Kadınlar kaybetti: Anayasa Mahkemesi boşanan eşe süresiz nafakayı iptal etti, bakan Gürlek çok sevindi

Antalya 12. Aile Mahkemesi, baktığı bir boşanma davasında uygulama konusu olan Türk Medeni Kanunu’nun süresiz nafaka verilmesini düzenleyen maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına vararak Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştu.

İtiraz başvurusunda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Yoksulluk Nafakası” başlığını taşıyan 175. maddesinin “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir” şeklindeki birinci fıkrasındaki “…süresiz olarak…” ibaresinin iptali istendi.

Anayasa Mahkemesi Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin itirazını Genel Kurul gündeminde ele aldı.

Alınan bilgiye göre Yüksek Mahkeme düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti. İptal kararının gerekçesi daha sonra yazılacak. Anayasa Mahkemesi, iptal kararının gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.

Türkiye’de Yeni Akit gazetesinin başını çektiği bazı muhafazakar gruplar ve dini cemaatler uzun zamandan beri bu süresiz nafakanın iptal edilmesini, yasanın değişmesini talep ediyordu.

Anayasa Mahkemesi’nin önüne aynı başvuru Kestel Asliye Hukuk Mahkemesi’nin itiraz başvurusu ile Anayasa’nın 2, 10. ve 40. maddelerine aykırılığı iddiasıyla gelmiş ancak, Yüksek Mahkeme “süresiz nafaka” düzenlemesinin iptal istemini 2012 yılında reddetmişti.

Gerekçede “İtiraz konusu kuralda, boşanma sebebiyle yoksulluğa düşen eşi korumak için diğer eşin, koşulları bulunduğu sürece, herhangi bir süre sınırı olmaksızın yoksulluk nafakası vermesi düzenlenmiş olup bu yükümlülüğün sosyal hukuk devleti ilkesinin gereği olarak getirildiği kuşkusuzdur” vurgusu yapılmıştı.

Ama şimdi Anayasa Mahkemesi’nin yeni heyeti mahkemenin daha önceki kararını terse çevirdi ve süresiz nafakayı iptal etti. Henüz gerekçeli karar yayımlanmadığı için buy iptalin gerekçesi bilinmiyor.

Bakan Gürlek: Hakkaniyete uygun yeni düzenlemeyi sunacağız

Adalet Bakanı Akın Gürlek, Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafaka düzenlemesini iptal etmesi üzerine yaptığı açıklamada, AYM’nin tanıdığı süre içinde “bir tarafı ömür boyu adil olmayan bir yükümlülük altında mağdur etmeyen, hakkaniyete uygun” yeni bir yasal düzenleme hazırlayacaklarını söyledi.

AYM’nin kararına ilişkin açıklama yapan Adalet Bakanı Gürlek sosyal medya hesabından şunları yazdı:

“Boşanma sonrası süreçlerde hem tarafların haklarını koruyacak hem de toplumsal huzuru ve aile kurumunun saygınlığını zedelemeyecek, dengeli ve adil bir modelin inşası öncelikli gündem maddelerimizden biriydi.

Vatandaşlarımızdan gelen yoğun talepler ve sahadaki uygulamalar doğrultusunda, bu konu zaten hazırlıklarına titizlikle katkı sunduğumuz Yargı Paketi’nin en temel konu başlıklarından birini oluşturmaktaydı.

Bu çerçevede Anayasa Mahkemesinin, Türk Medeni Kanunu’ndaki “süresiz nafaka” düzenlemesine ilişkin verdiği iptal kararını adalet ve hakkaniyet ilkeleri adına son derece kıymetli buluyoruz.

AYM’nin tanıdığı yasal süreci de dikkate alarak; bir tarafı ömür boyu adil olmayan bir yükümlülük altında mağdur etmeyen, hakkaniyete uygun yeni yasal düzenlemeyi yüce Meclisimizin takdirine sunacağız.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, Türkiye Yüzyılı’nı adaletin ve toplumsal huzurun yüzyılı kılmak adına reform adımlarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz.”

İstanbul Barosu’ndan tepki

İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi bir açıklama yaparak AYM’nin ‘süresiz nafaka’ düzenlemesini oy çokluğuyla iptal etmesine tepki gösterdi.

Baronun sosyal medya hesabından paylaşılan açıklamada “AYM’nin yoksulluk nafakasına ilişkin iptal kararı, Anayasa’nın 10. Maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesine aykırıdır. Nafaka hakkımızdan vazgeçmiyoruz” ifadesine yer verildi.

Açıklama şöyle:

“Kadınların yüz yıldan fazla süren mücadelelerle kazandığı hakların, iktidarın siyasi hamleleriyle geri alınmasını kabul etmiyoruz. Nafaka düzenlemesi; evlilik içinde uğradığı haksızlıklar ve ailenin bakım yükü nedeniyle istihdamdan dışlanan, yoksullaşan ve şiddete uğrayan kadınların bu döngüden çıkabilmesinin güvencesidir. Yapılmak istenen; kadınların şiddet dolu ailelere mahkum edilmesi, yoksullaştırılarak devlet tarafından karşılanmayan tüm bakım yükünü üstlenmeye razı edilmesidir. Bu plana razı olmayacağız! Mahkemelerce hükmedilen nafakanın tamamen kaldırılması, miktarının indirilmesi gibi bir hukuki yol zaten mevcutken, ‘süresiz nafakanın mağduriyet yarattığı’ iddiası iktidar tarafından kurgulanmış gerçek dışı bir söylemdir.

AYM kararlarının iktidarın politikalarına göre bazen zorunlu, bazen zorunlu değilmiş gibi yorumlandığı bu hukuk dışı ortamda yerel mahkemeleri uyarıyoruz: Anaya-sa’nın 17. maddesinde yer alan, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı kapsamında bulunan ve kadınların insanlık onurunu koruyan bu temel hükme aykırı bir düzenlemenin uygulanması, geri dönülmez sonuçlar doğuracaktır.”