Teknoloji sektöründe toplu işten çıkarmalar başladı

Snap, personelinin yüzde16’sını işten çıkarıyor. Block, iş gücünün yüzde 40’ını azalttı. Bu arada, Amazon’un birkaç ay içinde yaklaşık 30.000 kişiyi işten çıkarmasının ardından Oracle da binlerce çalışanını işten çıkarıyor.

Mega işten çıkarmalar çağına hoş geldiniz. Silikon Vadisi’nde ve ötesinde, personel azaltan şirketler bunu büyük bir balta ile yapıyor. İşverenler, daha kademeli ve daha az yıkıcı dalgalar halinde işten çıkarmalar yapmak yerine, iş gücünün büyük bir bölümünü bir kerede işten çıkarmanın potansiyel finansal avantajlarından yararlanıyorlar.

The Wall Street Journal’ın haberine göre bu, yakın zamana göre önemli bir değişim… Eskiden kitlesel işten çıkarmalar, sorun veya kötü yönetim belirtisi olarak görülüyor ve bir şirketin performansını düzeltmek için radikal önlemler alması gerektiği anlamına geliyordu. Şimdi ise, böyle bir şirketin cesurca hareket etmesi nedeniyle hisse senedinde büyük bir artış ve yatırımcılardan övgü alma olasılığı daha yüksek.

Snap de farklı değildi. Sosyal medya şirketinin hisseleri geçen yıl %23 düşmüş olsa da, yöneticilerin 1.000 kişiyi işten çıkaracağını açıklamasının ardından şirket hisseleri Çarşamba günü %8 yükseldi.

Block hisseleri, Şubat ayı sonlarında çalışanlarının neredeyse yarısını, yani 4.000 kişiyi işten çıkarmadan önce bu yıl %16 düşmüştü. Hisse senedi o zamandan beri bu kayıpları telafi etti ve hatta daha da yükseldi.

Block’ta perde arkasında başka bir şey daha oldu: Block’un finans direktörü ve operasyon direktörü Amrita Ahuja’nın söylediğine göre, kurumsal dünyanın dört bir yanından liderler, ödeme şirketinin üst düzey yöneticilerine mesaj göndererek, kendi şirketlerinde bu tür kapsamlı kesintileri nasıl tekrarlayabileceklerine dair bir yol haritası istediler.

Ahuja bir röportajda, “Birçok kişi ortaya çıktı,” dedi. Block’un iş gücünün %40’ını işten çıkarmasını yeni bir model olarak görüp görmediği sorulduğunda, “Bu kaçınılmaz bir durum. Bir CFO olarak, burada biraz erken davranmanın çok geç kalmaktan daha iyi olduğunu düşünüyorum” dedi.

Büyük kesintiler yapma isteği, ABD şirketlerinin profesyonel yeteneklerine bakış açısında temel bir değişimi yansıtıyor. Birçok şirketin son on yılın büyük bir bölümünde yaptığı gibi, büyük maaş artışları ve diğer avantajlarla bilgi işçileri için rekabet etmek yerine, şirket liderleri büyük ekiplerin ilerlemeyi engellediğini, yardımcı olmadığını görmeye başladılar.

Risk sermayesi şirketi Shine Capital’in kurucusu ve medya devi IAC’nin eski yöneticisi Mo Koyfman, “Çoğu şirket, hatta hepsi, iş gücünün %30 ila %50’sini herhangi bir zamanda azaltabilir ve performansta önemli bir fark görmeyebilir” dedi.

“Elbette, yapay zeka bazı iş süreçlerini daha verimli hale getirdi ve bazı departmanlarda daha az insanla çalışmayı mümkün kıldı” diye ekledi. Ancak “daha da önemlisi, muhtemelen çok uzun zaman önce yapmanız gereken doğru boyutlandırmayı gerçekleştirmeniz için de bir zemin hazırladı.”

Yöneticilerin söylediğine göre, şu ana kadar işten çıkarmaların gerekçesi, yapay zekanın çalışanların yerini tamamen alabilmesinden ziyade, teknolojinin geliştirilmesinin artan maliyetlerinden kaynaklanıyor gibi görünüyor. Ve birçok şirket, özellikle teknoloji sektöründe, pandemi sırasında aşırı işe alım yaptıktan sonra rotalarını düzeltmeye devam ediyor.

Yöneticiler, neden ne olursa olsun, şirketlerin işten çıkarmaların bir yolunu bulduğunu ve bunun için yatırımcılar tarafından ödüllendirildiğini söylüyor.

Teknoloji şirketlerinde kariyerinin büyük bir bölümünü geçirmiş deneyimli bir insan kaynakları yöneticisi olan Beth Steinberg, “Diğerleri de aynısını yapacak,” dedi. “Birkaç şirket bunu yapacak, övgü alacaklar.” Bunun, diğer liderlik ekiplerini “şirketlerine geri dönüp, ‘Büyük çaplı işten çıkarmalar yapmak zorundayız’ demeye” teşvik edeceğini söyledi.

Teknoloji ve diğer sektörlerdeki beyaz yakalı çalışanlar arasında korku yayılıyor. Birçok üniversite mezunu çalışan, işini kaybettikten sonra yeni iş bulmakta giderek daha fazla zorlanıyor. Ekonomist Gad Levanon’un Çalışma Bakanlığı verilerine dayanarak yaptığı bir analize göre, son 12 ayda 34 yaş ve altı üniversite mezunları arasındaki işsizlik oranı, iki yıllık önlisans derecesine sahip kişilerin %4,1’lik oranına yaklaştı ve hatta onu aştı.

Levanon, “Lisans derecesinin iş güvenliği primi -en azından şimdilik- ortadan kalktı” diye belirtti.

Michael Maximilien, geçen yıl International Business Machines’deki (IBM) seçkin mühendislik görevinden ayrıldı ve yapay zeka ajanlarını yönetmeye yardımcı olmak için ClawMax adlı yeni bir şirket kurdu. Neredeyse her gün, büyük şirketlerdeki bazı teknoloji çalışanlarından işe alım yapıp yapmadığını soran mesajlar aldığını söylüyor. Şu ana kadar işe alım yapmıyor.

53 yaşındaki adam, Anthropic’in Claude Code’u ve OpenAI’nin Codex’i gibi kodlama araçlarının çok hızlı gelişmesini gözlemlediği için, birçok teknoloji şirketinin 2026 sonuna kadar ekiplerini %20 ila %50 oranında azaltacağını tahmin ediyor.

“Sanırım 30 yılda Claude Code’dan daha iyisini yapabilen sadece iki kişiyle tanıştım,” diyor. “Modeller daha iyi hale geliyor. Öyleyse neden bir yıl içinde herhangi birini işe almak yerine daha fazla Claude lisansı almayayım ki?”

Eğer kitlesel işten çıkarmalar yaygınlaşırsa, ara seçimler öncesinde siyasi bir gerilim noktası haline gelebilir. Conference Board’un baş ekonomisti Dana M. Peterson’a göre, acının büyük kısmı teknoloji sektöründe yaşanırken, Covid döneminde işe alımları artıran depolama, lojistik ve diğer sektörlerde de işten çıkarmalar yaşanıyor.

Bu arada, sağlık hizmetleri gibi alanlar dışında, ekonominin diğer bölümlerinde işe alımlar büyük ölçüde durdu. Peterson, “Başka yerlere bakarsanız, kimse işe almıyor, kimse işten çıkarmıyor” dedi.

Kod doğrulama şirketi Sonar’ın CEO’su Tariq Shaukat, yapay zekanın işini kaybedenlerin çoğunun yerini alacağından şüphe duyduğunu söyledi. Yapay zeka araçları bazı çalışanların görevlerini günler yerine saatlere indirmelerini sağlasa da, yine de yapay zekanın hatalarını veya verilerin yanlış yorumlanmasını düzeltmek için zaman ayırmaları gerekiyor.

“Bu yüzden insanların işe alımları biraz ertelemelerini anlayabiliyorum” dedi. “Yapay zekanın piyasada gördüğünüz %40’lık azalmalardan sorumlu olduğunu düşünmekte zorlanıyorum.”