Reuters ‘çöp sorunu’nu yazdı: Türkiye metan salımında dünya beşincisi

Reuters Türkiye’nin çöp depolama sahaları gibi katı atıklardan kaynaklanan metan emisyonunda beşinci sırada olduğunu yazdı.

Britanya merkezli Guardian, ağustosta geçen yıl Türkiye’ye Avrupa Birliği’nden en az 503 bin ton, Britanya’dan da 139 bin ton plastik atık gönderildiğini haberleştirmişti. Gazeteye göre özellikle Britanya’nın yaptığı ‘atık sömürgeciliği’. Yani, zengin ülkelerin daha az düzenleme bulunan yoksul ülkelere plastik atık ihraç etmesi.

Politico da 15 Eylül’de AB’nin kendi kurallarını ihlal etme pahasına yüz binlerce ton çöpü Türkiye’ye ihraç etmeyi sürdüreceğini yazmıştı.

Dahası bir AB belgesinde Türkiye’de plastik atıkların yalnızca yüzde 10’unun geri dönüştürüldüğü, geri kalanınsa çöp depolama alanlarına gönderildiği, yanlış yönetildiği veya çevreyi kirlettiği vurgulanmış, bu olumsuzluklar, AB’nin atık sevkiyat yönetmeliğine göre ihracatın askıya alınması için olası nedenler arasında sıralanmıştı.

18 Eylül’de de Avrupa Komisyonu’ndan bir yetkili Politico'ya Türkiye’nin kirlilik ve çevre sorunlarını halletmemesi durumunda plastik atık ihracatının yasaklanmasının değerlendirileceğini söylemişti: “Yetkililer tarafından yeterli bir cevap verilmez, önlem alınmazsa komisyon Türkiye’ye plastik atık ihracatını askıya alma prosedürünü başlatabilir.”

21 Ekim’de Cumhurbaşkanlığı’na bağlı İletişim Başkanlığı ‘Avrupa çöpünü Türkiye’ye döküyor’ yönündeki paylaşımların ‘gerçekleri çarpıtan ağır bir manipülasyon’ içerdiğini öne sürmüştü.

Reuters da COP31 iklim zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlanan Türkiye’nin çöp sorununa dikkat çekti. Uydu tespitlerine göre İstanbul’un batısındaki çöp sahasından devasa metan gazı salındığı öne sürüldü.

Metan karbondioksitten sonra iklim değişikliğinin en büyük neden. Havada kaldığı ilk 20 yıl boyunca karbondioksitten 80 kat daha güçlü. Dolayısıyla metan emisyonlarında azalma, küresel ısınmayı yavaşlatabilir.

Kar amacı gütmeyen kuruluş ‘Carbon Mapper’dan Tia Scarpelli Türkiye’de tespit edilen en büyük emisyonların birkaç sahada yoğunlaştığını vurguluyor:

“Emisyonları azaltmak için sadece en büyük çöp sahalarını ele almak bile büyük bir potansiyel sunuyor.”

İstanbul’un batısındaki Seymen’deki çöp sahasında saatte ortalama 7,4 ton emisyon tespit edilmiş. Burada İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki İSTAÇ organik maddelerin ayrışmasıyla oluşan gazı topluyor. Bir enerji şirketiyse bu gazı yakarak yaklaşık 22 bin magavat-saat elektrik üretiyor.

Çevre bakanlığıysa verilerin sürekli ölçümlerden elde edilmediğini, Seymen çöp sahasındaki yıllık emisyonları ölçmek için kullanılamayacağını söylüyor.

İSTAÇ yetkilisi Ayşen Erdinçler de uydu gözlemlerinin çöp sahasının emisyonlarını gösterdiğine itiraz ediyor. Şirkete göre Seymen, İstanbul’un toplam ortalama 20 bin tonluk evsel atığının yaklaşık 8 bin 500 tonunu her gün sahasında biriktiriyor.

Türkiye çöp sahaları gibi katı atıklardan kaynaklanan metan salınımında dünyada beşinci sırada yer alıyor:

1. Çin: 6.324.328

2. ABD: 3.827.935

3. Rusya: 3.671.399

4. Brezilya: 2.220.029

5. Türkiye: 2.116.979

6. Meksika: 2.038.942

7. Avustralya: 886.379

8. Hindistan: 674.369

9. Fas: 650.707

10. Kolombiya: 625.726

Haberde 2014’ten 2024’te kadar Türkiye’de atıktan kaynaklı metan emisyonunun yüzde 25 arttığı öne sürülüyor. Küreselde artış yüzde 6,5’ta kalmış.

Ayrıca Türkiye’nin Küresel Metan Taahhüdü’nün katılımcıları arasında yer almadığı da vurgulanıyor. Buna katılan ülkeler 2030’a kadar metan emisyonlarının 2020 seviyesine göre yüzde 30 azaltılmasını hedefliyor.

Türkiye açık farkla Avrupa atığının en büyük ithalatçısı olması nedeniyle ana odak. Geçen yılki rakam yaklaşık 25 milyar adet yarım litrelik meşrubat şişesine eşdeğer 510 bin ton.

Bu miktar OECD ülkelerine ihraç edilen plastik atıkların yüzde 70’ine ve ihraç edilen tüm plastik atıkların yüzde 36’sına denk.

Gönüllü çevreci grup Greenpeace de 2021’deki bir araştırmasında İngiliz marketlerinden çıkan plastik atığın Adana’da gömüldüğünü ve yakıldığını duyurmuştu.

Guardian’a göre o yıl, Türkiye yoğurt kabı, salata poşeti ve plastik film dahil Britanya’nın plastik atık ihracatının yüzde 94’ünde kullanılan atık türlerini yasak ilan etmişti. Geri dönüşüm sektörünün baskısıyla yasak geri çekilmişti.