Sadakat Arıcıoğlu Fenomeni: Anadolu Annelerinin Sessiz Omurgası

Türkiye’de bazı insanlar vardır; isimleri manşetlere çıkmaz, büyük unvanları olmaz, kameraların önünde görünmezler. Ama bir ülkenin asıl omurgasını onlar taşır.

Annem Sadakat Arıcıoğlu bana göre tam da böyle bir kuşağın temsilcisi.

Bugün “fenomen” denince akla sosyal medya yıldızları, siyasiler, zenginler, mucitler, ekran yüzleri, yüksek sesle konuşan insanlar geliyor. Oysa Anadolu’nun gerçek fenomenleri çoğu zaman sessiz yaşayan insanlardır. Özellikle de anneler…

Bu yazı yalnızca benim annemin hikâyesi değil. Türkiye’de milyonlarca kadının görünmeyen hayat mücadelesinin özeti aslında.

Dut Ağacının Altında Başlayan Hayat

Annesiyle babası küçük yaşta ayrılmış. Ankara Kalesi’nde, kentin köklü ailelerinden biri olan Arıcıoğulları’nın büyük avlulu evinde doğup büyümüş. Dut ağacının gölgesinde, kalabalık akrabaların arasında annesiz büyüyen küçük bir kız çocuğu olarak…

Babası geç saatlere kadar çalışmaktan eve zor geliyor. Küçük yaşta evin yükü omzuna biniyor. Sürekli çalışıyor, çalıştırılıyor; ev işleri, sorumluluklar, hayatın ağırlığı…

Ama içinde müthiş bir öğrenme arzusu var.

Kimse zorlamadan gidip kendini okula yazdırıyor. İlkokulu bitiriyor. Ortaokula başlıyor ama devam etmesine izin vermiyorlar.

O ise içinde hep başka bir hayat taşıyor.

Bugün dönüp baktığımda düşünüyorum:

Eğer önü kesilmeseydi, lise ve üniversiteye devam edebilseydi, çok farklı yerlere gelebilecek kadar zeki, çalışkan ve kararlı bir insandı. Hâlâ öyle…

Hayat bilgisiyle birçok diplomalı insanı cebinden çıkarır. Kendini yetiştirmiş, içgüdüleri güçlü, duygusal zekâsı keskin bir insan.

Ama malum… O dönemin Anadolu’sunda kız çocuklarının kaderini çoğu zaman aileler yazıyordu.

Erken Yaşta Evlilik, Ağır Sorumluluklar

Küçük yaşta evlendiriliyor.

Babam Erol Öğütçü… Uzun boylu, yakışıklı, demir ustası bir Anadolu delikanlısı. Rüzgârlı Sokak’ta atölyesi var.

Annem için bu evlilik önce ağır hayat koşullarından çıkış gibi görünüyor. Kayınvalidesini anne, kayınpederini baba gibi benimsiyor.

Benim de idolüm olan babası Mehmet Arıcıoğlu’ndan aldığı dürüstlük, dik duruş ve çalışkanlık terbiyesini çocuklarına aktarmaya çalışıyor.

Ama hayat yeniden sertleşiyor.

Babamın zamanla çapkınlıkları, aileye ilgisini kaybetmesi ve evden uzaklaşmasıyla yük tamamen annemin omuzlarına biniyor. Babamın ailesi de destek olmuyor. Gerginlikler yaşanıyor.

Ve hayat onu yeniden yalnız bırakıyor.

Beş Çocukla Yeniden Başlamak

Bir gün annem çok zor bir karar veriyor.

Gururunu yere düşürmüyor.

Başını eğmiyor.

Beş çocuğunu alıp o büyük avlulu evden çıkıyor.

At arabasıyla üç beş parça eşyasını Seyranbağları’na taşıtıyor.

Bugün düşündüğümde bunun nasıl bir cesaret olduğunu daha iyi anlıyorum.

O yılların Türkiye’sinde ekonomik gücü olmayan, beş çocuklu bir kadının “Ben çocuklarıma bakarım, kimseye muhtaç etmem” diyebilmesi ve bunu gerçekten başarabilmesi başlı başına bir devrimdi.

Ve dediğini yapıyor.

Çalışmadığı iş kalmıyor.

Biz çocuklar da annemize destek olmaya çalışıyoruz:

Simit satıyoruz.

Su satıyoruz.

Geceleri kese kağıdı yapıyoruz.

Sıkıntı var…

Ama teslimiyet yok.

Bir Anne Saplantısı: “Çocuklarım Okuyacak”

Fakat annemin hayatındaki asıl saplantı başka bir şeydi:

Çocuklarını okutmak.

Kendisinden alınan eğitim hakkı, onun çocukları için birinci öncelik hâline dönüşmüştü.

Bugün bazı gençler bu fedakârlıkların büyüklüğünü tam anlayamayabiliyor. “Doğurduysan zaten mecbursun” diyenler de çıkıyor. “Siz sıkıntı çektiyseniz biz de mi çekmek zorundayız?” diyenler de…

Oysa mücadele etmeden, tırnaklarıyla kazıyarak yükselmeden hayatın gerçek kıymetini anlamak kolay değil.

Belki de çocukları biraz zora sokmanın, her istediklerini hemen vermemenin ayrı bir eğitici tarafı var.

Çünkü o kuşağın anneleri yalnızca çocuk doğurmadı.

Kendi hayatlarını çocuklarının geleceğine adadılar.

Kendi okuyamadıkları okulları çocukları okusun diye gecelerini gündüzlerine kattılar.

Kendi yiyemediklerini çocuklarına yedirdiler.

Kendi yaşayamadıkları hayatı onların yaşaması için savaştılar.

Annemin çocuklarını okutma çabası bazen gerçekten saplantı boyutundaydı.

Önüne engel çıktığında geri dönmezdi.

Gerekirse Milli Eğitim Müdürü’nün kapısına giderdi.

İş çözülmeden çıkmazdı.

Çocuklarının en iyi okullarda okumasını isterdi.

Çünkü eğitimin insanın kaderini değiştireceğine inanıyordu.

Belki kendi diploması olmadı…

Ama beş ayrı başarılı hayat inşa etti.

85 Yaşında Hâlâ Aynı Heyecan

Bugün geriye dönüp baktığında beş çocuğunun da üniversite mezunu olduğunu görüyor.

Kendi ayakları üzerinde duran insanlar olduklarını görüyor.

Torunlarını görüyor.

Ve hâlâ aynı heyecanı taşıyor.

Bugün 85 yaşında.

Ama birçok gençten daha canlı, daha dirençli, daha meraklı.

Hâlâ sorun çözüyor.

Hâlâ herkesin derdiyle ilgileniyor.

Hâlâ çocuklarının üzerine kanat germeye çalışıyor.

Bazı insanlar yaşlanınca içine kapanır.

O ise hâlâ hayata karışıyor.

Bugün Çeşme’de kardeşim Mehtap ve bir hastane kapısında bulup sahiplendiği İspanyol köpeği Minnos’la yaşıyor.

Minnos’la top oynuyor.

Kahkaha atıyor.

Hayata küsmeden yaşamaya devam ediyor.

Dik Duruşun Sessiz Öğretmeni

Belki beden yoruluyor…

Ama insanın ruhu teslim olmak zorunda değil.

Annem bana bunu öğreten insanlardan biri oldu.

Ülkü sahibi olmayı…

Fedakârlığı…

Dik ve omurgalı durmayı…

Zor zamanlarda çözüm üretmeyi…

Şartlar ne olursa olsun mücadeleyi bırakmamayı…

Ve yardımseverliği…

Belki gerçek fenomenlik tam da budur.

Gösterişli hayatlar yaşamak değil…

Hayata rağmen ayakta kalabilmek.

Yoklukta hemen dağılmamak.

Çocuklarının üzerine kanat germek.

Kırıldıktan sonra yeniden ayağa kalkmak.

Ve bütün bunları yaparken sevgiyi, saygıyı ve onuru kaybetmemek…

Anadolu’nun Sessiz Kahramanlarına

Bu yazı yalnızca Sadakat Arıcıoğlu için değil…

Onun gibi sessizce bir nesil yetiştiren bütün Anadolu annelerine ithaf olsun.

Belki de Türkiye’nin gerçek görünmeyen kahramanları hep onlardı.

Ve belki bu ülke, onların yetiştirdiği çocuklar ve gençler sayesinde yeniden ayağa kalkacak.