Adını bile aldığı rezerv tükendi ama şehir turizmle ayakta kaldı: ‘Buralar hep elmastı’

Brezilya’nın Serra do Espinhaço bölgesinde bulunan ve 18. yüzyılda keşfedilen elmas yataklarıyla şekillenen Diamantina’da (Elmas kenti) geçmişteki madencilik faaliyetlerinin yerini bugün kültür turizmi, akademik araştırmalar ve çevre koruma çalışmaları aldı.

Diamantina’nın kuruluşu 18. yüzyılda derelerde, kum, kil ve çakıl katmanlarından oluşan alüvyal yataklarda elmas bulunmasına dayanıyor. Bölgedeki zenginliğin ardından Portekiz Krallığı maden çıkarımını ve ticaretini kontrol altına almak amacıyla Elmas Müfettişliği kurumu oluşturdu.

Jequitinhonha ve Mucuri Vadileri Federal Üniversitesi (UFVJM) kaynaklı tarihsel çalışmalara göre elmas kaçakçılığını ve izinsiz kullanımı önlemek amacıyla bölgede sıkı gözetim rejimi uygulandı. Bu dönemdeki madencilik faaliyetlerinin kölelik, zorla çalıştırma ve toplumsal eşitsizlikler eşliğinde yürütüldüğü kaydediliyor.

Maden çıkarma sürecinden elde edilen gelirler kentteki lüks konakların, kiliselerin ve meydanların yapımında kullanıldı. Diamantina’nın mimari dokusu 1938 yılında Brezilya Milli Tarihi ve Sanatsal Miras Enstitüsü (IPHAN) tarafından tescillendi. UNESCO da 1999 yılında 18. yüzyıl madencilik tarihiyle olan bağı nedeniyle kentin tarihi merkezini Dünya Kültür Mirası Listesi’ne dahil etti.

Günümüzde maden çıkarımının sona erdiği alanlar, tarihi ve çevresel gezi rotaları olarak değerlendiriliyor. 22 Eylül 1998 tarihinde kurulan Biribiri Eyalet Parkı ile Serra dos Cristais bölgesi; eski katır yolları, şelaleler ve bitki örtüsünü koruma altında tutuyor.

Müzelerde ve turistik rotalarda zenginlik hikayelerinin yanı sıra zorla çalıştırma, kayıt dışı ticaret ve çevresel tahribat gibi konular da sergileniyor. Tükenen doğal kaynakların ardından ekonomik yapısını değiştiren Diamantina; geleneksel festival, serenat ve sosyal etkinlikleriyle madencilik geçmişini kültürel kimliğinin bir parçası olarak sürdürüyor.