Çinli BYD’ye Manisa’da verilen arsa geri alınıyor

Çinli otomobil firmasının BYD’nin Manisa’da yatırım yapma hamlesinden vazgeçmesi üzerine Türkiye’nin sağladığı tüm teşviklerin geri alınması için hukuki çalışmalar başlatılacak.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında 2024’te imzalanan anlaşma ile Manisa’da yıllık 150 bin araç kapasiteli üretim tesisi kurulması öngörülmüştü. Anlaşama kapsamında fabrika 2026 yılının sonuna kadar faaliyete geçecek ve üretim için düğmeye basacaktı.

Fakat anlaşmanın ardında 2 sene geçmesine rağmen yatırım için hiçbir adım atmayan Çili BYD, geçtiğimi günlerde, Manisa’daki yatırımını askıya aldıklarını açıklamıştı.

BYD’den gelen bu açıklama sonrasında gözler, yatırım için verilen teşviklere çevrildi. Tarışmaara neden olan bu durum TBMM’ye taşındı. Çok sayıda milletvekilli Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır’ın cevaplaması istemiyle Meclis Başkanlığına yazılı soru önergesi verdi.

Bakan Kacır’ın milletvekillerine gönderdiği açıklamada, söz konusu yatırımın, Türkiye’nin yeni nesil araç üretimine yönelmesi, proje bazlı destek verilmesine dair teşvik mevzuatının çizdiği sınırlar kapsamında; yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi, firmanın sorumlulukları ve taahhütleri tanımlanarak destek kapsamına alındığını hatırlattı.

Kacır, teşvik mevzuatının öngördüğü kapsamda izleme ve denetim faaliyetleri ile gerekli idari işlemlerin eksiksiz olarak yerine getirildiğini anımsatarak, sağlanan teşviklerin geri ödenmesine yönelik hususlar ile yatırımcılara uygulanacak diğer müeyyidelerin BYD yatırımı için de geçerli olduğunu öne sürdü. Bakan Kacır “Tüm süreçlerde kamunun hak ve menfaatleri güçlü şekilde teminat altına alınmıştır” ifadelerine yer verdi.

Proje bazlı yatırımları teşvik mevzuatı çerçevesinde, BYD’nin Manisa’da kurmayı taahhüt ettiği 1 milyar dolarlık otomotiv fabrikası yatırımından vazgeçmesi üzerine şirketin devlete sunduğu teminat mektuplarının devreye sokulması ve gümrük vergisi muafiyetiyle Türkiye’ye getirdiği araçlar için ödemediği tüm vergilerin gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmesi gerekiyor.

BYD, yatırım yapacağı taahhüdüyle Çin’den getirdiği araçlar için yüzde 40 ilave gümrük vergisinden muaf olmuştu.

Yatırımdan vazgeçilmesi sebebiyle araçlar Türkiye’de hiç vergi muafiyeti almamış gibi, normal tarifeden vergilendirilmiş sayılarak kamunun uğradığı vergi kaybı tazmin edilecek. Ayrıca Manisa Organize Sanayi Bölgesi’nde (OSB) fabrika kurulumu amacıyla BYD firmasına tahsis edilen arazi ve yatırım yeri geri alınacak.