Sekiz yıl sonra gözlerini açtı: Merkür’e giden dev X-ışını teleskobundan ilk kozmik gözlem

Uzay araştırmaları ve gezegen bilimi tarihinde önemli bir teknik eşik aşıldı. Avrupa ve Japonya uzay ajanslarının ortak Merkür görevi BepiColombo bünyesinde 8 yıldır uzayda yol alan teleskop ilk kez kalibrasyon gözlemi yaptı.

Bilim Teknoloji 21 Kasım 2026

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı'nın (JAXA) Güneş sisteminin en küçük ve en az keşfedilmiş gezegeni Merkür'ü incelemek üzere başlattığı BepiColombo görevinde kritik bir aşama başarıyla tamamlandı. Sekiz yıl süren ve toplam 10 milyar kilometreyi aşan derin uzay yolculuğunun ardından, görev bünyesindeki "Merkür Görüntüleme X-Işını Spektrometresi" (MIXS) ilk kez uzaya bakarak kalibrasyon gözlemlerini gerçekleştirdi.

Birleşik Krallık’taki Leicester Üniversitesi liderliğindeki uluslararası konsorsiyum tarafından geliştirilen teleskop, 21 Kasım'da gerçekleşecek Merkür yörüngesine giriş manevrası öncesinde 6 bin 500 ışık yılı uzaklıktaki Yengeç Bulutsusu’ndan (Crab Nebula) yayılan X-ışınlarını yüksek netlikle tespit etti.

Yolculuk boyunca uzay aracının transfer modülü nedeniyle görüş alanı kapalı tutulan MIXS, eylül ayında modüllerin ayrılmasıyla birlikte ilk astronomik hedefine yöneltildi. 11 ve 12 Eylül tarihlerinde 39 saat boyunca 55 hassas yönelim değişikliğiyle yürütülen gözlem kampanyasında teleskobun açısal çözünürlüğü ölçüldü.

MIXS Baş Araştırmacısı Profesör Emma Bunce, dedektörün uzayda geçen sekiz yıl boyunca hiçbir radyasyon hasarı almadığını ve elde edilen görüntü keskinliğinin 2015 yılında Dünya'daki laboratuvar testlerinde kaydedilen verilerin dahi üzerine çıktığını açıkladı.

Bir gezegen bilimi görevinde kullanılan ilk görüntüleyici X-ışını teleskobu olma özelliğini taşıyan MIXS, Merkür yüzeyine fiziksel iniş yapmadan gezegenin kimyasal yapısını çözecek. Güneş'ten gelen güçlü X-ışınlarının Merkür kayalarına çarpmasıyla açığa çıkan floresan X-ışınlarını analiz edecek olan cihaz, yüzeydeki elementlerin küresel dağılım haritasını oluşturacak.

Bu verilerin, Güneş'e en yakın konumda bulunan Merkür'ün sıra dışı jeolojik geçmişini ve Güneş sisteminin erken dönem evrimini aydınlatması hedefleniyor.

21 Kasım itibarıyla Merkür yörüngesine yerleşecek olan BepiColombo düzeneğindeki iki ana bilim uydusunun (MPO ve Mio) 9-10 Aralık tarihlerinde birbirinden ayrılarak kendi yörüngelerine geçmesi planlanıyor.

Görevin birincil bilimsel gözlem aşamasının Nisan 2027'de başlayacağını bildiren uzmanlar, Yengeç Bulutsusu'ndan elde edilen kusursuz ilk verilerin, teleskobun Merkür yüzeyinde yapacağı keşifler için güçlü bir güvence sunduğunu belirtti.

10Haber bültenine üye olun, gündem özeti her sabah mailinize gelsin.