34,5 milyon dolar harcayıp suya 96 milyon siyah top attılar: Peki ama neden?

İlk bakışta amaç suyu korumak gibi görünüyordu. Aslında mesele bundan çok daha büyüktü.

Los Angeles 2015 yılında bu sıra dışı çözüm için 34,5 milyon dolar harcadı. Kürelerin görevi yalnızca buharlaşmayı azaltmak değildi. Asıl kritik amaç güneş ışığının suyla temasını keserek içme suyunda oluşabilecek zararlı kimyasal reaksiyonları ve yosun oluşumunu engellemekti.

Ve milyonlarca siyah topun suyun üzerine bırakılmasının arkasındaki hikâye görüntüsünden çok daha ilginçti.

96 milyon siyah top bir rezervuarı nasıl kapladı?

Los Angeles’ın Sylmar bölgesindeki Los Angeles Rezervuarı, yaklaşık 175 dönümlük yüzeyiyle şehrin önemli su kaynaklarından biri.

2015 yılında buraya son 20 bin kürenin de bırakılmasıyla toplam sayı 96 milyona ulaştı. Her biri yaklaşık 10 santimetre çapındaki toplar, suyun üzerinde kalmaları için içme suyuyla doldurulmuştu.

Kürelerin siyah olmasının da özel bir nedeni vardı.

Siyah renkte kullanılan karbon siyahı, plastiğin güneşin ultraviyole ışınları nedeniyle bozulmasını azaltıyordu. Küreler yüksek yoğunluklu polietilenden üretilmişti ve içme suyuyla temas edecek şekilde tasarlanmıştı.

Fakat asıl mesele topların kendisi değil, güneş ışığıydı.

Asıl tehlike buharlaşma değildi

Kürelerin en dikkat çekici etkilerinden biri suyun buharlaşmasını azaltmalarıydı. Los Angeles Su ve Enerji Departmanı, sistemin Los Angeles Rezervuarı’nda yılda 300 milyon galondan fazla suyun kaybedilmesini önlediğini belirtiyor.

Topların kullanılmasının arkasındaki temel neden su tasarrufundan daha kritik bir sorundu.

Güneş ışığı, rezervuardaki suyun kimyasını etkileyebiliyordu. Özellikle bromürün klorla ve güneş ışığıyla etkileşimi sonucunda içme suyu açısından istenmeyen bir yan ürün olan bromat oluşabiliyordu.

Küreler su yüzeyini gölgeleyerek güneş ışığının büyük bölümünü engelledi. Böylece yalnızca bu kimyasal reaksiyonun önüne geçilmesine değil, aynı zamanda yosun oluşumunun azaltılmasına da yardımcı oldular. LADWP’ye göre küreler güneş ışığının yaklaşık yüzde 95’ini engelliyor ve bromat oluşumunu önlüyor.

Yani tepeden bakıldığında bilimkurgu filminden çıkmış gibi görünen o siyah yüzeyin arkasında aslında oldukça basit bir fikir vardı:

Güneşi suya ulaştırma.

Neden 34,5 milyon dolarlık bir çözüm seçildi?

Los Angeles’ın önünde daha geleneksel seçenekler de vardı.

Rezervuarın üzerine devasa yüzer kaplamalar yerleştirmek veya rezervuarı bölmek gibi alternatiflerin maliyeti çok daha yüksekti. LADWP, 96 milyon küreden oluşan sistemin yaklaşık 34,5 milyon dolara mal olduğunu ve alternatif projelere kıyasla yaklaşık 250 milyon dolarlık tasarruf sağladığını belirtiyor.

Her bir kürenin maliyeti yaklaşık 36 sentti.

Bu nedenle milyonlarca plastik topun suya bırakılması ilk bakışta ne kadar absürt görünse de dönemin koşullarında oldukça hesaplı bir mühendislik çözümü haline geldi.

Peki bu toplar ne zaman kaldırılacak?

İşin kafa karıştırıcı kısmı da burada.

Kürelerin yaklaşık 10 yıllık bir kullanım ömrüne sahip olduğu belirtilmişti. Bu nedenle “96 milyon top sonsuza kadar burada kalacak” şeklinde bir plan yoktu. LADWP, topların gerektiğinde çıkarılıp geri dönüştürülerek yenileriyle değiştirilmesini öngörüyordu.

Bu durum, projenin başarısız olduğu anlamına gelmiyor.

Tam tersine, Los Angeles Su ve Enerji Departmanı bugün de Los Angeles Rezervuarı’nın 96 milyondan fazla gölge topuyla kaplı olduğunu belirtiyor. Küreler hâlâ su kalitesinin korunmasına ve güneş ışığının neden olduğu sorunların azaltılmasına yardımcı oluyor.

Dolayısıyla 34,5 milyon dolarlık proje, yıllar sonra “işe yaramadı” diye çöpe atılmış bir deney değildi.

Daha ilginç olan şu:

Los Angeles, devasa bir rezervuarı korumak için dünyanın en sıra dışı görünen su yönetimi çözümlerinden birini gerçekten işe yarar kıldı.

Bugün hâlâ suyun üzerinde duran 96 milyon siyah küre bunun en görünür kanıtı.

Havadan bakıldığında dev bir siyah örtü gibi görünen yüzeyin altında ise milyarlarca litre içme suyu bulunuyor. Ve bu topların hikâyesi, bazen en tuhaf görünen mühendislik fikirlerinin neden ortaya çıktığını da gösteriyor:

Bir şehrin suyu söz konusu olduğunda, güneş ışığını engellemek bile milyonlarca dolarlık bir mühendislik problemine dönüşebiliyor.