OECD’den ‘Türkiye’de rüşvet’ raporu: 71 tavsiyeden sadece 10’u uygulandı

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren Uluslararası İşlemlerde Rüşvetin Önlenmesi Çalışma Grubu, Türkiye’nin Rüşvetle Mücadele Sözleşmesi’ne uyumunu inceleyen 4. Faz izleme raporunu yayımladı.

Gazeteci Çiğdem Toker raporu T24’teki köşesinde değerlendirdi. Rapora göre Türkiye kendisine sunulan 71 tavsiyeden sadece 10’unu tamamen uygulayabildi. Tavsiyelerin 12’si kısmen hayata geçirilirken geri kalan 49 tavsiye için ise hiçbir adım atmadı.

Çalışma Grubu’nun hazırladığı raporda Türkiye’nin rüşvetle mücadele yasalarını ve sözleşme maddelerini uygulama konusundaki isteksizliği eleştirildi. Raporda “Çalışma Grubu, Türkiye’ye bu berbat uygulama/yürütme sicilini düzeltmesi için birkaç tavsiyede bulundu” ifadeleri yer aldı.

Raporda Türkiye’nin sözleşmeye taraf olduğu 2000 yılından bu yana kayıtlara geçen 23 bilinen yabancı rüşvet iddiası araştırıldı ve şu sonuç aktarıldı.

Soruşturulmayanlar: İddiaların neredeyse üçte ikisi (15 iddia) hakkında hiçbir soruşturma yürütülmedi.

Sonuçsuz Kalanlar: Soruşturulan dosyalardan 6’sı suçlama yöneltilmeksizin kapatıldı, 2 dava ise beraatle sonuçlandı.

Mahkûmiyet Oranı: Sözleşmenin imzalandığı günden bu yana geçen 26 yılda, yabancı rüşvet suçundan tek bir mahkûmiyet kararı dahi verilmedi.

Raporda bu duruma ilişkin şu tespit yer aldı:

“Türkiye’nin, Çalışma Grubu’na gerçek yabancı rüşvet iddialarını soruşturmak ve kovuşturmak için yeterli çabayı gösterdiğini kanıtlayamaması büyük endişe kaynağıdır.”

Raporda Türkiye’nin rüşvetle mücadelede bağımsız bir yargı ve özgür bir basın ortamı yaratmak konusunda adım atmaktan kaçındığı belirtildi. Uygulanmayan 49 tavsiye arasında öne çıkan kritik başlıklar şunlar oldu:

HSK’nin yapısı: Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun (HSK) yürütmenin etkisinden arındırılması, Adalet Bakanı ve Bakan Yardımcısı’nın kurulda yer almaması yönündeki tavsiye uygulanmadı.

Basın özgürlüğü: Anayasa ve basın özgürlüğüyle ilgili kanunların, iddialarının özgürce yazılıp ihbar edilebilmesi amacıyla tam olarak uygulanması talebi karşılıksız kaldı.

İhbarcıların korunması: Hem kamu hem de özel sektörde, yolsuzluğu ihbar eden kişileri (ihbarcıları) korumaya yönelik yasal bir koruma kalkanı hâlâ oluşturulmadı.

Özel sektör teşviki: Şirketlerin yabancı rüşvet vakalarını kendi rızalarıyla bildirmesini (kendi kendine bildirim) sağlayacak teşvik mekanizmaları geliştirilmedi.

Türkiye iki yıllık takip raporu kapsamında yabancı rüşvetle mücadele eylemlerine dair güncelleme sunması gerekirken talep edilen bu güncellemeyi de OECD’ye iletmedi.