Suudi Arabistan’ın Silikon Vadisi’ndeki gururuydu, OpenAI’da casusluk yaparken yakalandı.

Abdulrahman Alfozan’ın geçen Cuma günü Stanford Üniversitesi’ndeki bir etkinlikte konuşma yapması planlanıyordu. OpenAI’da çalışan nadir Suudi Arabistan vatandaşlarından biri olan bilgisayar mühendisi, etkinlik için oldukça ilgi çekici bir isimdi.

Alfozan’ı tanıyan bir kişinin aktardığına göre, konuşmadan yirmi dakika önce organizatörler, Alfozan’ın bir arkadaşından onun etkinliğe katılamayacağını bildiren bir telefon aldı.

Salı günü ise 35 yaşındaki mühendisin FBI tarafından gözaltına alındığı ortaya çıktı. Olay, ChatGPT’nin geliştiricisi OpenAI’ın, üst düzey yöneticilerin kullandığı bir toplantı odasındaki televizyonun arkasına tuvalet kağıdına sarılarak yerleştirilmiş, Çin yapımı ucuz bir dinleme cihazı bulmasıyla başladı.

Casusluk İddiası ve Şirketten Kovulma

OpenAI, bu keşfin ardından Alfozan’ın işine son verildiğini duyurdu. ABD Adalet Bakanlığı ise Alfozan’ın, dinleme cihazının saklandığı ekranın arkasına bakarken görüldüğü bir görseli kamuoyuyla paylaştı. Alfozan ise yorum taleplerine yanıt vermedi.

Elon Musk’ı kendisine örnek aldığını belirten ve daha önce yerel medyada Suudi üst düzey yetkililerle temas kuran bir teknoloji öncüsü olarak övülen Alfozan için OpenAI’dan kovulmak son derece dramatik bir düşüş oldu.

Bu tür bağlantılar, Silicon Vadisi’nde küresel yapay zekâ yarışında avantaj elde etmek isteyen yabancı ülkelerin endüstriyel casusluk hedeflerinde yapay zekâ şirketlerinin ilk sırada yer aldığına dair uzun süredir var olan endişeleri yeniden alevlendirdi.

“Sinek Bile Öldüremez”

Körfez bölgesindeki tanıdıkları Alfozan’ın tutuklanma haberiyle uyandıklarında, onu hem parlak bir mühendis hem de küçük bir kız çocuğu babası olarak tanıyanlar derin bir şok yaşadı.

Onunla temas kuranlar Alfozan’ı istisnasız kibar ve nazik konuşan biri olarak tanımladı. Tanıdıklarından biri, “O sinek bile öldüremez,” dedi. “Çok mesafeli bir insandır. Aklı her zaman başka bir yerde gibi görünürdü.”

Silikon Vadisi ile Suudi Arabistan Arasındaki Köprü

Daha geçen aya kadar Alfozan, Silikon Vadisi ile Suudi Arabistan arasındaki kesişen çevrelerde sürekli varlık gösteren bir isimdi. Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu, ABD’li teknoloji girişimlerinin önde gelen yatırımcılarından biri konumunda ve daha önce OpenAI’a fon sağlamak için görüşmeler yürütmüştü.

Eylül ayında Suudi teknoloji yayıncıları Apple’ın iPhone 18 lansmanı için San Francisco’ya gittiğinde, onları OpenAI ofislerinde ağırlayan ve tur yaptıran kişi Alfozan’dı.

Teknoloji içerik üreticisi Faisal al-Saif, Snapchat’te yaptığı paylaşımda “OpenAI’daki tek Suudi çalışan!” ifadelerini kullanmıştı. Gençler için yapay zekâ alanında tavsiyeler istemeden önce, “Seninle gurur duyuyoruz!” diye eklemişti.

Bölgesel Teknoloji Ağlarındaki Rolü

Suudi Arabistan’ın nüfuzlu Bilgi Teknolojileri Bakanı Abdullah al-Swaha, aynı hafta krallık destekli bir konferans için şehri ziyaret ettiğinde, Alfozan etkinlikte bir yuvarlak masa toplantısına ev sahipliği yaptı.

Alfozan ayrıca, Orta Doğu’daki çok sayıda girişime yatırım yapan Riyad merkezli Raed Ventures şirketinde girişim ortağı (venture partner) olarak kayıtlıydı.

Geçen yıl Alfozan’ın işe alındığını duyuran bir bültende, kurucu ortak Omar Almajdouie, Alfozan’ın girişimcilik ekosistemi hakkında “derin bir anlayışa” sahip olduğunu belirtmişti.

Avukatından Savunma ve İddialara İtiraz

Alfozan’ın avukatı William Pernik, müvekkilinin “yıllar önce bu ülkeye hayalleri olan genç bir insan olarak geldiğini” söyledi.

Pernik açıklamasını şöyle sürdürdü: “Yıllarını çalışarak, okuyarak ve dünyaya liderlik eden Amerikan teknoloji sektörüne katkıda bulunarak geçirdi. Bu sektör büyük ölçüde onun gibi göçmenler tarafından inşa edildi.”

“Bu iddialar onun karakteriyle tamamen bağdaşmaz görünüyor. Gerçekte ne olduğunu, kimin sorumlu olduğunu ve olası nedenleri anlamak için hükümet tarafından bu davada sunulan tüm delilleri kararlılıkla inceleyeceğiz.”

Muhafazakâr Bir Çocukluktan Deha Programlarına

Suudi Arabistan’ın aşırı muhafazakâr orta bölgesi Kasım’da doğan Alfozan, krallığın petrol zengini Doğu Vilayeti’ndeki Dammam kentinde büyüdü. Teknolojiye olan ilgisi ortaokuldaki bilgisayar bilimleri derslerinde başladı.

Tutkusunu gören ailesi, ona bir bilgisayar aldı ve matematik, fizik ile mühendislik becerilerini geliştirmesi için üstün zekalı çocuklara yönelik devlet destekli özel bir programa yazdırdı.

Suudi televizyonunda Alfozan hakkında yayınlanan bir belgeselde babası, oğlunu kitap fuarlarına götürüşünü anlatırken, “Ansiklopediyi baştan sona okurdu,” ifadelerini kullandı.

MIT, Facebook ve İlk Başarılar

Liseden mezun olduktan sonra Alfozan, ABD’de bilgisayar bilimi ve elektrik mühendisliği okumak üzere krallığın ilk araştırma ve karma eğitim üniversitesi olan Kral Abdullah Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden tam burs kazandı.

Daha sonra Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) eğitim gördü ve birçok girişimde staj yaptı. 2016’daki mezuniyetinin ardından Facebook’tan gelen teklifi kabul ederek Kaliforniya’ya taşındı.

Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın Nisan 2018’deki ABD ziyareti sırasında Medya Bakanlığı tarafından yayımlanan ve Silikon Vadisi’nde gelişen genç Suudi yeteneklere örnek olarak gösterildiği videoda, “Facebook’u birkaç nedenden dolayı seçtim: İlk olarak, veri bilimi ve veri analizi için bir bilim ekipleri var,” demişti.

Ülkesine Bağlı Bir Mühendis

Alfozan o dönemde planının, yerel ekonominin gelişmesine yardımcı olmak ve Suudi girişimlerinde çalışmak üzere 2020 yılına kadar ülkesine dönmek olduğunu söylemişti. Ancak San Francisco’da kalmaya devam etti.

Aynı yılın Mayıs ayında, ortak geliştirdiği bir proje Suudi Arabistan’daki yerel bir hackathon’da 50.000 dolarlık birincilik ödülünü kazandı. Kazananların açıklandığı videoda göründüğünde Zoom arka planında Golden Gate Köprüsü resmi vardı.

Suudi sermayeli Al Arabiya kanalında yayınlanan bir başka videoda, “2015 veya 2016’da Vadi’ye ilk geldiğimde sadece dört beş Suudi vardı, şimdi ise 50’den fazlayız,” demişti.

İnsan ilişkileri ve “Suudi Radar” Uygulaması

MIT’deki Suudi sınıf arkadaşlarından biri 2023 yılında devlet televizyonuna Alfozan’ın “çok cömert ve her zaman yardımsever” olduğunu söyledi. Bir başka Suudi tanıdığı ise Facebook’a iş başvurusu yaptığında Alfozan’ın referans olarak kendisine nasıl yardımcı olduğunu anlattı.

Facebook’ta geçirdiği birkaç yılın ardından, geçen yıl OpenAI’a katılmadan önce bir lojistik girişimi olan Nash’in kurulmasına yardımcı oldu. 2020’den bu yana ABD’de daimi yasal ikamet iznine (Green Card) sahipti.

ABD’de on yılı aşkın bir süre yaşadıktan sonra, her yıl birkaç kez Suudi Arabistan’ı ziyaret etmesine rağmen Alfozan, Prens Muhammed’in iddialı Vizyon 2030 gündemi kapsamında hızla dönüşen krallıktaki gelişmelerin dışında kaldığını hissediyordu.

Üç yıl önce, ülkedeki popüler Google aramalarını ve Twitter gündem başlıklarını tarayan ve bunları ofisindeki büyük bir ekranda gösteren bir uygulama geliştirdi. “Ekrana her yaklaştığımda Suudi Arabistan’da insanların ne konuştuğunu anlıyordum,” demişti.

Twitter Skandalının Gölgesi ve Gelecek Endişesi

FBI iddia edilen casusluğun arkasındaki nedeni açıklamadı. Ancak devlet bağlantılı olduğu kanıtlanırsa bu durum, Twitter (yeni adıyla X) bünyesinde iki Suudi vatandaşının karıştığı benzer bir skandaldan sonraki ikinci yüksek profilli olay olacak. O olayda iki Suudi, şirkete sızarak muhalifler ve eleştirmenler hakkındaki kullanıcı verilerini Suudi makamlarıyla paylaşmıştı.

Ali Alzabarah ve Ahmed Aljbreen FBI tarafından suçlanmış ve tutuklanmadan önce Suudi Arabistan’a kaçmışlardı. Aljbreen halen Suudi girişimcilik dünyasında aktif olarak yer alıyor, Snapchat’te sık sık genç iş liderlerini ağırladığına ve yerel girişimlere dair paylaşımlar yapıyor.

Suudi teknoloji çalışanları, Alfozan’ın iki teknoloji dünyası arasındaki kilit aracı rolü göz önüne alındığında, bu son olayın ABD’nin önde gelen şirketlerinde iş bulma veya girişimleri için risk sermayesi yatırımı çekme yeteneklerine büyük zarar vereceğini belirtiyor.

Alfozan geçen yıl resmi haber ajansına verdiği demeçte şunları söylemişti: “Suudi Arabistan’dan teknolojiyle ilgilenenleri Silikon Vadisi’ndeki meslektaşlarıyla buluşturmayı çok arzulamaktayız.”