İlginç deney dünyaya yayılıyor: Sapasağlam insanlar kendi cenazelerine katılıyor

Cenaze kıyafetlerinizi giydiğinizi, sevdiklerinize son bir veda mektubu yazdığınızı ve ardından tabuta uzanıp kapağın üzerinize kapanmasını beklediğinizi hayal edin. Bir film sahnesini andırsa da Güney Kore’de binlerce sağlıklı insan tam olarak bu deneyimi yaşıyor. Buradaki amaç insanları ölümle korkutmak değil; aksine hayata farklı bir pencereden bakmalarını ve kendileri için neyin gerçekten önemli olduğunu anlamalarını sağlamak.

Başkent Seul’de 2012 yılından bu yana kendi cenaze törenlerinin simülasyonlarını düzenleyen Hyowon Şifa Merkezi bu sıra dışı uygulamanın öncüsü konumunda. 

2019 tarihli bir Reuters raporuna göre yaşlılar, öğrenciler ve çalışanlar dahil 25.000’den fazla kişi bu programdan geçti. Uygulama bugün Güney Kore sınırlarının ötesinde de büyük ilgi çekiyor.

Katılımcılar gerçek bir cenaze törenini aratmayan ritüellerden geçiyor. Önce geleneksel cenaze kıyafetlerini giyiyor ve ölüm sonrası törenlerde kullanılacak portre fotoğrafları için poz veriyorlar. 
Ardından ailelerine ve arkadaşlarına son bir vasiyetname ya da veda mektubu kaleme alıyorlar. 

Deneyimin en çarpıcı anı ise her birinin tabuta uzandığı son aşamada yaşanıyor. Kapak kapatılıyor ve katılımcılar on dakika boyunca tam bir sessizlik içinde içeride kalıyor.

Yaşlı vatandaşlara yönelik "İyi Bir Ölüm" programına katılan 75 yaşındaki Cho Jae-hee, yaşadığı bu deneyimi şu sözlerle anlatıyor: 

"Ölümün farkına vardığınızda ve onu bu şekilde deneyimlediğinizde, hayata bambaşka bir gözle bakmaya başlıyorsunuz."

Programın temel amacı, ölümle yüzleşmenin insanların hayata bakış açısını değiştirmesine yardımcı olmak. Seul'deki Asan Tıp Merkezi'nde görev yapan ve ölüm üzerine bir kitap yazan Doktor Yoo Eun-sil, ölüm kavramının genç yaşta bile öğrenilmesi ve buna hazırlanılması gerektiğine inanıyor. Hyowon Şifa Merkezi Direktörü Jeong Yong-mun ise durumu şu sözlerle özetliyor: "Biz ölümsüz değiliz."

Güney Kore’deki bu gelenek, Ocak 2024’te yayımlanan Mutlu Yaşam adlı romanında bu uygulamayı işleyen Fransız yazar David Foenkinos’a da ilham kaynağı oldu. Romanın kahramanı Seul’de katıldığı cenaze simülasyonunu keşfediyor ve ardından bu fikri Fransa’ya taşımaya karar veriyor. Belçika kamu yayıncısı RTBF’ye konuşan Foenkinos, Batı toplumlarının ölüme karşı oldukça kaygılı bir tutum sergilediğini belirterek, bu tür bir deneyimin insanlara yeni bir yaşam enerjisi kazandırabileceğini ifade etti.

Benzer bir uygulama ABD'de de mevcut. Seattle’lı girişimci ve yazar Michael Hebb, 2012 yılında yakın çevrelerin bir araya gelip ölüm üzerine konuştuğu "Akşam Yemeğinde Ölüm" projesini başlattı. Seattle dergisine göre, dünya genelinde 150.000 ila 200.000 arasında bu tür buluşma gerçekleştirildi.

Hebb, 40. doğum gününde ise kendi cenaze törenini düzenledi. Beyazlar içinde, tek bir mumla aydınlatılmış bir odaya tabut içinde taşındı ve kızı onun için bir anma konuşması yaptı. Hebb, bu konuşmayı hayatında duyduğu en nazik konuşma olarak nitelendirdi. Daha önce duygularını ifade etmekte zorlandığı için bu deneyimi yakınlarıyla ilişkilerini onarmak adına bir "ikinci şans" olarak algıladı.

Bu törenler aynı zamanda, insanlara hayattayken çoğu zaman söylemediğimiz güzel sözleri de hatırlatıyor. İngiltere'nin York şehrindeki St. Leonard’s Darülacezesi'nde cenaze törenleri düzenleyen David Williamson, cenazelerden sonra ailelere hep şu soruyu yönelttiğini söylüyor: "Tüm bunları o kişi hayattayken kendisine anlattınız mı?"

Williamson’ın belirttiğine göre aldığı cevap her zaman olumsuz oldu. Tüm bu deneyimlerin verdiği ortak mesaj ise oldukça net: Sevdiklerimize ne kadar değer verdiğimizi söylemek, kırılan ilişkileri onarmak ve onlara sevgimizi göstermek için son vedayı beklememeliyiz.