Starmer istifaya doğru ilerliyor

İngiltere’de İşçi Partisi liderliği için yarışın başlayacağına ve Başbakan Keir Starmer’ın istifa edeceğine dair beklentiler, hükümette havanın değişmesiyle birlikte daha da arttı.

Parti liderliği için en önemli rakip olarak görülen Andy Burnham’ın 18 Haziran Perşembe günü yapılan ara seçimi kazanıp milletvekili olmasıyla süreç hızlandı.

Starmer, görevinden ayrılmayacağını ve her türlü liderlik mücadelesine karşı koyacağını ifade etmişti. Ancak son 48 saat içinde hükümetteki hava değişti.

Hükümet içinden birçok kaynak, başbakanın Pazartesi günü istifa takvimini açıklayabileceğini düşünüyor.

Ticaret Bakanı Peter Kyle pazar sabahı BBC’ye yaptığı açıklamada, sürecin hızla ilerlediğine dair işaretlere dikkat çekti.

Kyle, başbakanın “ülkenin çıkarlarına en uygun olanı” yapacağını söyledi.

Starmer’ın karşı karşıya olduğu zorluklar ve siyasi gerçekler üzerinde kafa yorduğunu da sözlerine ekledi.

Başbakanın bir süredir giderek artan sorunlarla karşı karşıya.

İşçi Partisi milletvekilleri, sorunun partide değil, tepesindeki kişide olduğunu savunuyorlar. Başbakanın kişisel popülaritesinin düşük olduğunu ve partinin ilerlemesine engel oluşturduğunu düşünüyorlar.

Onlarca milletvekili bir süredir Starmer’ın istifa etmesi gerektiğini dile getiriyordu. Perşembe gününden bu yana bu liste uzadı; bazı bakanlar da özel olarak bu görüşü paylaştıklarını belirtti.

BBC’nin politika muhabirlerine göre, Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, İçişleri Bakanı Shabana Mahmood ve Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander’ın da aralarında bulunduğu bakanların başbakana istifa etmesini söyledikleri bilinmesine rağmen görevlerinde kalmaya devam etmeleri, Starmer’ın otoritesinin ne kadar çöktüğünün açık bir göstergesi.

Andy Burnham şu anda başbakanlık için en favori isim.

Andy Burnham ara seçimi kazandı

Eski Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, 18 Haziran’da Makerfield seçim bölgesindeki ara seçimi %55 oy oranıyla kazandı. En yakın rakibi göçmen karşıtı Reform Partisi adayı ise %35’te kaldı.

Burnham, “İngiltere için yeni bir yol çizmek” istediğini söyledi. Ancak henüz parti liderliği için aday olacağını açıklamadı.

Seçimin ardından yaptığı açıklamada Başbakan Starmer da Andy Burnham’ın parlamentoya dönmesinden sonra partide bir liderlik yarışı yaşanması durumunda “aday olacağını” söyledi.

Starmer önce muhtemel bir liderlik yarışında aday olup olmayacağı sorulduğunda, “Şu anda böyle bir seçim yok” dedi ve bunun “ülkeyi kaosa sürükleyeceğini” söyledi.

Daha sonra da “Bir yarış olursa evet aday olacağım, yarışacağım ve defalarca söylediğim gibi bundan vazgeçmeyeceğim” diye ekledi.

Makerfield ara seçiminden önce Başbakan Starmer, Andy Burnham’ı kazanması durumunda liderlik yarışına girmemesi konusunda uyarmıştı.

Bunun yerine, İşçi Partisi’nin yeni bir Manchester belediye başkanı seçimine odaklanması gerektiğini söyledi.

G7 zirvesinde konuşan başbakan, liderlik yarışının ülke için “kötü bir şey” olacağını söyledi ve bir meydan okumaya karşı mücadele etme niyetinde olduğunu yineledi.

Başbakan ayrıca, Burnham’a kabinede görev teklif edeceğini de belirtmiş ve “Umarım ara seçimi kazanır ve İşçi Partisi hükümetinde büyük bir rol oynar” demişti.

Andy Burnham, ara seçimdeki zaferinin ardından, İşçi Partisi’nin “değişim için son bir şansı” olduğunu, bu zaferin ülke için bir “dönüm noktası” olabileceğini söyledi.

İşçi Partisi Temmuz 2024’te iktidara geldi. Ancak Başbakan Starmer’a kamuoyu desteği kısa sürede erozyona uğradı.

7 Mayıs’ta İngiltere’de yapılan yerel seçimlerde, İskoçya ve Galler’de de özerk yönetim parlamento seçimlerinde İşçi Partisi’nin büyük kayıplar yaşaması bu süreci daha da hızlandırdı.

Sağlık Bakanı Wes Streeting, Starmer’in liderliğine “güvenini kaybettiği” gerekçesiyle istifa etti. Ardından daha alt düzeyde başka istifalar da geldi.

Streeting’in olası bir yarışta lider adayları arasında olması bekleniyor.

Seçimler öncesinde de ABD’de cinsel saldırı suçları hükümlüsü Jeffrey Epstein ile ilişkileri ifşa olan Peter Mandelson’ın İngiltere’nin ABD Büyükelçisi olarak atanması nedeniyle başlayan tartışmalar da Starmer’ın yıpranmasına neden olmuştu.

Liderlik mücadelesi nasıl tetiklenebilir?

Andy Burnham’ın milletvekili seçilmesinin ardından, İşçi Partisi liderliği ve başbakanlık görevi için adaylığını koyması bekleniyor.

Keir Starmer’a resmen meydan okuyabilmesi için İşçi Partisi milletvekillerinin %20’sinin -yani 81 milletvekilinin- desteğine ihtiyacı var.

Diğer adaylar için de aynı durum geçerli. Ancak Starmer’ın böyle bir yarışta aday olup pozisyonunu koruması için milletvekillerinin onayına ihtiyacı yok.

İşçi Partisi ve sendikalar gibi bazı bağlı kuruluşların üyeleri daha sonra postayla oy kullanıyor ve adaylar tercih sırasına göre sıralanıyor.

Kazanmak ve parti lideri ve aynı zamanda başbakan olmak için adayın oyların %50’sini alması gerekiyor.