The New York Times: Trump, Erdoğan’a F-35 müjdesi verecek

Amerikan Başkanı bugün Ankara’da olacak ve ilk iş olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la görüşecek. The New York Times gazetesi bu görüşmede Trump’ın Erdoğan’a Türkiye’nin F-35 programına döneceğini söylemesinin beklendiğini yazdı. Ama bu dönüş hiç kolay değil. Kongreden itirazlar var.

Dünya 7 Temmuz 2026

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a, ülkenin F-35 hayalet savaş uçaklarını satın almasına olanak sağlayacak bir programa geri dönmeye hazır olduğunu söylemesi bekleniyor. Bu adım, Trump’ın yedi yıl önce ulusal güvenlik gerekçesiyle getirdiği yasağı tersine çevirecek.

The New York Times gazetesinin haberine göre Ankara’daki NATO zirvesine giden ve Erdoğan’ı “çok mutlu edecek” bir hediye getirmeye hazırlandığını söyleyen Trump’ın bu tutum değişikliği, Kongre’de muhalefetle karşılaşabilir ve Kongre bunu engellemeye çalışabilir.

Ulusal güvenlik yetkililerinin haftalarca süren perde arkası çalışmalarının ardından, dört üst düzey yönetim yetkilisi yaklaşan politika değişikliğini NYT’ye anlattı. Yetkililer, Trump’ın eylemine ilişkin Kongre ve yasal kısıtlamaları nasıl aşacağına dair ayrıntılar konusunda bazı farklılıklar gösterse de, Trump’ın en azından savaş uçaklarını Türkiye’nin eline geçirme niyetini işaret etmesini beklediklerini söylediler – ancak bunun ne zaman olacağı belirsiz.

Trump’ın tam olarak ne söyleyeceği de belirsiz ve yetkililer fikrini değiştirebileceği konusunda uyardılar. Başkan, kendi personeli için bile tahmin edilemez biri. Ancak yönetim yetkilileri, süreci başlatmak için iki lider arasında konuyla ilgili mektup alışverişi olabileceğini öne sürdü. Yorum istendiğinde, Beyaz Saray temsilcisi başkanın geçmişteki açıklamalarına işaret etti.

2019’da, Trump’ın ilk döneminde, Türkiye Rusya’dan gelişmiş S-400 uçaksavar sistemleri satın aldığı için F-35 programından çıkarılmıştı. O zamanlar Washington’ın korkusu, Türkiye’nin S-400’leri yeni sağlanan F-35’ler üzerinde eğitebileceği ve Rusya’nın savaş uçağının gizlilik ve diğer füze önleme yetenekleriyle nasıl başa çıkacağını öğrenebileceğiydi.

Ancak Erdoğan, Trump’ın en çok hayranlık duyduğu güçlü liderler arasında yer alıyor ve Başkan Yardımcısı JD Vance yakın zamanda Trump’ın, Türk liderin açıkça istediği uçakları almasının bir yolunu bulmaları için yönetim yetkililerine talimat verdiğini belirtti.

2020 yılında Kongre tarafından kabul edilen ve yönetimin Türkiye’nin artık Rus sistemlerine sahip olmadığı sonucuna varmadığı sürece F-35 satışını engelleyen bir yasayı aşmaları gerekiyor.

Trump bugün Ankara’ya inecek ve ilk iş Cumhurbaşkanı Erdoğan’la görüşecek. Çarşamba günü Ankara’dan ayrılmazdan önce de bir basın toplantısı yapacak.

Görüşmelere yakından dahil olan bir yönetim yetkilisine göre, bu hedefe ulaşmak için Türkiye’nin S-400’leri (çoğu hala nakliye konteynerlerinde) üçüncü bir tarafa devredilebilir.

İkinci bir yetkili ise mekanizmanın henüz belirlenmediğini söyledi. Dört yıl önce, Rus saldırılarına karşı koymak için kullanılabilecekleri Ukrayna’ya füzelerin devredilmesi konuşulmuştu, ancak bu girişim başarısız oldu. Trump veya Erdoğan’ın bugün Ukrayna’ya güçlü Rus sistemlerini satmaya istekli olması pek olası görünmüyor. Sistemlerin, belki de önemli parçaları çıkarılarak, çalışmaz hale getirilmesi konuşuluyor.

Türkiye, yıllardır F-35 programına yeniden kabul edilmek için yoğun lobi faaliyetleri yürütüyor, ancak NATO ittifakında yer almasına ve Moskova ile olası bir NATO çatışmasında kullanılmak üzere taktik nükleer silahların depolandığı bir Amerikan üssüne ev sahipliği yapmasına rağmen, Rusya’dan satın aldığı hava savunma sistemlerinden vazgeçmeye şimdiye kadar yanaşmadı.

2019’da Beyaz Saray, Türkiye’yi programdan çıkarma nedenlerini açıkça ortaya koydu; bu karar ABD’ye yaklaşık yarım milyar dolara mal oldu.

O dönemde Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, “F-35, gelişmiş yetenekleri hakkında bilgi edinmek için kullanılacak bir Rus istihbarat toplama platformuyla birlikte var olamaz” denildi. “Türkiye, 65 yılı aşkın süredir uzun süredir güvenilir bir ortak ve NATO müttefiki olmuştur, ancak S-400’ü kabul etmek, tüm NATO müttefiklerinin Rus sistemlerinden uzaklaşmak için birbirlerine verdikleri taahhütleri baltalamaktadır.”

Ancak Trump bu karardan hiçbir zaman memnun kalmadı ve sık sık bu kararı gerektiren koşullar için selefi Başkan Barack Obama’yı suçladı. Başkan Trump, göreve yeniden geldiğinden beri, hem kamuoyu önünde hem de özel olarak, bu kararı tersine çevirmeyi düşündüğünü dile getirdi.

Geçtiğimiz ay, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Oval Ofis’te otururken, Trump’a F-35’ler hakkında soru soruldu ve Erdoğan’a onu “çok mutlu edecek” bir hediye getireceğini söyledi. Vance, konunun Savunma Bakanı Pete Hegseth’e iletildiğini belirterek şunları ekledi: “Pete ve tüm ekip şu anda bunu inceliyor, çünkü yönetimin Amerikan yasalarına uyması için bazı şeylerin gerçekleştiğini onaylamamız gerekiyor. Başkan bizden bunu yapmamızı istedi.”

Trump daha sonra, “Bunu çözeceğiz” dedi.

Anlaşılan o ki, bu sorunu çözmek kolay değil. Haziran 2025’te Büyükelçi Thomas J. Barrack Jr., Türkiye ile F-35’ler konusundaki anlaşmazlığın o yılın sonuna kadar çözüleceğini ve Kongre’nin kararı destekleyeceğini öngörmüştü. Ancak bu çözüm gelmedi ve Trump şimdi bu Kongre’nin -ya da bir sonraki Kongre’nin- bu kararı desteklemeyebileceği ihtimaliyle karşı karşıya. Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Idaho Senatörü Jim Risch de dahil olmak üzere bazı Cumhuriyetçiler, bu konuda oldukça şüpheci.

F-35 satışının uzun süredir eleştirmenleri arasında İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da bulunuyor. Pazartesi günü “Fox & Friends” programında verdiği bir röportajda, “Türkiye harika bir ülke, ancak İsrail’in yok edilmesini açıkça savunan bir adam tarafından yönetiliyor,” dedi. “NATO ülkesi Kıbrıs’ın yarısını işgal ediyor. Başka bir NATO ülkesi olan Yunanistan’ı tehdit ediyor ve Kudüs’ü fethetmekten açıkça bahsediyor.”

İlk Trump yönetimi, Rusya’nın Türk programını F-35 hayalet sistemleri hakkında istihbarat toplamak için kullanabileceği endişesiyle Türkiye’nin savunma tedarik kurumuna yaptırımlar uyguladı. Bu yaptırımlar hala yürürlükte.

Bu arada, Kongre Araştırma Servisi’nin bir raporuna göre, Türkiye tarafından parası ödenen ancak hiç teslim edilmeyen F-35’ler Amerika Birleşik Devletleri’nde depolanıyor.

Trump, transatlantik ittifak için hassas bir anda Salı günü Ankara’ya gelecek.

Yıllardır Avrupalı müttefiklerin ittifaka yeterli askeri harcama yapmadığından şikayet ediyor. Geçen yılki zirvede İspanya hariç tüm NATO üyelerinin gayri safi yurtiçi hasılalarının %3,5’ini savunmaya ve %1,5’ini de ilgili altyapıya harcama sözü vermesiyle kısa süreliğine rahatlamış görünse de, başarı duygusu kısa sürdü. Daha hızlı artışlar talep etmeye başladı ve özellikle son aylarda ABD’nin İran’la savaşı sırasında ittifaktan yeterli destek görmediğini düşündüğü için öfkelendi.

Başkan, NATO Genel Sekreteri Rutte ile yaptığı görüşmede, bu yılki zirveye yalnızca Erdoğan’ın ev sahipliği yapması ve kendisini davet etmesi nedeniyle katıldığını söyledi.

Trump, Ukrayna ile savaş sırasında Rusya Devlet Başkanı Vladimir V. Putin’e karşı tutumuyla da ittifakı böldü. Trump, Putin’in çatışmayla ilgili bazı söylemlerini benimsedi ve geçen yıl Oval Ofis’te Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile meşhur bir tartışma yaşadı. Trump’ın Çarşamba günü Zelenski ile ikili bir görüşme yapması bekleniyor.

Trump, Salı günü Erdoğan ile görüşmeyi planlıyor. Ardından diğer NATO liderleriyle bir akşam yemeğine katılması bekleniyor. Çarşamba günü bir çalışma oturumuna katılacak ve ardından Türkiye’den ayrılmadan önce bir basın toplantısı düzenleyecek.

Netanyahu’da bir telaş bir telaş: Türkiye’ye F-35 satmayın