Türkiye, S-400’lerin yerine SAMP/T istedi, Macron da galiba yeşil ışığı yaktı

Türkiye, orta ve uzun menzilli füze savunması için 90’lı yıllardan beri arayışta. Bu arayışlar, Rusya’dan satın alınan S-400’ler yüzünden Türkiye’nin Amerika ile ilişkisinin bozulmasına ve Türkiye’nin F-35 programından dışlanmasına ve yaptırımlara uğramasına bile neden oldu. Türkiye’nin bu 30 yıllık macerasında düşünülen alternatiflerden biri de Fransa-İtalya ortak yapımı olan SAMP/T sistemlerini önce satın almak, sonra da üretmekti. Şimdi Türkiye’nin bu muradına ermekte olduğuna dair haberler var. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, Türkiye’ye hava savunma füzesi satışı için yeşil ışık yaktığı öne sürüldü.

The Middle East Eye’ın haberine göre iki ülke arasındaki geçmişteki gerilimlerin ardından Paris yönetimi Avrupa güvenliği için Türkiye ile anlaşma yoluna girdi. Fransa açısından Türkiye’nin Rusya ile olan ilişkilerindeki soğuma ilişkilerin seyri için önemli bir sinyal olarak kabul edildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki ikili lider ziyaretlerinin 2023’ten bu yana gerçekleşmemesi ve Ankara’nın Batı yaptırımlarına artan uyumu Paris’in dikkatini çekti. Hal böyle olunca Fransa, Türkiye’nin en önemli stratejik hedeflerinden biri olan hava savunma füzeleri için yeşil ışık yakabileceğini ifade etti.

Eğer Fransa yeşil ışık yakıyorsa, Türkiye SAMP/T sistemlerine sahip olmakla kalmayacak, bir üretim ortağı olarak programa da katılacak.

Türkiye geçmişte Amerika’dan Patriot sistemleri satın almak istedi. Bu alımda da şartlardan biri ortak üretimdi. Ama hem Patriotlar çok pahalıydı hem de ortak üretim konusunda Amerikan tarafı ayak sürüyordu. Nitekim Kongre’den de bu satışa onay çıkmayacağı belli olunca Türkiye alıcı olmaktan vazgeçti.

Aynı dönemde Avrupa’nın SAMP/T sistemine de ilgi gösterildi. Fransa-İtalya ortak yapımı olan bu sistem için de Türkiye üretim ortağı da olmak, zaman içinde bu teknolojiye sahip olmak istiyordu. Ancak uzun yıllar süren gel gitlerin sonunda bu sistemin satışına da, program ortağı olunmasına da onay çıkmadı.

Bunun üzerine Türkiye, önce Çin’den bir sistem alacağını açıkladı, gelen tepkiler üzerine bundan vaz geçti. Derken, Batı ile ilişkilerin epey kötü gittiği bir dönemde Türkiye Rusya’dan iki batarya S-400 sistemi satın aldı. Bu sistemlerin satın alınması Türkiye’nin hem Avrupa ile hem NATO ile ilişkisini tehlikeye attı, ABD en sonunda Türkiye’ye Rusya ambargolarını geldiği için yaptırım uyguladı, Türkiye kurucu ortağı olduğu F-35 savaş uçağı programından dışlandı.

Türkiye S-400’leri sadece resmi teslim sırasında denemek için aktive etti, o günden beri 2,5 milyar dolar ödenen bu sistem depolarda duruyor, radarları hiç aktive edilmiyor. Ama şimdi Amerika ve Avrupa ile ilişkilerin yumuşaması, Fransa’nın SAMP/T sistemleri için yeşil ışık yakmayı düşünmesine neden olmuş gibi gözüküyor. İtalya, başından beri Türkiye’ye yeşil ışık zaten yakıyor.

SAMP/T nedir?

Mamba olarak da bilinen SAMP/T üçlü konsorsiyum, MBDA Fransa, MBDA İtalya ve Thales’i bir araya getiren Fransız-İtalyan Eurosam konsorsiyumu tarafından üretiliyor.

Sistem düzinelerce hedefi aynı anda takip edebiliyor, birden fazla tehdidi tek seferde önleyebiliyor. SAMP/T balistik füzeleri önleyebildiğini iddia eden tek Avrupa yapımı sistem.

Genellikle ABD’nin Patriot sistemine en yakın Avrupa muadili olarak tanımlanan bu sistem yıllar boyunca savaş ortamında kullanılmamış olması nedeniyle analistler arasında verimliliği konusunda görüş ayrılıklarına yol açıyor.

Türkiye, NATO’nun ikinci en büyük ordusuna sahip olmakla birlikte, kendi tam donanımlı füze savunma sistemlerinden yoksun olması ve büyük ölçüde NATO’nun sistemlerine ve savaş uçaklarına bağımlı olması nedeniyle hava savunması önemli bir sorun olmaya devam ediyor.

Türkiye, planladığı “Çelik Kubbe” entegre hava ve füze savunma ağının bir parçası olarak bu sistemi edinmeye çalışıyor.

Avrupa yapımı SAMP/T hava savunma sistemi, bu yakınlaşma kapsamında Türkiye’nin envanterine girebilir.

Bölgesel konuların ötesinde, iki ülke arasında savunma sanayisi alanında somut iş birliği adımları öne çıkıyor.

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in, Fransız-İtalyan konsorsiyumu tarafından üretilen SAMP/T hava savunma sistemlerine olan ilgiyi açıkça ifade etmesinin ardından Macron’un Ankara’da yapılacak NATO zirvesi öncesinde ortak üretim taleplerini incelettiği aktarıldı.

Kaynaklar Paris’in daha önce ilerlemeyi engelleyen bazı siyasi çekinceleri bir kenara bıraktığını, ancak tereddütlerin devam ettiğini belirtti.

Türkiye, Fransa ve İtalya 2017 ile 2018 yılları arasında olası bir uzun menzilli hava savunma programı kapsamında iş birliğine başlanmış ve bu kapsamda ortak geliştirme ve ortak üretim çalışmalarına da yer verilmişti.

Ancak Suriye, Libya ve Yunanistan ile Kıbrıs’ın da dahil olduğu Doğu Akdeniz’deki anlaşmazlıklar nedeniyle Paris ile Ankara arasındaki ilişkilerin bozulmasıyla proje durma noktasına geldi.

Bu süreçte Fransız diplomat Alice Rufo’nun Ankara’da gerçekleştirdiği üst düzey temaslar, zirvede bir anlaşma ihtimalini güçlendirdi.

Ticari alanda ise Fransız savunma şirketi Safran ile Türk İHA üreticisi Baykar arasında, TB2 İHA’larına Fransız Euroflir elektro-optik sistemlerinin entegre edilmesini içeren stratejik bir ortaklık anlaşması imzalanmış bulunuyor.

Geçen yıl savunma ihracatı 10 milyar dolara ulaşan Türkiye’nin maliyet etkin ve dayanıklı üretim kabiliyeti, savunma sanayisinde sorunlar yaşayan Avrupa için alternatif bir güç odağı oluşturuyor.

Mevcut yakınlaşma eğilimine rağmen, iki ülke arasında aşılması gereken köklü diplomatik engeller de varlığını koruyor.

Fransız düşünce kuruluşu IFRI’den Dorothee Schmid, iki ülke arasında halen düşük bir güven ortamı olduğunu ve Fransa’nın Türkiye’nin kendi çıkarlarına dayalı politikasını Avrupa değerleriyle tamamen uyumlu görmediğini savundu.

Macron’un 2022’den bu yana Ankara’ya resmi ziyaret gerçekleştirmemesi, Türkiye’deki Fransız okullarına yönelik denklik tartışmaları ve Fransa’nın Yunanistan ile olan savunma taahhütleri masadaki diğer hassas başlıkları oluşturuyor.

Kaynaklar, Türkiye’nin Ermenistan sınırını açma yönünde atabileceği adımların Macron’un olası Ankara ziyaretini kolaylaştırabileceğini ifade ediyor.

Fransa’da gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri ve Marine Le Pen gibi olası haleflerin yönetime gelme ihtimalini dikkate alarak Ankara’nın uzun süredir temaslar yürüttüğü aktarılıyor.