‘Jensen Huang’ın biyografisini ben yazdım, bakın onun düşmesine ne sebep oldu?’

Her şey, Stanford Üniversitesinde bugünkü yapay zekayı var eden nöral ağlar ve öğrenme algoritmaları çalışan iki bilgisayar bilimcinin, bu işleri yaparken Nvidia tarafından üretilen video işlemcilerin çok daha verimli olduğunu fark etmesiyle başladı.

Yapay zekanın istediği hızlı işlem yapma, paralel işlem yapma işini, bilgisayar donanımları konusunda “niş” bir firma olan, esasen daha çok bilgisayar oyunları oynayan milyonların adını bildiği Nvidia’nın dünyada yapay zekayı var eden ana donanım şirketi haline gelmesi sadece birkaç yıl sürdü.

Bu şirketin arkasındaki ana vizyon ve güç ise şirketin kurucularından olup halen şirkette çalışan son isim olan Jensen Huang’dı. Bugün Nvidia, trilyonlarca dolarlık yapay zeka endüstrisinin arkasında ona gereken işlem gücünü, hızını ve enerji verimliliğini sağlayan başlıca şirket, bir hesaba göre pazar payı yüzde 80’i buluyor.

O Nvidia’yı var eden, geçmişte birkaç kez batmanın eşiğine gelen bu şirketi bugünlere getiren adam olan Jensen Huang sonunda bir seks skandalı yüzünden işinden oldu. Onun biyografisini “The Thinking Machine” adıyla kaleme alan Stephen Witt, bu kitabı yazmak için iki yıla yakın süre Jensen Huang ve bütün yakın uzak çevresiyle görüşmüş, onunla zaman geçirmişti.

Dünya açısından bud enli kritik bir endüstrinin bu denli önemli bir isminin nasıl olup da evlilik dışı ilişkiler yüzünden olduğu yerden düştüğünü ondan iyi kim anlatabilirdi?

The New York Times da ondan bu düşüşü yazmasını istedi. O yazıyı tam metin çevirisiyle sunuyoruz:

***

Yapay zekâ çağında yaşıyoruz; belki de tek başına herkesten daha fazla Jensen Huang’ın mümkün kıldığı bir çağda.Nvidia’nın ekipmanlarıyla inşa ettiğimiz sistemler, toplumumuzu ve kültürümüzü hayal bile edemeyeceğimiz şekillerde dönüştürecek. Ancak Bay Huang’ın çöküşü bir teknoloji hikâyesi değil. Bu, pervasız bir özgüvenle kendi sonunu hazırlayan bir adamın, eril kibrin zamansız hikâyesi. Bazı şeyler asla değişmiyor.

Huang’ın biyografisini yazdığımda kitaba “Düşünen Makine” (The Thinking Machine) adını vermiştim. Bu isim hem yapay zekâya güç veren mikroçiplere hem de Huang’ın asla yavaşlamayan veya kapanmayan, acımasız ve durmaksızın çalışan zekâsına atıfta bulunuyordu. ABD istihbaratının Çinli bir casus olduğunu tespit ettiği bir kadınla ve doğrudan kendisine bağlı çalışan yöneticilerden biriyle olmak üzere en az iki gizli ilişki yaşadığının ortaya çıkmasıyla tetiklenen şok edici ayrılığının ardından, bir devam kitabı yazmalıyım: “Aklından Ne Geçiyordu?! Makinesi”.

Skandalın Perde Arkası: Çin Bağlantısı ve Şirket İçi İlişkiler

İşe Huang’ın, Güneydoğu Asya’da veri merkezleri bulunan Singapur merkezli bir şirketin yöneticisi olan Alice Huang ile yaşadığı ilişkiyle başlayalım. Bu veri merkezlerinin, Çinli yapay zekâ geliştiricilerinin Nvidia ekipmanlarının satışına yönelik ABD kısıtlamalarını aşmalarına yardımcı olduğundan şüpheleniliyor. The Information’da yakın zamanda yayımlanan bir haber, bu merkezlerin yaklaşık 7 milyar dolarlık ekipmanın yasa dışı yollarla Çin’e kaçırılması için bir ara istasyon olarak kullanıldığını öne sürüyor. ABD istihbaratı Jensen Huang ile Alice Huang arasındaki romantik ilişkinin kanıtlarını ele geçirdiğine göre, onun neler olup bittiğini anlamadığına inanmak güç.

Şimdi de Huang’ın, şirketinin sağlık grubunda yönetici ve doğrudan kendisine bağlı çalışan Kimberly Powell ile basına yansıyan ilişkisini düşünün. Eski bir Nvidia çalışanı bana bu ilişkinin şirket içinde herkesçe bilindiğini söyledi; üstelik Huang’ın her iki çocuğunun da yönetici pozisyonlarında çalıştığı aynı şirkette. Bu, akıl almaz ve saygısızca bir kibir gösterisi. Eski çalışana Huang’ın neden tam da çocuklarının gözü önünde bu şekilde davrandığını sordum.Bana bunun ona haz verdiğini söyledi; narsistçe bir haz.

Korku Kültürü ve Sahte Tevazu Maskesi

Bu yılın başlarında Huang’ın sadakatsizliklerine dair söylentiler duymaya başlamıştım ancak bunları doğrulayamamıştım. Nvidia’nın içinde kırılması zor bir omertà (suskunluk yasası) kültürü vardı ve bu durum Huang’ın en kötü yanlarını sergilemesine olanak tanıyordu. Zaman zaman o etraftayken astlarının attığı dalkavukça kahkahalarda ve odadan çıktığı anda arkasından mırıldandıkları ufak tefek sözlerde bu boyun eğişi seziyordum.Nihayetinde Nvidia’nın sessizlik kültürünü delmek, bu gazetenin (The New York Times) muhabirleriyle birlikte devlet istihbaratına düştü. Ancak artık o gizlilik perdesi yırtıldı ve daha fazla kadının ortaya çıkmasına hiç şaşırmayacağım. Kimse şaşırmayacak.

Huang kibrini gizlemek için büyük çaba sarf ediyordu. Onunla 2023’te ilk tanıştığımda, kendisi ve ekibi onun mütevazı bir adam olduğu fikrini pompalıyordu. Sohbetlerimizde Huang dikkati sürekli kendi başarısından uzaklaştırıyor, övgüyü her zaman hızlıca çalışanlarına ve üst düzey yöneticilerine yönlendiriyordu. Hizmet sektöründe çalışanlarla samimi olmayı da severdi. Bir zamanlar kendisi de bulaşıkçılık yapmıştı ve bunu unutmanıza asla izin vermezdi. Küçük, kuytu köşedeki restoranlara gitmeye ve cömert bahşişler bırakmaya bayılırdı. Onunla Denny’s’de kahvaltı için buluşmuştum ve garsonumuza yüz dolarlık banknotlar halinde 1.000 dolar bahşiş bırakmıştı. Üstelik bunu gösteriş yaparak da vermemişti; sormak için garsonun izini sürmek zorunda kalmıştım.

Ancak zamanla bunun, dışarıdan bakanlar için değil, kendi egosunu okşamak için oynanan bir rol olduğundan şüphelenmeye başladım. Gerçekte Huang oldukça kibirliydi. Fikir ayrılığına tahammülü çok azdı ve açık tartışmaya neredeyse hiç tahammülü yoktu. En önemsiz konuda bile ona karşı çıktığınızda, bu bir fitili ateşlemek gibiydi. Fikrinizde ısrar ederseniz çok geçmeden patlar, aptallığınız yüzünden size avazı çıktığı kadar bağırırdı. Huang’ın nutukları bir saat veya daha fazla sürebiliyordu; üst düzey yöneticileri ondan gerçekten korkuyor gibiydi. Onların hikâyelerini dinlerken aklıma “Whiplash” filmindeki o zorba müzik eğitmeni geldi.

İdeal Aile Babası İmajı ve Büyük İhanet

Huang kendisini bir aile babası olarak göstermek için çok daha fazla çaba harcadı. Buradaki rolü fark etmek daha zordu ve muhtemelen büyük bir kendini kandırmayı da içeriyordu. Eşi Lori’den ve çocukları Madison ile Spencer’dan her zaman bahsederdi. İçi boş “halktan biri” numarasının aksine, ailesine duyduğu bu sevgi gerçek görünüyordu. Onlarla sık sık dünyanın dört bir yanına seyahat ederdi. Çocuklarını farklı alanlardaki kariyerlerini bırakıp mikroçip şirketinde kendisine katılmaya teşvik etmişti. Birkaç hafta önce Hawaii’deki bir düğünde, kızı Madison’ı bir başka Nvidia yöneticisi olan Nico Caprez ile evlendirdi.

Huang, Lori ile 17 yaşındayken tanıştı. İkisi elektrik mühendisliği dersinde laboratuvar ortağıydı ve Huang o kadar utangaçtı ki ona çıkma teklif etmesi altı ayını almıştı. Lori onun ilk kız arkadaşıydı ve 20’li yaşlarının başında evlendiler. Lori, Huang şirket kurma hayalinin peşinden gidebilsin diye çocuklarını büyütmek üzere iş hayatını bıraktı. Huang, eşinin kendisi için yaptığı fedakârlıklardan sık sık bahsederdi. Ona yaptığı ihanet tam anlamıyla eksiksiz.

Biyografisini hazırlarken Jensen ve Lori’nin en eski arkadaşlarından bazılarıyla konuştum. Bunlar, paranın ve şöhretin çok öncesinde, 20’li yaşlarında tanıdıkları insanlardı. Bazen ufak imalarda bulunuyordum: Acaba hiç sadakatsizlik ihtimali var mıydı? Evlilikte sürtüşme dedikoduları? Herhangi bir “anlaşma”? Aldığım yanıt, Huang çiftinin evliliğinin mutlu, hatta ideal —örnek alınması gereken— bir evlilik olduğu yönündeydi.

Olası bir boşanmada Lori Huang Amerika’nın en zengin kadınlarından biri haline gelebilir. Huang çiftinin bir evlilik sözleşmesi veya başka bir anlaşma imzalamış olması mümkün, ama bundan şüpheliyim. 1980’lerin ortasında evlendiklerinde ikisinin de pek bir mal varlığı yoktu. Ortaklaşa sahip oldukları yüz milyonlarca Nvidia hissesi aile vakıflarında tutuluyor. Yakın zamanda Vanderbilt Üniversitesi’nin San Francisco’daki yeni kampüsünde inşa edilecek amiral gemisi bir bina için 75 milyon dolar bağışladılar. Tanıştıkları yer olan Oregon Eyalet Üniversitesi’nde finansmanına yardımcı oldukları bir başka bina ise tamamlanmak üzere.

Şirket Kültüründeki İkiyüzlülük ve Siyasi Çöküş

Buradaki ikiyüzlülük neredeyse dayanılmaz boyutta. İlk zamanlarda —1990’larda— Nvidia tam bir “erkekler kulübüydü”. Çalışanlar ofiste video oyunları oynar, bira içerdi ve neredeyse hiç kadın çalışmazdı. Bir dönem maskotları, açık saçık giyimli, büyük göğüslü dijital bir peri olan “Dawn” idi. Huang’ın şirket içinde kadınların güçlendirilmesinden bahsetmeye başladığı 2020 yılı civarında Dawn hafızalardan silindi. 2023 yılında Nvidia’nın kampüsündeyken, çalışanlarının yüzde 80’inin hâlâ erkeklerden oluştuğu şirkette Huang’ın cinsiyet eşitliği için tutkulu bir çağrı yaptığına tanık olmuştum. Belki de altında başka bir neden yatıyordu.

Huang 2025 yılında Başkan Trump’ın yakın müttefiki haline geldiğinde şaşırmış, açıkçası hayrete düşmüştüm. Siyasete hiçbir zaman fazla ilgi göstermemişti ve Washington bağlantıları sınırlıydı. Trump’ın yemin törenine bile katılmamıştı. Ancak çok geçmeden, ustaca bir sosyal mühendislik gösterisiyle, çoğunlukla onu pohpohlayarak başkanın güvenini kazandı. Başkanın bu eylül ayında Beyaz Saray’da düzenlediği teknoloji zirvesine gelindiğinde Huang, Trump’ın hemen sağ yanında oturuyordu.

Trump ve Huang’ın pek çok ortak noktası var: kabadayılık, narsisizm ve sanırım çapkınlık. Ancak Huang’ın düşüşünü tetikleyen siyaset oldu. Başkanı, Nvidia çiplerinin Çin’e ihracatına yönelik kısıtlamaları kaldırmaya ikna etti ve bu durum onu başkanın ekibindeki daha şahin kanatla —özellikle de Çin’e yönelik sert eleştirileri bir dönem o ülkeye girişinin yasaklanmasına neden olan Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile— karşı karşıya getirdi. Huang’ı ifşa eden istihbarat notunun hazırlanmasına nezaret eden kişi de Rubio’ydu.

Nvidia İçin Zorlu Gelecek: Yeri Doldurulamaz Bir Boşluk

Şimdi Nvidia’nın bir halef bulması gerekiyor. Bu hiç kolay olmayacak: Huang hiçbir zaman bir veliaht yetiştirmedi ve ikinci bir adamı yok. Geçici icra kurulu başkanı olarak Colette Kress görev yapacak ancak o elektrik mühendisliğinden değil finans dünyasından geliyor; bu nedenle uzun vadeli bir çözüm sunabileceğini sanmıyorum.

Huang’ın yerini kim alırsa alsın dünya çapında bir bilgisayar bilimcisi olmalı; güçlü müşterilerle anlaşmalar bağlayabilen ve aynı zamanda çipler geciktiğinde telefona sarılıp Tayvan’a bağırıp çağırabilen biri. Jensen Huang’sız bir Nvidia, Michael Jordan’sız bir Chicago Bulls gibidir. Nvidia’yı yoktan var etti ancak kibri ve zehirli benmerkezciliği yüzünden geride doldurulması imkânsız olabilecek bir boşluk bıraktı.