İddia: Rusya’da mahkumları Ukrayna cephesine sürdüler

Rusya’da cezaevlerindeki mahkum sayısı son yılların en düşük seviyesine gerilerken, binlerce tutuklunun Ukrayna savaşında cepheye gönderildiği iddiaları yeniden gündeme geldi. Bağımsız kaynaklar, savaşın başlamasından bu yana on binlerce mahkumun serbest bırakılarak orduya katıldığını öne sürdü.

Rusya’da cezaevlerindeki mahkum sayısı son yıllarda rekor seviyede düşerken dikkat çeken tablo Ukrayna savaşıyla yeniden gündeme geldi. Bağımsız kaynaklar on binlerce hükümlünün savaşma karşılığında özgürlük vaadiyle cepheye gönderildiğini öne sürdü.

Federal Cezaevi Hizmetleri Başkanı Arkady Gostev’in açıkladığı verilere göre ülkedeki mahkum sayısı 2021’deki 465 binden yaklaşık 282 bine geriledi. Bu rakama yargılanmayı bekleyen yaklaşık 85 bin tutuklu da dahil edildi.

Rus ajansları TASS ve Interfax’ın aktardığı verilere göre 2001 yılında cezaevlerindeki mahkum sayısı bir milyonun üstündeydi.

Gostev mahkum sayısındaki düşüşün temel nedeninin yeni adli denetim sistemi olduğunu savundu. 2024’te yürürlüğe giren sistem kapsamında eski hükümlülere destek programları uygulanırken ertelenmiş cezalar ve alternatif yaptırımların da etkili olduğu belirtildi.

Ancak aynı açıklamalarda silahlı kuvvetler için sözleşmeli asker alımının da cezaevi nüfusundaki düşüşte etkili olduğu kabul edildi.

Rus yetkililer Ukrayna savaşının başlamasının ardından ayrıntılı cezaevi verilerini yayımlamayı durdurdu. Buna rağmen bağımsız medya kuruluşları binlerce mahkumun karşılığında sabıka kaydının silinmesi vaadiyle orduya katıldığını yazdı.

Muhalif “Moscow Times” ve BBC Rusça Servisi’nde yayımlanan haberlerde savaşın ilk döneminde Wagner paralı asker grubunun cezaevlerinden yoğun şekilde eleman topladığı belirtildi.

Bağımsız araştırma platformu Mediazona’ya göre Rus hapishanelerindeki erkek mahkum sayısı yalnızca 2022’nin Eylül ve Ekim aylarında 23 bin azaldı.

Aynı platform 2023 yılında cezaevlerindeki düşüşün 54 bini geçtiğini bildirdi. Ancak savaşa gönderilen mahkumların kesin sayısı resmi olarak açıklanmadı.

BBC’nin Rusça servisi Haziran 2024’te yayımladığı video araştırmada Wagner grubunun Ukrayna savaşı için 48 binden fazla mahkumu işe aldığını öne sürdü.

Moscow Times ise Ukrayna istihbaratına dayandırdığı haberinde Kasım 2024’e kadar 140 bin ila 180 bin arasında hükümlünün serbest bırakılarak cepheye gönderildiğinin tahmin edildiğini yazdı. Söz konusu rakamlar resmi Rus makamlarınca doğrulanmadı.

Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS) Ocak ayında yayımladığı araştırmaya göre savaşın başlamasından bu yana 1,2 milyon Rus askeri öldü, yaralandı ya da kayboldu.

Raporda bunun İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana herhangi bir ordunun yaşadığı en büyük kayıplardan biri olduğu belirtildi.