlerde yaptığı açıklamada, başkent Manama’da bir konut binasına düzenlenen İran saldırısında bir kişinin öldüğünü ve diğerlerinin yaralandığını bildirdi. Katar, Pazar günü Suudi Arabistan’da iki sivilin ölümünden İran’ı sorumlu tutarak, saldırının hedefli olduğunu söyledi.

Yedinci Amerikalı: Başkan Yardımcısı JD Vance, Pazartesi gecesi Dover Hava Kuvvetleri Üssü’nde İran’la savaşta hayatını kaybeden yedinci ABD askerinin gelişine tanık oldu. Çavuş Benjamin N. Pennington, Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’ne düzenlenen bir saldırıda ağır yaralandı. Yetkililer, Pennington’ın günler sonra aldığı yaralar nedeniyle hayatını kaybettiğini söyledi. Kuveyt’teki bir askeri üsse düzenlenen İran insansız hava aracı saldırısında altı ABD askeri daha hayatını kaybetti.

Okulun vurulması: Yeni yayınlanan bir video, çoğu çocuk olmak üzere 175 kişinin öldüğü bildirilen bir İran ilkokuluna Amerikan füzesinin muhtemelen isabet ettiğine dair kanıtları güçlendiriyor. Bu kanıtlar, Trump’ın saldırıdan İran’ın sorumlu olduğu iddiasını çürütüyor.

Lübnan: İsrail ordusuna göre, İsrail kara kuvvetleri, ülke içinde bir tampon bölge oluşturma ve genişletme çabalarının bir parçası olarak, güney Lübnan’da yeni bir bölgeye baskın düzenledi. İran destekli Lübnan silahlı grubu Hizbullah’ın İsrail topraklarına roket fırlatmasının ardından İsrail ve Hizbullah geçen haftadan beri çatışıyor.

Ukrayna’dan yardım: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, New York Times’a verdiği röportajda, Ukrayna’nın Ürdün’deki ABD askeri üslerini korumaya yardımcı olmak için insansız hava araçları ve bir insansız hava aracı uzmanı ekibi gönderdiğini söyledi. Zelenski, ABD’nin yardım talebini Perşembe günü yaptığını ve Ukrayna ekibinin yakında Orta Doğu’ya ulaşmasının beklendiğini belirtti.