Kremlin’in Duvarları Ardında: Putin’in Bilmediğimiz Hayatı ve Ailesi

Vladimir Putin’i otuz yılı aşkın süredir izliyorum. Üstelik yalnızca televizyon ekranlarından değil. Henüz St. Petersburg’da belediye başkan yardımcısı olduğu yıllarda kendisiyle görüşmüştüm. Doğu Almanya’da görev yapmış bir KGB subayından dünyanın en güçlü ve tartışmalı liderlerinden birine dönüşmesini yakından takip ettim.

Meslek hayatım boyunca Rus devlet adamları, enerji şirketlerinin başkanları, diplomatlar ve iş insanlarıyla aynı masalarda bulundum. Daha iki ay önce Moskova’da Putin’in önde gelen iki danışmanıyla Rusya’nın geleceği üzerine uzun bir beyin fırtınası yaptık.

Ama bütün bu yıllar boyunca Putin hakkında en az bildiğimiz konu, belki de en insani olanı: Ailesi.

Akşam eve döndüğünde ne yapıyor? Sofrasında kimler oturuyor? Torunlarıyla oynuyor mu? Hayatını paylaştığı bir kadın var mı? Yaşlanmayı, kendisinden sonra Rusya’ya ne olacağını düşünüyor mu?

Bunlar yalnızca magazin soruları değil. Çünkü Rusya’da aile, servet, kişisel sadakat ve siyasi iktidar birbirinden kolay ayrılmıyor.

Dresden’den Kremlin’e

Putin, 1983’te kabin memuru Lyudmila Shkrebneva ile evlendi. Maria ve Katerina adında iki kızları oldu. Aile, Putin’in KGB görevi nedeniyle bir süre Doğu Almanya’nın Dresden kentinde yaşadı.

1989’da Berlin Duvarı yıkılırken ben Pekin’de genç bir diplomattım. Tiananmen olaylarına tanıklık ediyordum. Biz yeni bir dünyanın doğduğunu düşünürken Putin, Sovyet gücünün çöküşünü izliyordu.

Bana kalırsa bugünkü güvensizliğinin, kontrol arzusunun ve ailesini gözlerden uzak tutma tercihinin kökleri kısmen o yıllarda aranmalı.

Lyudmila ile yaklaşık otuz yıllık evlilikleri 2014’te boşanmayla sona erdi. Nedenlerini neredeyse hiç öğrenemedik.

Putin’in kamuoyunca bilinen iki kızı bugün kırklı yaşlarında. Maria Vorontsova tıp, genetik ve sağlık teknolojileriyle ilgileniyor. Katerina Tikhonova ise Innopraktika aracılığıyla Rusya’nın teknoloji ve inovasyon çevrelerinde etkili.

İki kızın 2024 St. Petersburg Ekonomi Forumu’nda daha görünür olması uluslararası basının dikkatini çekti.

Trump ailesinin aksine Putin’in kızları siyasetin vitrininde değil. Ama görünmezlik, nüfuz sahibi olmadıkları anlamına gelmiyor.

Kremlin’in gizli aile hayatı

Putin’in özel hayatında en çok konuşulan isim, olimpiyat şampiyonu eski jimnastikçi Alina Kabaeva.

Rus araştırmacı gazetecilik kuruluşları Proekt, Dossier Center ve Meduza, Kabaeva’nın Putin’in hayat arkadaşı olduğu ve birlikte çocukları bulunduğu iddialarını araştırdı. Ivan ve Vladimir adlı iki erkek çocuktan söz ediliyor.

Çocukların özel öğretmenler, yabancı bakıcılar ve yoğun güvenlik önlemleri altında yetiştirildiği ileri sürülüyor. Ancak bu iddialar Kremlin tarafından doğrulanmış değil.

Putin’in Svetlana Krivonogikh ile ilişkisinden Elizaveta adlı başka bir kızı olduğu da iddia edildi. Bu babalık ilişkisi de kesinleşmedi.

İlginç bir çelişki var: Batı’ya meydan okuyan Rus liderin aile çevresinde İngilizce ve Almanca öğretmenlerinin çalıştığı bildiriliyor. Putin, torunlarının Çince öğrendiğinden de söz etmişti.

Çin’le giderek yakınlaşan Rusya’nın elit ailesinde bu dilin önem kazanması sembolik açıdan dikkat çekici.

Ama asıl mesele çocukların hangi dili öğrendiği veya nerede yaşadığı değil.

Kremlin’in duvarları ardındaki aile ilişkilerinin, Rusya’nın gelecekteki güç ve servet dengeleriyle nasıl kesişebileceği.

Putin’in ailesinden çıkarılacak üç stratejik ders

Birincisi, Putin’in asıl mirası ailesi değil, kurduğu sistemin dayanıklılığı olacak.

Rusya’nın geleceğini Putin’in kızlarından birinin Kremlin’e yerleşmesinden çok, güvenlik bürokrasisi, ordu, devlet şirketleri ve siyasi elitlerin iktidar geçişini nasıl yöneteceği belirleyecek.

Katerina’nın teknoloji dünyasındaki konumu, Maria’nın sağlık sektöründeki bağlantıları önemli. Reuters ve The Guardian da bu nüfuz ilişkilerini inceledi. Ancak ekonomik ve kurumsal güç, otomatik olarak siyasi varislik anlamına gelmiyor.

Güçlü liderler geçici, güçlü kurumlar kalıcı olmalı. Putin’in tarihsel başarısı da kendisinden sonra istikrarlı biçimde yönetilebilen bir Rusya bırakıp bırakmadığıyla ölçülecek.

İkincisi, Putin sonrası mücadele yalnızca iktidarın değil, servetin ve ayrıcalıkların da yeniden paylaşılması anlamına gelebilir.

Rus araştırmacı gazetecilerin aile çevresine ilişkin çalışmaları, Kremlin’e yakınlığın ekonomik ve kurumsal nüfuzla nasıl kesişebildiğini gösteriyor. Proekt’in aile bağlantıları araştırması ve Dossier Center’ın korunaklı aile yaşamına ilişkin bulguları, bu ilişkilerin kapsamına dair önemli sorular ortaya koyuyor.

Putin sonrasında asıl mücadele, ailesinin doğrudan yönetimi devralmasından ziyade mevcut güç ağlarının konumlarını koruması veya yeniden düzenlemesi etrafında yaşanabilir.

Üçüncüsü, Putin sonrası Rusya yalnızca Rusya’nın değil, dünyanın stratejik meselesidir.

Moskova’daki olası iktidar değişimi Ukrayna savaşını, Avrupa güvenliğini, Çin-Rusya ortaklığını, enerji piyasalarını, Karadeniz’i ve Türkiye’nin stratejik konumunu doğrudan etkileyebilir.

Bu nedenle Ankara, Brüksel, Washington ve Pekin yalnızca bugünkü Putin yönetimini değil, olası halefleri ve Rusya’nın kurumsal güç merkezlerini de dikkatle okumalı.

Türkiye açısından mesele ne Rusya’nın zayıflamasını dilemek ne de güçlü bir lidere bağımlı ilişki kurmak. Önemli olan, Putin’den sonra da sürdürülebilecek, öngörülebilir ve Türkiye’nin çıkarlarını koruyan bir Rusya stratejisi geliştirmek.

Geride ne kalacak?

Putin birkaç gün önce 74 yaşına girdi. Neredeyse bir kuşak, başka bir Rus lideri tanımadan büyüdü.
Uzun süre iktidarda kalan liderlerde ortak bir tehlike gördüm: Zamanla devletin çıkarlarıyla kendi geleceklerini birbirine karıştırabiliyorlar. Eleştiri azalıyor, sadakat liyakatin önüne geçiyor.

Putin’in asıl sınavı da burada.

Belki torunlarıyla buz hokeyi oynayan sevecen bir dededir. Belki aile sofrasında bambaşka biridir. Bilmiyoruz. Ama iyi bir baba olmak, iyi bir devlet adamı olmanın garantisi değil.

Benim asıl merak ettiğim, çocuklarının nerede yaşadığı değil; Rusya’nın neden hâlâ tek bir insanın kaderine bu kadar bağlı olduğu.

Çünkü devlet adamının gerçek büyüklüğü, kendi çocuklarına bıraktığı servetle değil, ülkesinin çocuklarına hazırladığı gelecekle ölçülür.

Kremlin’in en büyük sırrı Putin’in ailesinin nasıl yaşadığı değil, Putin olmadan Rusya’nın nasıl yaşayacağıdır.

Ve tarih bütün güçlü liderlere sonunda aynı soruyu sorar:

Siz gittikten sonra geride ne kalacak?