Türk ekonomisine yarattığı on milyarlarca dolarlık maliyetten değil fon soygunundan koltuğunu kaybetti

Böyle bir yarışma olamaz elbette ama eğer olsa, Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu rakipsiz ve tartışmasız biçimde Cumhuriyet tarihinin en başarısız bürokratı olurdu. Başka hiçbir bürokrat, Türk halkının üstüne onun yüklediği kadar ağır bir mali yük getirmedi çünkü. O Kavcıoğlu, tarihe geçen başarısız Merkez Bankası Başkanlığı nedeniyle değil de, son yaşanan fon soygunundaki rolü nedeniyle Merkez Bankasının ardından ödüllendirilir gibi atandığı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Başkanlığından istifa etmek zorunda kaldı. Oysa istifasını açıklamasından birkaç saat önce, gazeteci İsmail Saymaz’a verdiği demeç yayınlanmıştı. Kavcıoğlu, “Fon işiyle BDDK’nın en ilgisi var” diyordu o demeçte; oysa üç yardımcısı fon soygunu soruşturmalarında şüpheli konumdaydı. Kendisinin de fon soygunun tam da patladığı günlerde Tera’ya Pusula’ya ait Katılevim’i almayı telkin ettiği, Tera’nın bunun üzerine Katılımevim hisseleri aldığı ortaya çıktı. Buradan doğan kamu zararı nedeniyle Kavcıoğlu savcılara hesap vermek zorunda kalabilir.

Türkiye, Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu’nu “Faiz enflasyonun sonucu değildir, aksine yüksek faiz enflasyonu arttırır” şeklindeki “Heterodoks” görüşleri savunduğu Yeni Şafak gazetesindeki köşesinden tanıdı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2001 yılının Şubat ayında kendisinden izin almadan politika faizini arttırdı diye, daha birkaç ay önce göreve getirdiği Naci Ağbal’ı Merkez Bankası Başkanlığından aldı ve yerine Şahap Kavcıoğlu’nu atadı. Kavcıoğlu’nun görevi, o sırada yüzde 19 olan politika faizini düşürmekti. O sırada Türkiye’de enflasyon da yüzde 16,19’a “yükselmişti.” Mart ayı başında dolar 7 lira 37 kuruştu.

Kavcıoğlu bir süre faiz indirmedi ama Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Ağustos 2021’de sabrının taşmakta olduğunu, Kavcıoğlu’nu da görevden alabileceğini ima eden sert konuşmalar yapınca eylül ayında Kavcıoğlu başkanlığındaki Merkez Bankası faiz indirimlerine başladı. Ağustos ayı sonunda dolar 8 lira 40 kuruştu. Eylül sonunda kur 8 lira 90 kuruşa gelmişti. Faiz indirimi devam etti, Ekim sonunda dolar 9,5 liraya gelmişti. Kasım sonunda kur 12 lira 70 kuruşa çıktı. Kavcıoğlu göreve geldiğinden beri artış veya TL’nin değerindeki düşüş yüzde 50’ye yaklaşıyordu ama kur artışı daha da sürecekti.

20 Aralıkta kur 17,5 liraya ulaşınca, yani devalüasyon yüzde 100’ü geçince panik başladı. O gece Kur Korumalı Mevduat adı verilen ve daha sonra görevce gelecek olan Mehmet Şimşek tarafından “felaket” olarak nitelenen finansal araç icat edildi.

Dolar kurundaki yüzde 100’ü aşan artış bu yolla dizginlendi ama enflasyon o arada patladı. Kavcıoğlu’nun  Mart ayında yüzde 17 ile devraldığı enflasyon 2021 yılında yüzde 36’nın üzerine çıktı. 2022’de enflasyon yüzde 64’ün üzerine tırmandı, 2023’de de Türkiye yüzde 64’ün üstünde enflasyon yaşadı. Bunların hepsi, kendisine yasayla verilmiş yegane görev “Fiyat istikrarını sağlamak” yani düşük enflasyonu sağlamak olan Merkez Bankası Başkanı şahap Kavcıoğlu’nun döneminde yaşandı. Kavcıoğlu, 2021 Eylül ayında koltuğunu korumak için faiz indirdi ama koltuğunu fazla da koruyamadı, 2023 Haziran ayında görevden alındı, ödüllendirilir gibi BDDK Başkanlığına getirildi.

Şimdi ortaya çıkan fon soygunu nedeniyle bütün işlemleri didik didik edilince öğreniyoruz, Kavcıoğlu’nun BDDK Başkanlığı dönemi de Merkez Bankası Başkanlığı dönemi gibi geçmiş.

Fon soygununda rolü olan portföy yönetim şirketlerine yatırım bankası açma izinleri, katılım bankası açma izinleri, bu “banka”lara tahvil ihraç edip borçlanma izinleri hep onun döneminde verilmiş. Bu sebeple de Kavcıoğlu haftalardır tartışılıyor, hesap vermesi isteniyordu.

“Katılımevim’i kurtarmaya çalıştım”

Kavcıoğlu kimseye hesap vermezken gazeteci İsmail Saymaz ile görüştü. Saymaz’ın köşesinde 11 asım Çarşamba yayınlanan yazısında çok ilginç bir  bölüm var. İsmail Saymaz Kavcıoğlu’na fon soygunun ilk batan şirketi olan Pusula’nın patronlarını soruyor:

– Size Serdar Turhan veya Muhammed Yarız ile ilgili duyum gelmedi mi?

-Hiçbir kurumdan… Finansal Piyasalar Genel Müdürlüğü, MASAK, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, MİT, SPK, Merkez Bankası… Devletin kurumlarından olumsuz yazı gelmemiş. Bu adam (Turhan) Katılımevim ve Birevim’in sahibi. Katılımevim, evim şirketleri içerisinde en büyük üçüncü ve en eskisi. Banka olmasını engelleyecek bir şey yok. 2024’ün sonunda banka izni veriyoruz. İzin verdiğimizde Pusula’da Yarız yok. Onayı SPK veriyor, benimle ilgisi yok.

– Tezmen ve Turhan ile tanışıyor musunuz?

BDDK Başkanı olduktan sonra tanıdım. Benim 3.5 senede bunlarla görüşmem 3, bilemedin 4. Ben Tera’nın sermaye artırımına izin vermemişim.

– Ne zaman?

2026 yılında. Yurt dışında bankaya izin vermemişim. 9 Eylül’e kadar Tera’yla görüşmem yok. Pusula, sıkıntıya girmiş. İki katılım şirketi var. “Sıkıntı var, görüşmüyorum” demem doğru olur mu? Devirden önce görüşmemiz yok.

– Devirden sonra?

Deviri bilmiyoruz biz. Pusula ödeyemiyor, temerrüde düşer mi, düşmez mi… Bakanla görüştük. “Pusula Tera’ya devroldu” haberi geldi. İki portföy şirketinin birleşebilmesi ve Katılımevim halka açık olduğu için SPK’nın onayı gerekiyor. Dedim ki ‘SPK ile konuşun.’ SPK Başkanı Mahmut Sütçü aradı, ‘Onay vereceğiz’ dedi. Bakanla görüşmüşler. O zaman randevu verdim.

– Tera ile Pusula’nın birleşmesinden sonra Tezmen sizden randevu istedi. 9 Eylül’de BDDK’ya geldi. Doğru mu? Ne konuştunuz?

Dedim ki ‘SPK onaylayacak birleşmenizi. Onayladıktan sonra bize başvurursunuz. Süreci başlatırız.’ Sonra Tezmen ve Turhan beraber geldi. İkisi geldiğinde birleşme artık suya düşmüştü. Pusula sıkıntıdaydı. Tera zorlanmaya başlamıştı. Onaylanmayacağı aşikar. SPK onay verir vermez, onların bileceği iş. Konuşmadım da. Katılımevim olduğu için ben görüşüyorum. Çünkü 500 bin kişi var. Sıkıntı olmaması için o süreci nasıl yönetiriz diye görüştüm. Bu dediğimiz, bir hafta içerisinde oldu. O kadar hızlı gelişti ki.

– Adil Yatırım Bankası patronu Ali Emre Ballı, intiharından bir gün önce sizi zirayet etmiş. Ne konuştunuz?

Tahvil ödemesi vardı. ‘Biri hazır’ dedi. ‘Biri de’ dedi, 1-2 bankayı söyledi. ‘Kredi çalışması bugün biter, onlara hazırlık yapıyoruz. Sorun yok, hallediyoruz.’

– Stres sezmediniz mi?

Ben görmedim ama çok şen şakrak da değildi.

– İntihar edince ne düşündünüz?

Şaşırdım. İnsanın psikolojisini bilmiyorsun ki… Kafasında ne var, bilemem. Kredi olmaz, başka şey olur, bilmiyorum.

Demecin çıktığı gün affını istedi

Şahap Kavcıoğlu işte bu söyleşinin yayınlanmasının üzerinden sadece birkaç saat geçtikten sonra bir sosyal medya mesajıyla “Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan görevinden affını istediğini” duyurdu. Kavcıoğlu, istifasına gerekçe olarak “BDDK’nın yıpranmasını önlemek” cümlesini kuruyordu.

Fon soruşturmasında BDDK Başkan Yardımcısı Muhammed Erişen, 3. Daire Başkanı Bilal Soysal ve 4. Daire Başkanı Mustafa Alper Taş halen tutuklu.