Víctor Jara cinayetinin son firarisi yakalandı: 53 yıl sonra cezaevinde

Şilili devrimci müzisyen Víctor Jara ile eski Cezaevleri Genel Müdürü Littré Quiroga’nın kaçırılması ve öldürülmesinden hüküm giyen emekli Albay Nelson Haase Mazzei, yaklaşık üç yıllık firarın ardından yakalandı. Jara Vakfı gelişmeyi memnuniyetle karşılarken “Yarım yüzyıl sonra bunu adalet olarak görmek zor” açıklamasını yaptı.

Şili’de diktatörlüğünün en sembolik suçlarından biri olarak kabul edilen Víctor Jara cinayetiyle ilgili aranan son hükümlü yakalanarak cezaevine gönderildi.

Şili Yargısı tarafından yapılan açıklamaya göre emekli Albay Nelson Haase Mazzei 25 Temmuz Cumartesi günü ülkenin güneyindeki Los Lagos bölgesine bağlı Puyehue’nin kırsal kesiminde yakalandı. Santiago Temyiz Mahkemesi’nin insan hakları davalarından sorumlu yargıcı Paola Plaza, Haase’nin derhal cezaevine gönderilmesine karar verdi. Böylece Jara ve Quiroga cinayetleri dosyasında hüküm giyip cezasını çekmeye başlamayan son isim de yakalanmış oldu.

Haase Mazzei, Víctor Jara ile dönemin Cezaevleri Genel Müdürü Littré Quiroga’nın kaçırılması ve öldürülmesindeki sorumluluğu nedeniyle toplam 25 yıl iki gün hapis cezasına çarptırılmıştı.

Cezanın 15 yıl bir günlük bölümü iki kişinin öldürülmesinden, 10 yıl bir günlük bölümü ise nitelikli kaçırma suçlarından verildi. Haase, Şili Yüksek Mahkemesinin Ağustos 2023’te cezayı kesinleştirmesinin ardından teslim olmayarak firar etmişti.

Haase’nin 1973’te teğmen rütbesiyle Víctor Jara ve binlerce siyasi tutsağın götürüldüğü Estadio Chile’de görev yaptığı belirtildi. Şilili haber kaynaklarına göre Haase, Pinochet döneminin işkence ve zorla kaybetmelerden sorumlu gizli polis teşkilatı Ulusal İstihbarat Müdürlüğünün ilk kadroları arasında da yer aldı.

Haase, uzun yıllar boyunca stadyumda bulunmadığını savundu. Ancak davada dinlenen tanıkların ifadeleri, kendisinin suçların işlendiği sırada stadyumda olduğunu ortaya koydu.

Víctor Jara Vakfı Başkanı ve sanatçının kızı Amanda Jara, Haase’nin yakalanmasını memnuniyetle karşıladıklarını ancak geçen zaman nedeniyle gelişmenin gerçek anlamda adalet olarak değerlendirilemeyeceğini belirtti.

Vakfın açıklamasında şu ifadeler kullanıldı:

“Yarım yüzyıl sonra bunu adalet olarak görmek zor.”

Amanda Jara, Şili polisine insanlığa karşı suçlardan hüküm giydiği halde firarda bulunan diğer kişileri de aynı kararlılıkla yakalama çağrısı yaptı.

Jara, Şili polisine insanlığa karşı suçlardan hüküm giydiği halde firarda bulunan diğer kişileri de aynı kararlılıkla yakalama çağrısı yaparken bazı medya kuruluşlarının Haase yerine, verdiği ifadeyle soruşturmanın ilerlemesine yardım eden eski bir askerin fotoğrafını kullandığını belirterek yanlış görsel kullanımına tepki gösterdi.

Aralık 1981’de düzenlenen 3. Víctor Jara Festivali’nin afişi. Festivale Arjantinli müzisyen César Isella da özel konuk olarak katıldı.

Darbeden bir gün sonra gözaltına alındı

Şili Yeni Şarkı hareketinin önde gelen temsilcilerinden, tiyatro yönetmeni, akademisyen ve Şili Komünist Partisi üyesi Víctor Jara, General Augusto Pinochet’nin sosyalist Devlet Başkanı Allende’yi deviren 11 Eylül 1973 tarihli darbesinden bir gün sonra gözaltına alındı.

Jara, görev yaptığı Devlet Teknik Üniversitesinden alınarak yaklaşık 5 bin siyasi tutsağın bulunduğu Estadio Chile’ye götürüldü. Burada diğer tutuklulardan ayrıldı; işkence gördükten sonra 16 Eylül’de Littré Quiroga ile birlikte öldürüldü. Soruşturma kapsamında yapılan incelemelerde Jara’nın bedeninde 44 kurşun yarası ve çok sayıda kırık bulunduğu belirlendi. Sanatçı öldürüldüğünde 40 yaşındaydı.

Jara’nın işkence gördüğü ve öldürüldüğü stadyum daha sonra Estadio Víctor Jara olarak yeniden adlandırıldı. Şarkılarıyla işçi sınıfının mücadelesini, eşitsizliği ve Salvador Allende liderliğindeki Halk Birliği hükümetini anlatan Jara, Pinochet diktatörlüğünün dünya çapında tanınan kurbanlarından biri haline geldi.

Davası onlarca yıl sürdü

Jara ve Quiroga cinayetleriyle ilgili ceza davası, darbeden onlarca yıl sonra sonuçlandırılabildi. Şili Yüksek Mahkemesi 2023’te Nelson Haase Mazzei, Raúl Jofré González, Edwin Dimter Bianchi, Ernesto Bethke Wulf, Juan Jara Quintana ve Hernán Chacón Soto hakkında verilen 25’er yıllık hapis cezalarını kesinleştirdi. Rolando Melo Silva ise suçları örtbas etmekten sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Hükümlülerden Hernán Chacón, polislerin kendisini tutuklamaya geldiği 2023 yılında yaşamına son verdi. Dosyanın diğer isimlerinden Pedro Barrientos ise uzun süre yaşadığı ABD’den Aralık 2023’te Şili’ye sınır dışı edildi. Haase’nin yakalanmasıyla dosyada cezasını çekmek üzere aranan başka bir hükümlü kalmadı.

Yaklaşık 40 bin kişi öldürüldü

Pinochet’nin 1973-1990 yılları arasındaki 17 yıllık diktatörlüğünde resmî kayıtlara göre yaklaşık 40 bin kişi öldürüldü, zorla kaybedildi, hapsedildi veya işkence gördü. Şili’de yüzlerce devlet görevlisi ve sivil bu dönemde işlenen insanlığa karşı suçlar nedeniyle mahkûm edilse de mağdur yakınlarının adalet mücadelesi bugün de sürüyor.