Evren hangi hızda genişliyor? Akıl almaz rakamlar

Bilim insanları evrenimizin genişlediğini biliyor. Şimdi ise ne kadar hızlı genişlediği konusunda daha iyi bir fikirleri var.

Evreni inceleyen kozmologlar, evrenin büyük patlamayla başladığını ve o zamandan beri tek bir noktadan genişlediğini biliyorlar. Yaklaşık 14 milyar yıl sonra bile, bu genişleme, içindeki galaksiler gibi nesneleri bizden daha da uzaklaştırıyor. Bilim insanları, evrenin yaşını belirlememize yardımcı olabileceği için genişleme hızını belirlemeye çalışıyorlar.

The Wall Street Journal gazetesinde yer alan bir habere göre, geçen yıl İsviçre’de düzenlenen uluslararası bir uzmanlar toplantısı, bizden uzaktaki galaksilerin daha hızlı uzaklaştığını doğruladı. Örneğin, bilim insanlarının hesaplamalarına göre, 3 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galaksi saniyede 74 kilometre hızla bizden uzaklaşıyor. Bunun iki katı uzaklıktaki bir galaksi ise saniyede yaklaşık 150 kilometre hızla uzaklaşıyor.

Astronomy and Astrophysics dergisinde yayınlanan bir çalışmada ayrıntıları verilen bu rakamlar, şimdiye kadar hesaplanan en hassas rakamlar. 

Saniyede 150 kilometreyi çok hızlı gibi görmeyin. Bu aynı zamanda  akıl almaz derecede küçük bir hız: Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nde astrofizikçi olan ve çalışmanın yazarlarından Caroline Huang’a göre, bir futbol sahası büyüklüğünde boş bir alanı ele alırsanız ve bu alan evrenimizin genişleme hızıyla aynı oranda genişliyorsa, tek bir santimetre genişlemesi 1 milyon yıldan fazla sürerdi.

Hesaplama, önemli bir bilimsel teoriyi sorgulattı. Evrenin nasıl işlediğine dair temel teorimiz olan standart kozmoloji modelinin öngördüğünden yaklaşık %10 daha hızlı bir genişleme söz konusu.

ABD Baltimore’daki Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü’nde astrofizikçi ve çalışmanın ortak yazarı Stefano Casertano, bunun muhtemelen standart modelde eksik bir şey olduğu veya tam olarak anlamadığımız bir güç olduğu anlamına geldiğini söyledi. 

Galaksileri bir arada tutan görünmez kozmik yapıştırıcı olan karanlık madde ve onları birbirinden uzaklaştıran karanlık enerji, muhtemel iki sorumlu.

Bu tutarsızlık, uzmanların kıyamet zamanları yani evrenimizin sonu hakkında bildiklerini sandıkları şeyler hakkında da soruları gündeme getiriyor.

Şu anda geçerli olan teori, evrenin “ısı ölümü” yaşayana kadar genişlemeye devam edeceği yönünde; yıldızlar yaklaşık 100 trilyon yıl içinde tüm yakıtlarını kaybedip ölecek ve her şey soğuk ve karanlık kalacak, diye belirtiyor Boston Üniversitesi’nden çalışmanın bir diğer ortak yazarı Dillon Brout.

“Ama artık evreni en büyük ölçeklerde yöneten şeyin ne olduğuna dair teorimizde bir çatlak olduğunu bildiğimize göre, geleceği hakkında hiçbir tahminde bulunamıyoruz,” dedi Brout. “Bu hem geceleri uykumu kaçırıyor hem de sabahları uyandırıyor.”