SpaceX tarih yazdı, dev roket uzaya gitti, kargosunu bıraktı ve sonra da sapasağlam geri döndü

Elon Musk’ı roket şirketi SpaceX, insanlığın uzay uçuşları tarihini bir kez daha değiştirmiş olabilir. Şirketin dev roketi Starship son denemesinde uzaya gitmek ve yük taşımakla kalmadı, şirketin bir büyük hedefini daha başardı: Roketin ana gövdesi sapasağlam biçimde dünyaya geri döndü.

Bütün roketler, ama özellikle Starship adı verilen devasa roket iki temel parçadan oluşuyor. Altta, dünyanın çekim kuvvetini yenecek güçte tasarlanmış ana iticilerin bulunduğu bölüm ve üstte de uzaya taşınacak kargonun ve hatta insanların bulunduğu bölüm.

SpaceX, daha küçük boyutlu olan Falcon roketlerinde düzenli olarak alttaki bölümü, yani daha pahalıya malolan roket motorları bölümünü sapasağlam geri döndürüyor. Bu alt bölüm atmosferden çıkışı tamamladıktan sonra ana gövdeden ayrılıyor.

Falcon roketlerine göre 5 kattan daha fazla kargo taşımak üzere tasarlanan Starship’in “Heavy” adı verilen alt bölümü bu denemede başarıyla geri dönemedi ama daha önceki denemelerde bu bölümün geri dönmesi ve fırlatma rampasındaki dev kollar tarafından yakalanması başarılmıştı.

Bu denemenin amacı, uzaya giden ve kargoları taşıyan üst bölümün dünyaya başarıyla dönmesiydi. Ve tarih yazıldı, o bölüm başarıyla geri döndü.

SpaceX, Falcon roketlerinin alt kısmını tekrar tekrar kullanarak uzay yolculuklarını çok ucuzlatmış, hatta rutine döndürmüştü. Şimdi Starship aynı işi devasa kargoları uzaya taşımakta yapacak ve uzay ekonomisi ciddi biçimde ucuzlayacak, bu da uzaya daha fazla şey gönderilmesi anlamına gelecek.

SpaceX’in devasa uzay aracı Starship, tamamen yeniden kullanılabilir roketler inşa etme hedefinde cumartesi öğleden sonra olağanüstü bir başarıya imza attı. Uzay aracı tarihte ilk kez yörüngedeki uçuşunu tamamaladıktan sonra Güney Teksas’taki fırlatma sahasına başarıyla geri döndü ve fırlatma kulesindeki iki mekanik kol tarafından havada yakalandı.

SpaceX, son on yıldır daha küçük boyutlu Falcon 9 roketlerinin iticilerini başarıyla indiriyor ve sonraki fırlatmalarda yeniden kullanıyordu. Ancak Falcon 9’ların üst kademeleri her seferinde atılmak zorunda kalıyordu.

Starship roket sistemi ise yalnızca Falcon 9’dan çok daha büyük olmakla kalmıyor, aynı zamanda en başından beri tamamen yeniden kullanılabilir olacak şekilde tasarlandı. Roketin üst kademesini de yörüngeden sağlam şekilde geri getirmek büyük bir teknik engeldi ve SpaceX bunu daha ilk denemesinde başarmayı bildi.

NASA Yöneticisi Jared Isaacman, X platformu üzerinden tebriklerini iletti. Isaacman, mesajına ay ve Amerikan bayrağı emojileri ekleyerek, “Her geçen gün daha fazla insanı inandırıyor… bir adım daha yaklaştık” diye yazdı. Starship’in,NASA’nın Artemis programı kapsamında astronotları Ay yüzeyine indirecek iki iniş aracından biri olarak görev yapması planlanıyor.

SpaceX CEO’su Elon Musk da X hesabından, iniş sonrası incelemeler kapsamında Starship’in alt kısmından çekilen bir görüntüyü paylaştı.

Atmosfere Giriş ve Nefes Kesen İniş Manevrası

Bu tarihi andan birkaç saat önce, yaklaşık 52 metre (170 fit) uzunluğundaki uzay aracı, 273 kilometre (170 mil) irtifada saatte 27.350 kilometreden (17.000 mil) daha yüksek bir hızla ilerliyordu. Ardından motorlarından biri kısa süreliğine ateşlenerek aracı yörüngeden çıkardı ve Dünya’ya doğru düşüşünü başlattı.

Starship atmosfere girerken havanın basıncı ve sürtünmesi uzay aracının alt gövdesini ısıttı ve hızını yavaşlattı. Atmosferin daha yoğun katmanlarına ulaştığında, ön ve arka kısımdaki kanatçıklar Meksika üzerinden geçerken aracı yönlendirdi ve Teksas’ın en güney ucundaki SpaceX tesisi Starbase’e doğru rotaya soktu.

Son iniş ateşlemesiyle birlikte Starship dikey konuma geçti, havada asılı kaldı ve ardından etrafını nazikçe saran mekanik kolların arasına süzüldü.

15. Test Uçuşunun Perde Arkası: Super Heavy ve “Panik Yapma”

Bu görev, cuma öğleden sonra başlayan fırlatmayla birlikte Starship’in 15. test uçuşuydu; ancak uçuş tam anlamıyla eksiksiz bir başarı değildi. Super Heavy olarak bilinen alt itici kademe, üst kademedeki uzay aracını atmosferin en yoğun kısmından geçirme ana görevini başarıyla tamamlayıp ayrıldı.

SpaceX, cumartesi günü üst kademede yaptığı gibi Super Heavy’yi de fırlatma rampasında yakalamayı umuyordu.

Ancak itici geri dönüş yolundayken bir sorun tespit etti ve bunun yerine Meksika Körfezi üzerinde simüle edilmiş bir iniş gerçekleştirdi. SpaceX neyin ters gittiğini hâlâ araştırıyor.

Starship uzay aracı ise yörüngeye devam ederek şirketin yeni nesil Starlink uydularından 26 tanesini yörüngeye bıraktı.

Uzay aracının yan tarafında, Douglas Adams’ın Otostopçunun Galaksi Rehberi kitabına gönderme yapan “PANİK YAPMA” (DON’T PANIC) sözleri yazılıydı. Bu araç üretim hattından çıkan 42 numaralı gemiydi ve Douglas Adams’ın kitabında 42 sayısı; hayatın, evrenin ve her şeyin nihai sorusunun cevabıydı.

Yaklaşık 22 saat ve 14 yörünge turunun ardından Starship Dünya’ya geri döndü.

Starbase semalarının bulutsuz ve güneşli olduğu cuma gününün aksine, cumartesi günü hava serin, rüzgârlı ve kapalıydı.Son saniyelerde bulutların arasından süzülerek çıkan uzay aracı, motorlarını bir kez daha ateşleyip dikey konuma geçti,havada asılı kaldı ve “yemek çubuğu” (chopstick) adı verilen mekanik kolların arasına yerleşti.

Sırada Ne Var? Yeni Rampalar, Yörüngede Yakıt İkmali ve Ay Görevi

Onbeşinci uçuşun Teksas’ta başarılı bir yakalamayla sona ermesinin ardından, 16. Uçuş SpaceX’in Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde yenilediği fırlatma rampasından yapacağı ilk Starship fırlatması olabilir. Starbase fırlatma sahası, SpaceX’in planladığı hızlandırılmış Starship fırlatmalarına hizmet etmek için tek başına yeterli değil.Florida’daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu’nda başka bir fırlatma rampası daha inşa ediliyor ve SpaceX, Louisiana’da da devasa bir fırlatma kompleksi kurma planlarını duyurdu.

SpaceX, gelecek yıl iki Starship’i peş peşe fırlatıp yörüngede birbirine kenetleyebilir ve ardından bir Starship’ten diğerine sıvı metan ile sıvı oksijen yakıtı aktarabilirse büyük bir dönüm noktasına daha ulaşacak.

Bu yakıt ikmali manevrası, Starship’in alçak Dünya yörüngesinden ayrılabilmesi için hayati önem taşıyor. Bu teknoloji olmadan uzay aracı NASA için Ay’a gidemez ya da Bay Musk’ın bir gün insan göndermeyi umduğu Mars gibi daha uzak hedeflere yönelemez.

SpaceX’in Starship’i ayrıca gelecek yılın ikinci yarısında ilk NASA görevine katılmaya hazırlanıyor. Artemis III olarak bilinen bu uçuş alçak Dünya yörüngesinde kalacak ve Starship burada NASA’nın Orion mürettebat kapsülüyle kenetlenme pratiği yapacak.

Orijinal görev tasarımında Starship ve Orion’un Ay yörüngesine ayrı ayrı gidip orada kenetlenmesi planlanıyordu. Ancak SpaceX, iki uzay aracının alçak Dünya yörüngesinde birleşmesini ve ardından Starship’in itici güç sağlayarak her ikisini birden Ay’a götürmesini istiyor.