ABD-İran ateşkesi çöktü çökecek, Trump’a göre ‘Bitti’

Haftalardır sallantıda olan ABD-İran ateşkesi, iki tarafın karşılıklı saldırıları ve Başkan Trump’ın anlaşmanın bittiğini söylemesiyle Çarşamba günü çökmeye daha da yaklaştı.

Yeniden başlayan karşılıklı askeri saldırılar ve karamsar söylemler, Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişi ve ara sıra yapılan saldırılar konusunda haftalarca süren gerginliğin ardından geldi.

Ankara’daki NATO zirvesinde konuşan Trump, görünüşte uzlaşmaz saldırı ve karşı saldırı döngüsünün ortasında saldırgan bir ton takınarak İran’ı tekrar “sert” bir şekilde vurmakla tehdit etti. Daha önce ateşkesin durumu hakkındaki bir soruya, “Bana göre, bitti” diye yanıt vermişti.

ABD Başkanı “İran ile ateşkes bitti” dedi. İran’la mutabakata değinen Trump “Bence bu iş bitti. Zaten onlarla uğraşmak istemiyorum ama onlar aşağılık mahluklar. Aşağılık mahluk nedir bilirsin? Onlar aşağılık mahluklar. Onlar hasta insanlar. Hasta insanlar tarafından yönetiliyorlar ve acımasız, şiddet yanlısı insanlar. Ve eğer nükleer bir silahları olsaydı, bunu kullanırlardı. Bana kalırsa bu iş bitti” ifadelerini kullandı.

Trump İran liderlerine hakaretler yağdırdı.

ABD’li müzakerecilerle konuşacağını söyleyen Trump “Bana kalırsa, onlarla uğraşmak sadece zaman kaybı, onlar yalancılar. Bir anlaşma yaparız ve eğer onunla bir anlaşma yaparsam, bir anlaşmamız olur” şeklinde konuştu.

Bu önceki yorumlarında Trump, daha fazla görüşmeye açık olduğunu eklerken bile İran liderliğini “çılgın” olarak nitelendirmişti. Kısa süre sonra petrol fiyatları haftalar içindeki en yüksek seviyesine sıçradı.

Çarşamba günü erken saatlerde İran silahlı kuvvetleri, Bahreyn ve Kuveyt’teki ABD askeri tesislerine saldırdıklarını açıkladı. Bu saldırılardan önce ABD, İran’daki çeşitli hedeflere hava saldırıları düzenlemiş ve İran petrol satışlarına yeniden yaptırımlar uygulamıştı.

Üç haftadan fazla bir süre önce imzalanan ABD-İran arasındaki düşmanlıkları sona erdirme anlaşması, hayati önem taşıyan petrol ve doğalgaz nakliye yolu olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve aylarca süren savaşı kalıcı olarak sona erdirmek için daha fazla müzakere yapılmasını amaçlıyordu.

Ülkeler aralıklı saldırılara devam ederken, ABD İran’ı boğazı yeniden açma taahhüdüne uymamakla suçladı. İran, boğaz üzerindeki kontrolünü korumakta ısrar ederek Amerikan taleplerine boyun eğme konusunda sürekli bir isteksizlik gösterdi.

Pentagon, önceki saldırılarının İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki üç ticari gemiye yönelik saldırılarına yanıt olarak yapıldığını söyledi. Tahran saldırıların sorumluluğunu üstlenmedi.

İran ordusunun merkez komutanlığı, ABD’nin İran’ın güneyine yönelik saldırılarını “açık bir saldırganlık eylemi” olarak nitelendirdi. Çarşamba günü İran devlet medyasında yer alan açıklamalarda, ABD’nin Tahran’ın boğazı yönetimine müdahale etmemesi konusunda da uyarıda bulunuldu.

Saatler sonra, İran İslam Devrim Muhafızları, Bahreyn ve Kuveyt’te 85 ABD askeri tesisini hedef aldığını açıkladı. Devlet medyasında yayınlanan bir açıklamada, İran ordusunun saldırıda bir Amerikan MQ-9 insansız hava aracını da düşürdüğü belirtildi.

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığının, İran’ın petrol satışına yönelik yaptırımların askıya alınması kararını iptal etmesi ve ABD güçlerinin İran’ın güneyine düzenlediği saldırılara ilişkin açıklama yayımladı.

ABD’nin ülkenin güneyine saldırılarının, petrol yaptırımlarını geri getirmesinin ve İsrail’in Lübnan’daki saldırılarını sürdürmesinin 14 Haziran’da varılan mutabakat zaptının açık ihlali olduğu vurgulanarak, İran’ın, çıkarlarını ve ulusal güvenliğini korumak için gerekli gördüğü her türlü önlemi alacağı kaydedildi.

Mutabakatın ihlalinin sonuçlarından ABD yönetiminin sorumlu olduğu ifade edildi.

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin İran’ın güney sahillerinde yer alan bazı izleme noktalarına yönelik saldırılarının, mutabakat zaptının savaşın sonlandırılmasına ilişkin birinci maddesinin ihlali anlamına geldiğini ve mutabakatın temel hükümlerini geçersiz kıldığını bildirdi.

Açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

“ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını tekrarlaması ve ABD Hazine Bakanlığı’nın, İran’ın petrol satışına yönelik yaptırımların kaldırılması kararını iptal etmesi, Hürmüz Boğazı’na ilişkin İran’ın ortaya koymuş olduğu düzenlemelerin ihlal edilmesi ve Siyonist rejimin Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürmesi mutabakat zaptının temel hükümlerini geçersiz hale getirmiştir.”

Gerilimin tırmandırılmasının doğuracağı sonuçlardan ABD’nin sorumlu olacağı vurgulanan açıklamada, İran’ın toprak bütünlüğünü ve bağımsızlığını korumak için kendini savunmaktan geri durmayacağı ve saldırıların çıkış noktalarının hedef alınmaya devam edileceği kaydedildi.

Açıklamada ayrıca Basra Körfezi’nin güneyindeki ülkelere ise topraklarını, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarında kullandırmaması gerektiği konusundaki uluslararası yükümlülükleri hatırlatıldı.

İran’ın baş müzakerecisi ve Parlamento Başkanı Muhammed Bağher Ghalibaf, Çarşamba günü ABD’yi ön anlaşmanın büyük ihlalleriyle suçladı.