Yaklaşık iki milyon yıl boyunca yeryüzünde varlığını sürdüren, ateşi kontrol altına alan ve Afrika kıtasından dışarı yayılan ilk insan türü olduğu kabul edilen Homo erectus hakkında antropolojideki yerleşik kabuller değişiyor.
İnsanlığın evrimsel tarihine ilişkin yerleşik bilgileri değiştiren yeni bir keşfe imza atıldı. Saygın bilim dergisi Nature’da yayımlanan iki araştırmada, Çin’deki mağaralarda bulunan fosillerin analiziyle insan atası Homo erectus’un bölgede sanılandan yüz binlerce yıl daha uzun yaşadığı ve kapalı tropikal yağmur ormanlarına uyum sağladığı kanıtlandı.
Ancak Çin’in güneyindeki Baxian ve Naxian mağaralarında bulunan 18 bini aşkın memeli fosili arasında tespit edilen dokuz adet hominin dişini inceleyen uluslararası bilim insanı ekibi, Nature dergisinde yayımlanan iki kapsamlı makaleyle bu kronolojiyi güncelledi.
Araştırma ekibi, mağaralarda fil, panda, gergedan ve tapir kalıntılarıyla birlikte çıkarılan dişler üzerinde ileri düzey protein ve morfoloji analizleri gerçekleştirdi. İncelenen dokuz dişten sekizinin Homo erectus anatomik ve genetik özelliklerini taşıdığı, ancak bugüne dek bilinmeyen yeni bir alt popülasyonu temsil ettiği saptandı.
Tortul tabakalar ve dişler üzerinde yapılan radyometrik yaş tayini ölçümleri, bu bireylerin 184 bin ile 324 bin yıl önce yaşadığını gösterdi. Bu bulgu, Homo erectus’un Çin’deki varlığının 400 bin yıl önce sona erdiği yönündeki tezi çürüterek türün bölgede çok daha yakın dönemlere kadar hayatta kaldığını belgeledi.
Çalışmanın ikinci aşamasında bilim insanları, diş minesindeki karbon ve stronsiyum izotoplarını analiz ederek bu toplulukların beslenme düzenini ve hareket alanlarını haritalandırdı. Karbon izotop verileri, söz konusu bireylerin yoğun ağaç örtüsüne sahip kapalı tropikal yağmur ormanlarının bitki örtüsüyle beslendiğini kanıtladı.
Stronsiyum analizleri ise bu toplulukların bulundukları bölgeyle sınırlı kalmadığını, kalıntıların bulunduğu mağaralardan yaklaşık 250 kilometre uzaklıktaki bugünkü kuzey Vietnam sınırlarına kadar uzun mesafeli göçler gerçekleştirdiğini ortaya koydu.
Araştırmada incelenen dokuzuncu dişin ne fiziksel yapısının ne de protein diziliminin Homo erectus, Neandertal veya modern insan (Homo sapiens) ile eşleşmediği belirlendi.
Bilim insanları, mevcut referans veri tabanlarının sınırlılığı nedeniyle bu örneğin gizemli insan akrabamız Denisovalılara veya henüz tanımlanmamış başka bir arkaik insan türüne ait olabileceğini vurguladı. Bu veri, söz konusu dönemde Güneydoğu Asya ormanlarında birden fazla insan türünün aynı zaman diliminde bir arada yaşadığını ortaya koydu.