Gökova koyunda köpek balığı nöbeti: Turizme kapatıldı

Gökova Körfezi’nde yer alan Çamlı Mahallesi’ndeki Boncuk Koyu’nda yürütülen bilimsel izleme çalışmaları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü koordinasyonunda Akdeniz Koruma Derneği tarafından gerçekleştiriliyor.

İnsanlara karşı saldırgan olmayan kum köpek balıklarının hareketleri, davranışları ve alandaki görülme sıklıkları, 2’si su altında, 1’i su üzerinde olmak üzere 3 kamera aracılığıyla 24 saat takip ediliyor. 

Boncuk Koyu’nda bilimsel gözlemlerin daha etkin şekilde yapılabilmesi amacıyla 2021 yılında kamera sistemi kuruldu. Güneş enerjisiyle çalışan sistem sayesinde bölgedeki görüntüler farklı operatörler tarafından uzaktan ve kesintisiz olarak izlenebiliyor. 

Kamera kayıtlarından elde edilen verilerle koruma altındaki kum köpek balıklarının davranışları ve alandaki dağılımları incelenirken iklim değişikliğinin ve deniz suyu sıcaklığındaki değişimlerin tür üzerindeki etkileri de değerlendiriliyor. Sistem aynı zamanda balıkların yasa dışı yollarla avlanmasına karşı caydırıcı bir koruma mekanizması olarak da kullanılıyor.

Akdeniz Koruma Derneği’nin yürüttüğü bilimsel çalışmalar kapsamında sunduğu öneri doğrultusunda Boncuk Koyu, Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından 2023 yılında Önemli Köpek Balığı Alanı (ISRA) olarak belirlendi. Latince adı ‘Carcharhinus plumbeus’ olan kum köpek balıkları 100 ile 350 kilogram arasında ağırlığa ve 1 ile 3,5 metre arasında uzunluğa ulaşabiliyor. Bir seferde 12 ila 15 yavru dünyaya getirebilen tür, 1 ile 80 metre arasındaki derinliklerde yaşamını sürdürüyor. Dünyada bilinen sınırlı sayıdaki üreme alanlarından biri olan Boncuk Koyu’nun Amerika’nın güney kıyılarının ardından kum köpek balıklarının üreme alanı olarak bilinen ikinci bölge olduğu ifade ediliyor. Akdeniz’de ise türün bilinen tek üreme alanı olan koy, kum köpek balıklarının korunması ve popülasyonlarının geleceğinin izlenmesi açısından büyük önem taşıyor.

Akdeniz Koruma Derneği Bilimsel İzleme Koordinatörü Tunca Olguner “Kum köpek balıkları hakkında yapılan çalışmalar bizim için oldukça önemli. Boncuk Koyu’nda izliyoruz. Koy, son yıllarda önemini daha da artırdı. Çünkü bölge, önemli köpek balığı ve vatoz alanlarından biri olarak ilan edildi. 

Uluslararası camiada da Boncuk Koyu, kum köpek balıkları açısından önemli bir alan olarak biliniyor. Bölgede su altı izleme çalışmaları yapıyoruz. Su altında iki kameramız bulunuyor. Kameralarımızdan birinin enerjisini güneş panelleriyle destekliyoruz ve sürekli kayıt alıyoruz. Aynı zamanda su sıcaklığını da izliyoruz” dedi.

Olguner, bölgede kum köpek balıklarının görülme sıklığı, birey sayıları ve cinsiyetleriyle ilgili veriler topladıklarını belirtip “Elde ettiğimiz bu verileri koruma projelerinde ve yürüttüğümüz diğer çalışmalarda değerlendiriyoruz. Bu tür, sadece bölge açısından değil, Akdeniz ekosistemi açısından da büyük önem taşıyor. Çünkü tepe yırtıcıları oldukları için ekosistemin alt basamaklarındaki balık ve habitat çeşitliliğinin dengede tutulmasına katkı sağlıyorlar. Boncuk Koyu’nun önemi de buradan kaynaklanıyor. Burası literatürde kum köpek balıklarının üreme alanı olarak sınıflandırılıyor. Bundan dolayı bölgede kum köpek balıklarını rahatsız etmemek amacıyla demirleme, çapalama ve dalış gibi çeşitli faaliyetler yasaklandı. Biz de mümkün olduğunca türleri rahatsız etmeden, uzaktan izleme yöntemiyle bölgedeki durumlarını takip ediyoruz” diye konuştu.