Ali Koç’un dönüşü: Bu kez gündem futbol değil, dünyanın geleceği

Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da başlayan ve kısaca COP31 olarak adlandırılan iklim zirvesinde, iki gün boyunca Ali Koç’un yeniden iş dünyasının ön saflarına çıktığına da tanıklık ettim. Fenerbahçe başkanlığı geride kaldı ama gördüğü ilgi azalmamış. Üstelik bu kez gündem futbol değil; enerji bağımsızlığı, Çin’in yükselişi, Avrupa’nın ticaret politikaları ve Türkiye’nin sanayi geleceği.

COP31’in Mavi Bölgesi’nde ilginç bir manzarayla karşılaştım.

Ali Koç nereye gitse etrafında bir kalabalık oluşuyor. Fotoğraf çektirmek isteyenler, elini sıkmaya çalışanlar, birkaç kelime konuşabilmek için fırsat kollayanlar… Özellikle gençlerin ilgisi dikkat çekici. Ama yalnızca gençler değil, her yaştan insan aynı heyecanı gösteriyor.

Dünyanın önemli siyasetçilerinin, iş insanlarının ve uluslararası kuruluşların yöneticilerinin bulunduğu bir zirvede, ilk iki gün Ali Koç kadar fotoğraf çektirmek istenen başka bir isme rastlamadım.

Fenerbahçe başkanlığından ayrılmış olabilir ama belli ki o yıllarda oluşan güçlü kamuoyu ilgisi devam ediyor.

Ancak benim açımdan COP31’deki asıl dikkat çekici gelişme, Ali Koç’un iş dünyasındaki güçlü dönüşü oldu.

Aslında iş dünyasından hiçbir zaman uzaklaşmamıştı. Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekilliği görevini sürdürürken Ford Otosan ve Yapı Kredi gibi önemli şirketlerin yönetiminde de yer alıyordu. Ancak uzun yıllar Fenerbahçe başkanlığı, kamuoyundaki diğer bütün kimliklerinin önüne geçmişti.

Antalya’da ise bambaşka bir Ali Koç profili gördüm.

Uluslararası iş dünyasının liderleriyle aynı masada, enerji dönüşümünün geleceğini tartışan, Türkiye’nin sanayi rekabetini savunan, Avrupa’nın ticaret politikalarını sert biçimde eleştiren, küresel enerji dengelerini rakamlarla değerlendiren bir iş insanı.

Koç Topluluğu’nun ikinci yüzyılında, küresel enerji dönüşümünü Türkiye’nin sanayi geleceğiyle birlikte değerlendiren Ali Koç, uluslararası tartışmalarda daha görünür bir rol üstlenen bir lider profili çizdi.

 

Al Gore’un katıldığı toplantının ev sahibi Koç Holding’di

Koç Holding’in küresel iş ortaklarından biri olduğu COP31, bu açıdan önemli bir sahne oldu. Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu ile birlikte Ali Koç, pek çok önemli toplantıya ve panele konuşmacı olarak katıldı.

Zirvenin en dikkat çekici buluşmalarından biri, eski ABD Başkan Yardımcısı ve iklim aktivisti Al Gore’un ana konuşmacı olduğu, Koç Holding’in ev sahipliğinde düzenlenen toplantıydı.

Etkinliğin açılışını COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yaptı.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’un yönettiği panelde Ali Koç; Allianz, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, Envision Energy ve Octopus Energy’nin üst düzey yöneticileriyle birlikteydi.

Ali Koç: “Belki de yeni petrol kritik mineraller”

Bu toplantının ardından gazeteci arkadaşlarımla Ali Koç ve Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu ile bir araya geldik.

İklim konusu, Koç Holding’in toplantısında da yalnızca çevre politikaları üzerinden değil, ekonomik rekabet ve milli güvenlik üzerinden konuşuldu.

Ali Koç’un ifadesiyle artık yeni hedeflerden çok, mevcut hedefleri uygulama zamanı.

Ali Koç’un sohbet sırasında dikkat çektiği en önemli risklerden biri kritik minerallerdi. Koç, fosil yakıt bağımlılığından kurtulurken mineral bağımlılığına girme riskinden söz etti.

Dünya fosil yakıtlardan uzaklaşmaya, elektrikli araçlara, bataryalara, güneş ve rüzgar enerjisine yönelmeye çalışıyor. Ama bu dönüşümün de başka bir bağımlılık yaratma ihtimali var.

İşte bu nedenle Ali Koç, Çin’in kritik minerallerde ve özellikle bunların işlenmesinde ulaştığı hakimiyete dikkat çekerek çarpıcı bir ifade kullandı:

“Belki de yeni petrol kritik mineraller.”

Hepimiz biliyoruz ki petrol ve doğal gaz bağımlılığını azaltmak için geliştirilen teknolojilerin üretiminde kullanılan minerallerin ve ekipmanların önemli bölümü tek bir ülkenin kontrolündeyse, enerji bağımsızlığının anlamı da değişiyor.

Ali Koç’un sohbet toplantısında aktardığı rakamlar bu hakimiyetin boyutunu göstermeye yetiyor.

Koç’un verdiği bilgilere göre Çin’in küresel güneş paneli üretimindeki payı yüzde 92, batarya depolama üretim kapasitesindeki payı yüzde 84, rüzgar türbini üretim kapasitesindeki payı ise yüzde 74.

Koç, Çin’in yalnızca teknoloji geliştirmediğini, finansman ve mühendisliği de birlikte sunduğunu anlattı.

Batılı şirketler projelerine finansman ararken Çinli şirketlerin teknoloji, mühendislik ve finansman paketini birlikte getirerek projelerini daha hızlı hayata geçirebildiğini vurguladı.

Ali Koç’a göre Türkiye’nin de bu dönüşümde önemli fırsatları var. Ancak bu fırsatlardan yararlanabilmek için sanayi kapasitesini, mühendislik gücünü ve finansman imkanlarını doğru bir stratejiyle bir araya getirmesi gerekiyor.

Enerji bağımsızlığı artık milli güvenlik meselesi

Ali Koç’un değerlendirmelerinde öne çıkan bir başka konu Türkiye’nin enerji bağımlılığıydı.

Koç, Türkiye’nin enerji ihtiyacının yaklaşık üçte ikisini dışarıdan karşıladığını hatırlattı. Rusya-Ukrayna Savaşı ve Hürmüz krizi gibi jeopolitik gelişmelerin enerji güvenliğinin önemini nasıl artırdığını anlattı.

Koç’a göre enerji dönüşümü artık yalnızca karbon emisyonlarını azaltmak için yapılmıyor. Ülkelerin ekonomik bağımsızlığını, enflasyonunu, sanayideki rekabet gücünü, hatta seçim sonuçlarını etkiliyor.

Kendi güneşinden, rüzgarından ve suyundan yararlanarak enerji üretebilen bir ülkenin neden başkalarına bağımlı olması gerektiğini sorguladı.

Avrupa’ya çok sert eleştiri: “Akıl tutulması”

Sohbetin en dikkat çekici bölümlerinden biri Avrupa’nın Made in Europe yaklaşımıyla ilgiliydi. Ali Koç, Türkiye’nin Avrupa sanayisinin değer zincirinden dışlanması ihtimaline oldukça sert tepki gösterdi.

Hatta kendi aralarında bu yaklaşımı “akıl tutulması” olarak nitelendirdiklerini de bizimle paylaştı.

Koç’un verdiği rakamlar meselenin önemini ortaya koyuyor.

Ali Koç’un aktardığına göre Türkiye’nin sadece otomotivde Avrupa ile ticaretinde 28 milyar euroluk ithalat ve 26 milyar euroluk ihracat söz konusu.

Koç, yaklaşık 30 yıldır gelişen sanayi ilişkilerinin böyle bir kararla zarar görebileceği uyarısında bulundu.

Avrupa’nın yeşil dönüşümünde Türkiye’nin önemli bir üretim merkezi olması gerekirken dışarıda bırakılma ihtimalini anlamakta güçlük çektiğini söyledi.

Levent Çakıroğlu da Avrupalı üreticilerin Türkiye’deki yatırımlarını hatırlatarak böyle bir kararın Avrupa’nın kendi değer zincirine de zarar verebileceğini vurguladı.

Karbon fiyatlaması: “Ödeyeceğimiz para ülkemizde kalmalı”

Ali Koç’un gündeme getirdiği bir başka önemli konu da karbon fiyatlamasıydı.

Avrupa’nın uygulamaya aldığı karbon düzenlemelerinin Türkiye’nin bazı ihracat sektörleri açısından ciddi maliyetler yaratabileceğine dikkat çekti.

Türkiye’nin geliştirdiği karbon fiyatlama sisteminin Avrupa ile uyumlu olması gerektiğini vurguladı.

Koç’a göre amaç, Avrupa sınırında ödenebilecek karbon bedellerinin mümkün olduğunca Türkiye’de kalmasını sağlamak.

Bu konu da önümüzdeki dönemde Türk sanayisinin rekabet gücünü doğrudan etkileyecek başlıklardan biri.

Koç Holding’den son beş yılda 17,5 milyar dolarlık yatırım

Koç Holding’in yatırımlarında enerjinin ne kadar yer tuttuğunu da öğrenmek istediğimiz toplantıda Levent Çakıroğlu’nun paylaştığı rakamlar önemliydi.

Koç Topluluğu son beş yılda yaklaşık 17,5 milyar dolarlık toplam yatırım gerçekleştirdi. Bu rakam yalnızca enerji dönüşümünü değil, Koç Topluluğu’nun farklı sektörlerdeki bütün yatırımlarını kapsıyor.

Grubun öz tüketim kapsamındaki enerji lisanslarının toplamı yaklaşık 540 MW. Bunun 200 MW’tan fazlası tamamlanmış durumda.

Entek’in mevcut 478 MW yenilenebilir enerji kapasitesinin 2030’da 1,6 GW’a, 2035’te ise 2,5 GW’a çıkarılması hedefleniyor.

Koç Grubu’nun Tüpraş’ın enerji dönüşümünden Ford Otosan’ın elektrikli araçlarına, Otokar’ın elektrikli otobüslerinden WAT Mobilite’nin şarj ağına kadar farklı alanlarda yatırımları sürüyor.

Çakıroğlu’nun açıkladığı bir başka önemli rakam da Tüpraş’a bugüne kadar yapılan 8,5 milyar dolarlık yatırım.

Ali Koç, enerji krizlerinin yaşandığı dönemde Tüpraş’ın kapasitesini tam kullanabilmesinin Türkiye’nin enerji güvenliği açısından önemini özellikle vurguladı.

Suda yüzde 85 hedefi: Yeni rekabet alanı

Koç Holding’in COP31’de açıkladığı en iddialı hedeflerden biri de su konusundaydı. Bunu bir önceki yazımda da detaylı bir şekilde dile getirdim.

Özetle Topluluk, 2025 baz yılına göre 2040’a kadar Türkiye’deki operasyonlarında tatlı su çekimini yüzde 85 azaltmayı hedefliyor.

Bu hedef enerji, otomotiv ve dayanıklı tüketim sektörlerindeki yoğun su kullanan tesisleri kapsıyor.

Levent Çakıroğlu’nun verdiği bilgiye göre Topluluk, faaliyetlerinde kullandığı suyun yüzde 64’ünü yeniden kullanıyor veya geri dönüştürüyor.

Tüpraş’ta su geri kazanım oranı yüzde 80’e ulaşmış durumda. Hedef, 2040’ta yüzde 98.

İklim zirvelerinin ve iklim krizinin artan görünürlüğü, iş dünyasının liderleriyle bir araya geldiğimizde konuştuğumuz konuları da değiştiriyor. Buna seviniyorum.

Artık bir sanayi kuruluşunun rekabet gücü yalnızca ne kadar enerji tükettiğiyle değil, ne kadar su kullandığı ve bu suyun ne kadarını geri kazanabildiğiyle de ölçülecek.

Su, enerji kadar stratejik bir üretim girdisine dönüşüyor.

Antalya’da iki gün boyunca Ali Koç’un yeniden iş dünyasının ön saflarında yer aldığına tanıklık ederken, aslında çok daha büyük bir dönüşümün de içinde olduğumuzu düşündüm.

İklim krizi artık yalnızca çevre meselesi değil. Enerji güvenliğinden sanayi yatırımlarına, kritik minerallerden su kaynaklarına kadar dünya ekonomisinin geleceğini belirleyen bir rekabet alanı.

Ali Koç’un COP31’de çizdiği güçlü lider profili de bu yeni dönemin Türkiye ve Koç Topluluğu açısından ne kadar önemli olduğunun bir göstergesiydi.

Fenerbahçe başkanlığı geride kaldı. Ama Antalya’da gördüğüm kadarıyla Ali Koç için iş dünyasında yeni ve çok daha görünür bir dönem başlamış durumda.