Durgunluk etkisi: Ekonomi Eylülde cari fazla verdi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) açıkladığı ödemeler dengesi istatistiklerine göre cari denge Eylül ayında 2,72 milyar dolar fazla verdi. Cari denge Ağustos ayında 4,05 milyar dolar fazla vermişti.

Eylül ayında altın ve enerji kalemleri hariç cari işlemler hesabı 7 milyar 342 milyon dolar fazla verdi. Aynı dönemde ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 3 milyar 642 milyon dolar olarak kaydedildi.

Hizmetler dengesi ise cari dengeye 9 milyar 14 milyon dolarlık net katkı sundu. Hizmet gelirlerinin 3 milyar 88 milyon doları taşımacılık, 6 milyar 573 milyon doları ise seyahat kaleminden elde edildi.

Cari açık 39,2 milyar dolar, dış ticaret açığı 76,8 milyar dolar

Eylül itibarıyla yıllıklandırılmış cari açık yaklaşık 39,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Aynı dönemde ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 76,8 milyar dolar oldu.

Yıllık hizmetler dengesi 66,1 milyar dolar fazla verirken, birincil gelir dengesi 26,3 milyar dolar, ikincil gelir dengesi ise 2,1 milyar dolar açık kaydetti.

Kripto varlık işlemleri ödemeler dengesine girdi

Kripto varlık işlemleri, Merkezi Kayıt Kuruluşunun sağladığı veriler kullanılarak ilk kez ödemeler dengesi istatistiklerine dahil edildi.

Eylülde yerleşikler, karşı yükümlülük oluşturmayan kripto varlıklarda net 21 milyon dolarlık satış yaptı. Aynı dönemde 49 milyon dolarlık stablecoin alımı gerçekleştirildi.

Cari açığın finansmanında 52,7 milyar dolarlık kredi katkısı

Yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 0,2 milyar dolar, krediler ise 52,7 milyar dolar katkı sağladı.

Finansal türevler 4,9 milyar dolar, net portföy yatırımları 4,6 milyar dolar, ticari krediler 1,9 milyar dolar ve net efektif ve mevduatlar 14,6 milyar dolar negatif etki yaptı. Aynı yıllıklandırılmış dönemde Merkez Bankasının döviz cinsinden net rezerv azalışı 31,4 milyar dolar oldu.

Mehmet Şimşek sevindi

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek X sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda ödemeler dengesi verilerini değerlendirdi. Bakan Şimşek, cari açığın milli gelire oranının 2025’teki yüzde 1,9 seviyesinden, savaşa rağmen bu yılın üçüncü çeyreğinde yaklaşık yüzde 2,2’ye yükselmesinin beklendiğini ifade etti.

Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında enerji fiyatlarındaki yükselişin cari açıkta belirgin artışa yol açtığını hatırlatan Şimşek, son dönemdeki enerji arz şokuna rağmen cari açığın milli gelire oranının yatay seyretmesini ekonominin artan dayanıklılığının önemli bir göstergesi olarak değerlendirdi.

Şimşek, “Bu başarı bir tesadüf değildir. Makro finansal istikrarı önceleyen politikalarımızın somut bir sonucudur” ifadelerini kullandı.

Cari açık eylülde 39,2 milyar dolara geriledi

Eylülde cari işlemler hesabının 2,7 milyar dolar fazla verdiğini, yıllıklandırılmış cari açığın ise 39,2 milyar dolara gerilediğini belirten Şimşek, mal ihracatındaki olumlu seyir ve turizmin katkısıyla yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının 410 milyar doları aştığını kaydetti.

Şimşek, yaptığı paylaşımda, 2025 yılında yüzde 1,9 olan cari işlemler açığının milli gelire oranının bu yıl sınırlı bir artış göstereceğini öngördüklerini ifade etti. Bakan, 2026 yılı için beklenen yüzde 2,2'lik oranın Orta Vadeli Program (OVP) tahmininin altında ve üçüncü çeyrek gerçekleşme tahminiyle uyumlu olduğunu kaydetti.

Bakan Şimşek, ihracatın katma değerini ve rekabet gücünü artırmak amacıyla ürün ve pazar çeşitliliğini geliştirmeye, teknoloji yoğun üretimi desteklemeye devam edeceklerini belirtti. Yeşil ve dijital dönüşümün hızlandırılması ile hizmet ihracatının çeşitlendirilmesinin de öncelikleri arasında olduğunu vurguladı.