Sıcaklık artışı ve uzayan sıcak mevsimler Van kedilerinin tüy yapısını, iştahını ve kilosunu olumsuz etkiledi; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Kedisi Araştırma Merkezi öteki kedi türlerinden farklı olarak yüzmeyi seven Van kedilerini serinletmek için özel yüzme havuzlarını devreye aldı.
Van ilinde yaşayan ve farklı renklerdeki gözleriyle dünya ünlü hale gelen Van kedileri, iklim değişikliğinin yol açtığı sıcaklık artışlarından en çok etkilenen türlerden bir oldu.
Doğu Anadolu’nun sert kış koşullarına uyum sağlayan ve yumuşacık uzun tüylere sahip Van kedilerinde yükselen sıcaklıklarla birlikte deri ve tüy yapılarında değişiklikler görüldü.
Ani sıcaklık artışları soğuk iklimlerde avlanmak konusunda uzmanlaşan bu nadir kedi türü için bir çileye dönüştü.
Durumun hızla farkına varan Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi bünyesindeki Van Kedisi Araştırma Merkezi Van kedilerini korumak için özel bir çalışma başlattı.
Hayvanların serin kalmasını sağlamak amacıyla klima sistemleri ve özel yüzme havuzları inşa edildi.
Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Abdullah Kaya, geçmişte merkezde klimaya ihtiyaç duyulmadığını ancak sıcaklıkların artmasıyla klima sistemler kaldıklarını anlattı.

Kaya, eskiden kısa süren sıcak mevsimin artık çok daha uzun olduğunu anlattı. Bu durum doğrudan kedileri etkiledi.
Yaz aylarında tüylerin Van kedilerinin tüylerinin eskisinden daha fazla seyrekleştiğini, aşırı sıcakların ise iştah kaybına ve buna bağlı kilo düşüşüne yol açtığını aktardı.
Birleşmiş Milletler’in iklim bilimi verilerine göre Doğu Anadolu küresel ortalamaya kıyasla daha hızlı ısınıyor.
Deniz seviyesinden yaklaşık 1.740 metre yükseklikte bulunan Van’da kışlar ılımanlaşıyor, kar örtüsü azalıyor, yağış düzeni değişiyor ve yaz sıcak hava dalgaları daha sık görülüyor.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Caner Yerli, Türkiye’nin en büyük gölü olan Van Gölü’nün iklim değişikliği ve yanlış su yönetimi nedeniyle giderek ağırlaşan bir su kriziyle karşı karşıya bulunduğunu dile getirdi.
İklim modelleri Van Gölü havzasının daha sıcak ve kurak Akdeniz tipi iklime doğru değiştiğine işaret ediyor.
Diğer birçok kedi ırkından farklı olarak suyu ve yüzmeyi çok seven Van kedilerinin geçmişte Van Gölü’nde yüzdükleri ve suya daldıkları biliniyor.
Sıcak günlerde araştırma merkezindeki özel havuzlarda serinleyen kedilerin tüyleri, nemi uzaklaştırmaya yardımcı özel bir yapı taşıyor ve bu özellik yağışlı ile karlı koşullarda daha kuru kalmalarını sağlıyor.

Yüzme havuzlarının sıcaklığın etkilerini azaltabildiğini kaydeden Abdullah Kaya, asıl sorunun iklim değişikliğinin çok hızlı gerçekleşmesi olduğunu vurguladı ve sıcaklık artışının yavaşlatılması gerektiğini söyledi.
Yüzyıllar boyunca Doğu Anadolu’da diğer kedi türlerinden kısmen izole biçimde gelişen kedi ırkı, 1950’lerde Türkiye’yi ziyaret eden iki İngiliz gezginin ilgisiyle uluslararası alanda tanınmaya başladı ve 1960’ların sonlarında resmen ayrı bir kedi ırkı olarak kabul edildi.
O zamandan beri Türkiye’deki kentleşme, Van kedilerinini yaşam alanlarını daralttı. bunun yanında Van kedisi sahiplerinin, kedilerini başka ırklarla çiftleştirmesi Van kedisi nüfusunu etkiledi.
1992 yılında Van Gölü çevresinde yapılan araştırmada yalnızca 92 safkan Van kedisi tespit edildi.
Bunun üzerine Van kedileri için devlet destekli koruma programları başlatıldı, kedilerin yurt dışına çıkarılmasına sınırlamalar getirildi ve 1990’larda nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalan safkan Van kedilerinin sayısı merkez çalışmalarıyla 300’ün üstüne çıkarılabildi.
Van kedileri artık korunmaları amacıyla kontrollü kapalı ortamlarda yetiştiriliyor.

Artan sıcaklıkların Van kedileri üzerindeki etkilerini ölçen kapsamlı bir bilimsel araştırmanın henüz yapılmadığını açıklayan Abdullah Kaya, bu alanda bilimsel çalışma yürütebilecek araştırma ortakları aradıklarını belirtti.
Kaya, korunaklı ve sıcaklık kontrolü sağlanan ortamlarda bulunan Van kedilerinin dahi aşırı sıcaktan etkilendiğini, dışarıda korumasız yaşayan sokak kedilerinin ise çok daha ağır koşullarla karşılaşabileceğini sözlerine ekledi.