BBC’den büyük iddia: ABD, Esad’ın savaş suçlusu generalini koruyor

İngiliz kamu yayıncısı BBC ile ABD merkezli NPR’ın ortak araştırması Suriye’nin devrik lideri Beşar Esad’ın üst düzey danışmanlarından eski General Bassam el-Hasan’ın ABD ve Lübnan makamlarının koruması altında yaşadığı iddiasını ortaya koydu.

Esad döneminde Suriye’nin kimyasal silah programını denetleyen ve insanlığa karşı suçlarla aranan el-Hasan’ın Aralık 2024’te yönetimin devrilmesinin ardından Lübnan’a yerleştiği belirtildi.

BBC’nin araştırmasına göre eski generalin Lübnan’da kalmasına, 2012 yılında Suriye’de kaçırılan Amerikalı gazeteci Austin Tice hakkında bilgi vermeyi kabul etmesi karşılığında izin verildi.

Söz konusu düzenlemenin ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), diğer Amerikan istihbarat kurumları ve Lübnanlı yetkililerin bilgisi dahilinde yürütüldüğü öne sürüldü.

BBC araştırma kapsamında el-Hasan’ın FBI, CIA ve Lübnanlı güvenlik yetkilileriyle gerçekleştirdiği bir toplantıya ilişkin ayrıntılı kayıtları inceledi.

Kayıtlara göre eski generale Austin Tice’ın akıbetine ilişkin bilgi sağlaması karşılığında oturma izni, koruma ve yaşam giderlerinin karşılanması teklif edildi.

Anlaşma hakkında bilgi sahibi kaynaklar el-Hasan’ın ABD makamlarından aracılar üzerinden para aldığını ileri sürdü. Ödemelerin bu yöntemle yapılmasının para transferlerinin izlenmesini zorlaştırdığı belirtildi.

ABD’nin yaptırım listesinde bulunan el-Hasan ile söz konusu anlaşmanın 2025 yılının ilkbaharında yapıldığı tahmin ediliyor.

Ancak soruşturmaya yakın kaynaklar eski generalin verdiği bilgilerin Tice’ın bulunmasına yönelik çalışmalarda önemli bir ilerleme sağlamadığını ifade etti.

Kaynaklar yüksek maliyetine rağmen somut sonuç alınamayan düzenlemenin belirsiz süreyle devam edebileceği endişesini dile getirdi.

BBC’ye konuşan Şam yönetimindeki iki farklı kurumdan yetkililer el-Hasan’ın ülkeye iade edilerek yargılanmasını talep ettiklerini bildirdi.

Yetkililer ABD’nin eski generalin Lübnan’da kalmasını istediğini, Şam yönetiminin ise bu durumu değiştirmek için sınırlı imkâna sahip olduğunu öne sürdü.

Araştırmada ortaya atılan iddialara Austin Tice’ın ailesinden de tepki geldi.

Ailenin sözcüsü Phil Elwood iddiaların doğru olması halinde Amerikan vergi mükelleflerinin parasıyla Suriyeli sivillere karşı kimyasal silah kullanılmasıyla bağlantılı bir kişinin desteklenmesinin kabul edilemez olduğunu söyledi.

Elwood bu durumun savaş suçlarıyla aranan bir kişinin adaletten kaçmasına yardım etmek anlamına geleceğini savundu.

Suriye halkının adalet talebinin karşılanması gerektiğini belirten Elwood, el-Hasan’ın yargılanmak üzere ülkesine gönderilmesini istedi.

Amerikalı gazeteci Austin Tice 2012 yılında Suriye’de kaçırıldı. Aradan geçen yıllara rağmen gazetecinin akıbeti kesin olarak belirlenemedi.

BBC’nin daha önce yayımladığı araştırmada Tice’ın kaçırılmasının önceden planlandığı ve el-Hasan’ın operasyonun emir-komuta zincirinde yer aldığı ileri sürüldü.

El-Hasan’ın geçen yıl ABD’li soruşturmacılara verdiği ifadede, gazetecinin Beşar Esad’ın talimatıyla öldürüldüğünü iddia ettiği belirtildi.

Eski general Tice’ın cenazesinin bulunabileceği bir yer de gösterdi. Ancak bölgede gerçekleştirilen aramalarda herhangi bir kalıntıya rastlanmadı.

Soruşturmaya yakın bazı kaynaklar, bu durumun el-Hasan’ın verdiği bilgilerin güvenilirliğine ilişkin kuşkuları artırdığını ifade etti.

Öte yandan arama çalışmalarına ilişkin bilgi sahibi iki kaynak, ABD makamlarının güvenlik endişeleri nedeniyle kazı tamamlanmadan çalışmaları durdurduğunu öne sürdü.

BBC’nin araştırmasına göre, Austin Tice soruşturmasıyla bağlantılı bazı eski Suriye yönetimi yetkilileri de ABD makamlarından maddi destek veya koruma aldı.

Eski yönetim mensuplarından biri, gazetecinin kaybolmasına ilişkin verdiği bilgiler karşılığında FBI’dan birden fazla kez ödeme aldığını söyledi.

Söz konusu kişi, ödemelerin devam etmesini sağlamak amacıyla bütün bilgileri tek seferde paylaşmanın kendi çıkarına olmadığını ifade etti.

Başka bir eski yönetim yetkilisi ise ABD makamlarının koruması altında Lübnan’da yaşadığını öne sürdü.

BBC’ye konuşan eski bir üst düzey Lübnan istihbarat yetkilisi de ABD ve Lübnan istihbarat kurumlarının ortak soruşturmalarda bu tür ödeme düzenlemeleri yapabildiğini doğruladı. Ancak Austin Tice soruşturması kapsamında gerçekleştirilen ödemeler hakkında bilgi sahibi olmadığını belirtti.

Araştırmada, el-Hasan’ın Esad yönetiminin devrilmesinden sonra önce İran’a kaçtığı, ardından Lübnan’a getirildiği iddia edildi.

Eski Suriye yönetimi ve Lübnan makamlarıyla yakın bağlantıları bulunan bir iş insanı, el-Hasan’ın Lübnan’a geçişi için ABD, Lübnan ve İran’ın dahil olduğu görüşmeler gerçekleştirildiğini öne sürdü.

Kaynağa göre el-Hasan, yalnızca Austin Tice’ın kaçırılması hakkında değil, Suriye’nin kimyasal silah programı ve İran’la askeri ilişkileri konusunda da önemli bilgilere sahipti.

ABD istihbaratının da eski generalin bu konulardaki bilgilerinden yararlanmak istediği ileri sürüldü.

BBC’nin geçen yıl telefonla ulaştığı el-Hasan ise röportaj talebine doğrudan yanıt vermedi. Eski general, gazetecilerin kendisiyle görüşebilmek için Beyrut’taki ABD Büyükelçiliğinde bulunan FBI ve CIA yetkililerinden izin alması gerektiğini söyledi.

BBC’nin araştırmasında, Austin Tice’ın kaçırılması ve alıkonulmasıyla bağlantılı olduğu öne sürülen başka eski Suriye yönetimi yetkililerinin de ülke dışında yaşadığı belirtildi.

El-Hasan’a bağlı olarak görev yapan ve Tice’ın tutulduğu süreçle bağlantılı olduğu iddia edilen Muhammed Mahluf’un Lübnan’da bulunduğu değerlendiriliyor.

El-Hasan’ın yeğeni ve gazetecinin kaçırılmasına karıştığı öne sürülen Sakr Rüstem’in ise Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile Lübnan arasında seyahat ettiği ifade edildi.

BBC’nin ulaştığı Rüstem, Austin Tice hakkındaki sorulara yanıt vermek yerine geleceğe odaklanmayı tercih ettiğini söyledi.

Eski Suriye Cumhuriyet Muhafızları generallerinden Gassan Nassur’un da ailesiyle birlikte BAE’de yaşadığı öne sürüldü.

Eski Ulusal Savunma Güçleri mensupları, Nassur’un Austin Tice’ın tutulduğu cezaevinden sorumlu olduğunu iddia etti.